Chủ đầu tư khó hạ giá nhà dù thanh khoản kém
Giá đất, nghĩa vụ tài chính, vốn và vật liệu xây dựng cùng đội lên trong quá trình phát triển dự án, khiến dư địa giảm giá nhà của chủ đầu tư thu hẹp.
Báo cáo thị trường bất động sản quý III của Bộ Xây dựng cho biết lượng giao dịch nhà đất thành công giảm 8% so với quý trước và hơn 32% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, giao dịch căn hộ giảm hơn 14%. Nghiên cứu của Savills cũng ghi nhận lượng giao dịch bất động sản giảm 66% so với cùng kỳ.
Điều chỉnh giá bán được xem là một trong những cách kéo sức mua trở lại. Tuy nhiên, khả năng giảm giá của chủ đầu tư không đơn giản nằm ở việc cắt bớt lợi nhuận, bởi giá thành sản phẩm đã bao gồm nhiều lớp chi phí tích lũy trong suốt quá trình phát triển dự án.
Nói với VnExpress, ông Nguyễn Xuân Quang, Chủ tịch HĐQT Nam Long Group, cho biết đất đai là một trong những yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến giá thành bất động sản. Khi giá đất tăng, chi phí phát triển dự án cũng tăng theo. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn phải tính toán tiền sử dụng đất, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, vật liệu xây dựng, nhân công và chi phí tài chính.
Những khoản này không phát sinh cùng một thời điểm mà tích lũy trong suốt quá trình triển khai dự án, sau đó được phân bổ vào giá bán sản phẩm. Thời gian thực hiện cũng là một yếu tố quan trọng. Một dự án kéo dài thêm vài năm không chỉ khiến sản phẩm chậm ra thị trường mà còn làm tăng chi phí vốn, quản lý và các nghĩa vụ tài chính liên quan.
Theo ông Quang, thời gian triển khai càng dài, chi phí doanh nghiệp phải gánh càng lớn. Vì vậy, giá bán cuối cùng không đơn thuần phản ánh giá trị khu đất hay chi phí xây dựng tại thời điểm mở bán, mà còn bao gồm những khoản đã tích lũy từ các giai đoạn trước.
Đồng tình, bà Cao Thị Thanh Hương, Phó giám đốc thị trường Savills TP HCM, cho rằng mặt bằng chi phí phát triển dự án hiện thay đổi đáng kể so với vài năm trước. Ngay cả khi giữ nguyên thiết kế và cách thức triển khai một dự án cũ, chi phí xây dựng cho dự án mới vẫn có thể tăng khoảng 30%, chưa kể tiền đất.
Điều này khiến khả năng đưa giá bán xuống thấp hơn trở nên khó khăn. Bởi nếu doanh nghiệp muốn giảm giá bằng cách cắt lợi nhuận, mức điều chỉnh cũng chỉ tác động đến một phần trong cấu thành giá thành. Trong khi đó, nếu tiếp tục tiết giảm chi phí bằng cách hạ chất lượng công trình hoặc tiện ích, sản phẩm có thể không còn đáp ứng kỳ vọng của người mua.
Còn theo chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực, giá nhà cao liên quan đến nguồn cung hợp lý hạn chế, thủ tục pháp lý kéo dài, cách xác định giá đất, chi phí tín dụng, thuế phí và thiếu dữ liệu thị trường. Những yếu tố này không chỉ làm tăng chi phí đầu tư mà còn khiến doanh nghiệp khó dự báo chính xác giá thành từ đầu.
Bất động sản khu Đông TP HCM, tháng 7/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Dù vậy, ông Lực cho rằng không thể quy toàn bộ nguyên nhân cho cơ chế và chi phí đầu vào. Việc doanh nghiệp tập trung quá nhiều vào phân khúc cao cấp, đầu tư dàn trải và chưa kiểm soát tốt chi phí cũng góp phần đẩy giá nhà lên. Chủ đầu tư vẫn có trách nhiệm trong lựa chọn phân khúc, tổ chức đầu tư và xác định mức lợi nhuận.
Bàn về giải pháp giảm giá thành nhà ở, ông Nguyễn Xuân Quang gợi ý những khoản chủ đầu tư có thể chủ động tối ưu để hạn chế giá thành tăng thêm là quy hoạch và thiết kế. Cùng một quỹ đất, cách bố trí không gian hợp lý có thể nâng hiệu quả sử dụng đất, giảm chi phí đầu tư và vận hành mà không nhất thiết phải cắt giảm chất lượng sống.
Theo ông, điều quan trọng không phải bổ sung thật nhiều tiện ích mà là tổ chức không gian sống hiệu quả, tối ưu khả năng sử dụng. Doanh nghiệp có thể điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, diện tích căn hộ, phương án thi công và mức độ đầu tư tiện ích để kiểm soát giá thành. Tuy nhiên, khả năng tối ưu này có giới hạn nếu giá đất, nghĩa vụ tài chính và các chi phí đầu vào tiếp tục tăng.
Bà Hương cũng nói cần tập trung phát triển thêm sản phẩm tại các khu vực vùng ven, nơi mặt bằng chi phí đất thấp hơn, qua đó tạo điều kiện đưa giá bán về mức phù hợp hơn với khả năng chi trả.
Dù vậy, các giải pháp này khó tạo chuyển biến lớn nếu chi phí đất đai và những điểm nghẽn chính sách chưa được xử lý triệt để. Ông Quang cho rằng cần quy hoạch hợp lý, rút ngắn thủ tục pháp lý, ổn định chính sách đất đai và nghĩa vụ tài chính để doanh nghiệp chủ động kế hoạch đầu tư. Tín dụng cũng cần tạo điều kiện cho người mua tiếp cận nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý. "Muốn có nhà thương mại giá vừa túi tiền, doanh nghiệp không thể tự làm", ông nhấn mạnh.
Ông Cấn Văn Lực chung quan điểm khi cho rằng Nhà nước cần giữ vai trò đầu tàu trong tháo gỡ vướng mắc về pháp lý, đất đai, tín dụng và nguồn cung, trong khi doanh nghiệp phải tái cấu trúc, tiết giảm chi phí và phát triển sản phẩm phù hợp hơn với khả năng chi trả. Đây cũng là điều kiện để mở rộng dư địa giảm giá nhà, thay vì chỉ trông chờ vào việc chủ đầu tư cắt giảm lợi nhuận.
Phương Uyên