Chao đảo, rối loạn trước dự kiến thay đổi thi lớp 10 chuyên

Hai năm ôn luyện môn Hóa có thể "đổ sông, đổ bể" khi Tuấn Anh và Đức Minh đối mặt đề xuất tuyển sinh lớp 10 chuyên theo khối, bỏ bài thi chuyên từng môn.

Cùng định hướng thi vào lớp 10 chuyên Hóa, Tuấn Anh, THCS Nguyễn Du và Đức Minh, THCS Huỳnh Khương Ninh, TP HCM, bắt đầu lộ trình ôn luyện từ năm lớp 7, 8.

Tuấn Anh đăng ký học thêm Hóa ít nhất 3 tiếng mỗi tuần, tăng lên thành 6 tiếng vào dịp hè. Ngoài ra, nam sinh dành mỗi tuần 9 tiếng học thêm Toán, Văn, Tiếng Anh. Đức Minh có lộ trình tương tự.

Cả hai nói bần thần, sững người sau khi đọc tin Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến thay đổi tuyển sinh lớp 10 chuyên. Theo đó, trường chuyên tuyển lớp 10 theo khối Khoa học Tự nhiên, Xã hội, Ngoại ngữ thay vì từng lớp chuyên Toán, Văn, Lý, Hóa... như nhiều năm nay.

Như vậy, Tuấn Anh và Đức Minh phải dự thi vào khối chuyên Khoa học Tự nhiên, làm bài Toán nâng cao (hệ số 2), Văn đại trà và bài đánh giá năng lực tổng hợp thay vì thi Toán, Văn, Tiếng Anh và Hóa chuyên (hệ số 2). Lúc này, lợi thế ôn luyện môn Hóa gần như bị triệt tiêu, Tuấn Anh và Minh thậm chí phải ôn thêm Lý, Sinh và Toán nâng cao.

"Áp lực rất lớn trong khi thời gian còn lại quá ít, em cảm giác bị đánh úp", Minh nói.

Còn Tuấn Anh thì mất phương hướng, không biết nên bắt đầu từ đâu. Dù cấp tốc chuyển hướng, cả hai vẫn lo không có lợi thế cạnh tranh. Theo hai em, khi cùng làm ba bài thi khối Khoa học Tự nhiên và xét chung mức điểm chuẩn, những bạn định hướng chuyên Toán sẽ có lợi thế hơn.

Chị Thúy có con định thi chuyên Lý ở Hà Nội, lo rằng học sinh định hướng chuyên Lý, Hóa, Sinh sẽ thiệt thòi, dù đã chi rất nhiều tiền, công sức ôn luyện.

Cũng ở Hà Nội, chị Hoa đứng ngồi không yên vì Bộ dự kiến hàng loạt thay đổi trước kỳ tuyển sinh lớp 10 chỉ 6 tháng. Nhìn điện thoại hiện loạt tin nhắn bàn tán của nhóm phụ huynh với hơn 50 thành viên, chị càng thêm sốt ruột.

"Ai cũng sôi sục. Không hiểu sao thay đổi lớn vậy lại dự tính áp dụng ngay", người mẹ nói, cho biết đã cho con học thêm ba môn Toán, Văn, Anh từ lớp 6, thậm chí thuê gia sư riêng. Với tần suất tăng dần, đến nay mỗi tuần con học bốn buổi Toán và Anh, một buổi Văn, tổng học phí hơn một triệu đồng.

Theo chị, với định hướng chuyên Toán, con không cần đổi bài thi môn chuyên nhưng sẽ "đầu tắt mặt tối" luyện thêm Lý, Hóa, Sinh để chuẩn bị cho bài đánh giá năng lực, gia đình cũng tốn kém hơn.

"Nếu áp dụng ngay năm nay và con còn quyết tâm, tôi lại phải tìm thầy, tìm lớp học thêm, còn không cũng phải làm tư tưởng để con thấy thoải mái", chị nói.

Ở góc độ quản lý, Bộ lý giải đề xuất trên nhằm định vị lại mục tiêu của trường chuyên, giảm áp lực ôn luyện và thúc đẩy phát triển toàn diện.

Tuy nhiên, "nút thắt" khiến phụ huynh, học sinh phản ứng gay gắt không nằm ở định hướng giáo dục, mà ở độ trễ về lộ trình khi thời điểm dự kiến áp dụng gấp gáp (ngay năm 2027 hay 2028). Sự thay đổi ở cuối chặng đường THCS khiến con em họ rơi vào thế bị động, đối mặt áp lực kép bởi ngay cả phương án thi lớp 10 đại trà đến giờ còn chưa được "chốt".

Đến 23h ngày 10/11, trong gần 33.000 độc giả tham gia khảo sát trên VnExpress, 88% phản đối đề xuất của Bộ.

Nhiều năm ôn luyện cho học sinh thi lớp 10 chuyên, thầy Đỗ Đức Anh, trường THPT Bùi Thị Xuân, TP HCM, thấu hiểu sự bối rối, lo lắng của phụ huynh, học sinh.

Bên cạnh áp lực về thời gian, việc chuyển tuyển sinh theo môn sang khối cũng đặt ra dấu hỏi về khả năng phát hiện và bồi dưỡng những em có khả năng nổi trội ở từng môn học.

"Có những em vượt trội ở môn Lý nhưng chưa thực sự nổi bật ở Toán, Hóa, Sinh. Nếu quá chú trọng năng lực tổng hợp, liệu chúng ta có vô tình bỏ sót những tài năng như vậy", thầy Đức Anh nói. Thầy đề xuất nghiên cứu phương án kết hợp đánh giá năng lực liên ngành với đánh giá năng khiếu chuyên biệt.

Đồng quan điểm, hiệu trưởng một trường THPT chuyên ở miền Trung, bày tỏ lo lắng cho chất lượng đầu vào và đào tạo các môn chuyên Lý, Hóa, Sinh, Sử, Địa... Theo ông, với cách tuyển sinh cũ, trường dễ dàng chọn được những học sinh có đam mê, năng lực vượt trội ở từng môn. Nền tảng này tạo thuận lợi cho các em và thầy cô với chương trình chuyên sâu và đào tạo mũi nhọn, thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế.

Với dự kiến của Bộ, nhóm này gặp rủi ro khi điểm Toán hoặc Văn nâng cao được nhân hệ số 2 chứ không phải môn chuyên. "Những em giỏi Lý, Hóa, Sinh thường không tệ môn Toán và ngược lại, nhưng khi cạnh tranh chung một khối thì các em không có lợi thế bằng", thầy nhận định.

Dù theo phương án nào, hai thầy đều cho rằng những thay đổi trong giáo dục phổ thông cần có lộ trình, tránh "đánh úp" dẫn đến phản ứng gay gắt.

"Bộ cần thông báo trước 4 năm, khi học sinh bắt đầu vào cấp THCS", theo chị Thúy.

Tuấn Anh và Đức Minh hy vọng những đề xuất thay đổi của Bộ chưa áp dụng ngay. Nếu có, các em mong có đề minh họa để ôn tập.

"Em và bạn bè băn khoăn Toán nâng cao là gì, có giống Toán chuyên không, hay bài thi đánh giá năng lực theo hình thức trắc nghiệm hay tự luận", Tuấn Anh nói.

Lệ Nguyễn - Dương Tâm