Chó Phú Quốc rơi vào nguy cơ tuyệt chủng

Một con chó Phú Quốc "làm xiếc" trên mái nhà. Không sợ độ cao là đặc tính của giống chó này. Ảnh GS. Dư Thanh Khiêm cung cấp.

"Nhìn những con chó ngày càng ốm đói ghẻ lở vì nhiều người nuôi đang dần bỏ cuộc mà tim tôi đau nhói!", vị giáo sư nhiều năm đứng trên bục giảng và 5 năm giữ cương vị Viện trưởng Viện Giáo dục Woluwe Saint-Pierre, Bruselles, nói.

Lần về nước ngày 20/7, ông có buổi nói chuyện khoa học về đặc tính, thực trạng tồn tại, ước mơ duy trì giống chó này.

Giống chó cực kỳ nhanh nhạy

Đặc điểm nổi bật ở chó Phú Quốc là: khung hình vuông, lưng thẳng, có dải lông mọc ngược trên lưng, ngực nở, bụng thon, đuôi không xoăn tít hoặc nghiêng về một bên, rất độc lập, bản chất hoang dã rõ rệt, không sợ độ cao, cực kỳ tinh nhạy và nhanh nhẹn. Sức dẻo dai của chúng khác với giống chó Thái. Chó Phú Quốc chạy cực nhanh và có thể đột ngột dừng lại mà không hề tổn hại đến bộ khung xương. Dân chơi giống chó này thường đùa, ở chúng có "một bộ thắng đĩa hoàn hảo" mà loài chó khác khó kiếm được.  

Bá tước Henri de Bylandt, một nhà nghiên cứu nổi tiếng về chó giống trên thế giới, đã đề cập đến chó Phú Quốc trong cuốn sách về tiêu chuẩn chó đẹp, được dịch ra 3 thứ tiếng Anh, Pháp, Hà Lan cách đây hơn một thế kỷ: "Tôi đã có dịp chấm thi giống chó này tại Anvers, tôi rất ấn tượng bởi dải lông ở sống lưng. Tôi không hề biết một giống chó nào khác có lông mọc theo lối này cả".

Trong giai đoạn rộ lên phong trào nuôi chó, ở Phú Quốc có đến 20 trang trại. Nhưng hiện nay, huyện đảo này chỉ còn có 4 trang trại mà trong đó 3 đã đi vào con đường sạt nghiệp, một thì phát triển thoi thóp.

Nguyên nhân là do chó Phú Quốc rất khó nuôi, thường bị chết liên tục vì bệnh. Làm sao để ngăn chặn đàn chó nuôi theo bầy không bị bệnh tật đe dọa, kể cả bị bắt trộm đem bán, là vấn đề đau đầu với những người chủ nuôi chó.

Số con thuần chủng chỉ còn đếm trên ngón tay

Giáo sư Khiêm cho rằng, bây giờ chúng ta không thể hỏi: "Ở Việt Nam còn bao nhiêu con chó Phú Quốc?" mà chỉ có thể hỏi "Có bao nhiêu con chó còn vóc dáng chó Phú Quốc?". Từ thời điểm có trên 100 con, đến nay toàn huyện đảo chỉ còn 3-4 con tạm ổn về vóc dáng và có dải lông mọc ngược (đặc điểm thuần chủng), nhưng đều bị bệnh u nang biểu bì. Đó là chưa kể, người ta còn đem chúng lai với Berger Đức, chó Thái ...

Chó Phú Quốc đem về đất liền thì không thể sống được, nên có nhiều người suy diễn: Phải bốc theo nắm đất Phú Quốc hòa vào thức ăn cho chó, hoặc khi chó bệnh dùng Đông Y để điều trị. Tất cả những điều phi khoa học này đều bị GS. Khiêm bác bỏ. "Các nhà nuôi chó phải chịu khó tìm hiểu thông tin khoa học hơn nữa để không có hành động thiếu hiểu biết, làm tổn hại giống chó quý", ông nói.

GS. Dư Thanh Khiêm (bìa phải) đang trao đổi về chó Phú Quốc. Ảnh: A.V.

Tiến sĩ lịch sử Thông Thanh Khánh, người chủ biên công trình địa chí Phú Quốc, cho rằng tại Việt Nam chưa tìm thấy chó hoàn toàn thuần chủng Phú Quốc, vì đến 99,9 % là lai tạo. "Mà có tìm được một con thuần chủng thì đến đời lai thế hệ thứ 2 cũng không còn thuần nữa", ông ngậm ngùi.

"Hiếm có loài chó nào thông minh và trung thành, và dữ như chó Phú Quốc", ông Khánh nói thêm. Chính ông đã trải qua một câu chuyện về lòng tận tuỵ của chúng. Có một vị sư ẩn tu trên núi, nuôi một con chó Phú Quốc chuyên làm việc mua hàng. Khi cần mua thực phẩm, chủ nhân viết vào mảnh giấy, buộc lên cổ nó. Con chó chạy xuống núi, lấy hàng thồ trên lưng và chạy một mạch thẳng về nhà. Lời đồn về con chó tận tụy này đến tai TS. Khánh. Ông thuê 5 người thử một lần cản đường nó. Hậu quả: TS. Khánh mất hơn 10 triệu tiền bồi thường cho một người trong số họ, vì con chó chống trả quyết liệt đã cắn một người cản đường đến bị thương.

"Còn nhiều việc phải làm để bảo vệ chúng, nhưng chắc chắn đến năm 2011, tôi sẽ mang những con chó Phú Quốc của mình đi thi tại cuộc thi chó quốc tế tại Paris. Chó Phú Quốc Việt Nam xứng đáng tranh tài cùng thế giới", ông Khiêm nói.

Theo ông, điều cần làm nhất hiện nay là xin phép nhà nước cho thành lập Hiệp hội chó giống quốc gia nhằm gìn giữ, phát triển một số chó có dáng chuẩn với chất lượng cao.

Anh Vân