Cha mẹ, thày cô bất lực trước nạn nói tục

Vợ chồng chị Th. làm việc ở Bộ Công nghiệp, đều là dân trí thức, không bao giờ nói tục trước mặt con cái. Nhưng hai đứa con trai của anh chị càng lớn càng khó kiểm soát lời ăn tiếng nói. Với bố mẹ, chúng vẫn ngoan ngoãn, nhưng nói với nhau thì mày - tao, nói đệm, nói tục văng mạng.

Anh chị nhiều lần phản ứng trước kiểu ăn nói "bậy bạ" của các con nhưng đều nhận được câu trả lời nhấm nhẳng: "Bố mẹ buồn cười thật, bây giờ đứa nào chẳng nói thế! Mà bọn con chỉ nói với nhau như thế thôi, nói với người lớn vẫn hơi bị ngoan đấy!".

Phần lớn các bậc phụ huynh đều thừa nhận con mình có nói tục, nói đệm ở các mức độ khác nhau. Đặc biệt, các cô con gái ngày càng nói tục, nói đệm nhiều hơn, thoải mái hơn trước. Bà nội của một cô cháu gái như vậy ở tập thể Thanh Xuân Bắc, Hà Nội, bực dọc nói: "Nó là đứa có học hành hẳn hoi, thế mà nói năng bặm trợn như con trai. Nó bảo suốt ngày ở Công ty phải lịch sự, mệt mỏi lắm rồi, lúc về nhà hay gặp bạn bè thì phải như thế cho thoải mái".

Tiến sĩ Nghệ thuật học Nguyễn Thị Minh Thái giải thích về hiện tượng con gái giờ hay nói tục: "Có lẽ quan niệm về bình đẳng nam - nữ là nguyên nhân của hiện tượng này. Tuy vậy, ở Việt Nam, nghe một câu văng bậy từ miệng cậu con trai vẫn dễ chấp nhận hơn là từ một cô con gái, nhất là từ một cô xinh xinh, hồn nhiên văng bậy giữa chốn đông người thì thật khó chịu".

VnExpress đã trao đổi với một số giáo viên dạy trong các trường từ tiểu học đến đại học trên địa bàn Hà Nội về thói quen nói tục, nói bậy trong trường học. Kết quả là học sinh càng lớn càng nói bậy nhiều, học sinh trường có tên tuổi thì nói bậy ít hơn trường hạng trung và dân lập. Cô H., giáo viên trường Tiểu học Thực nghiệm cho biết: "Thi thoảng tôi vẫn nghe thấy các em nói tục với nhau trong lớp, giáo viên nhắc nhở thì các em cũng xin lỗi và hứa sửa chữa. Tôi nghĩ điều này chỉ dễ đối với những học sinh tiểu học, càng lớn việc góp ý càng khó". Trong các trường tiểu học hiện nay, các thày cô thường chỉ kết hợp nhắc nhở vấn đề hạn chế nói tục, chửi bậy trong những tiết học môn giáo dục công dân, môn đạo đức hoặc những buổi họp phụ huynh học sinh mà thôi.

Một giảng viên ĐH Nông nghiệp I, Hà Nội, than thở rằng sinh viên nói tục, nói đệm thành phong trào. Các bạn nói thường xuyên, trong lớp, trong căng tin... Trong trường đại học, sinh viên đến từ nhiều vùng, miền khác nhau, mang theo những câu nói tục, những từ đệm, lóng lạ tai nên hay học lẫn nhau, cũng vì vậy mà khó góp ý, sợ động chạm đến tính "địa phương. Đoàn trường ĐH Nông nghiệp cũng như một số trường khác đã nhiều lần tổ chức các buổi trò chuyện, phát động phong trào không nói tục trong sinh viên, nhưng kết quả cũng chỉ mới dừng lại ở "phát" chứ chưa thấy "động".

Đó cũng là tình trạng chung ở các trường đại học hiện nay, nhất là các trường có tính thực hành cao. Một sinh viên cho biết thày trò thường cùng nhau đi làm dự án bên ngoài, phải ăn, ngủ, sinh hoạt cùng nhau nên khoảng cách bị thu hẹp. Trong công việc, gặp khó khăn hay không vừa ý về đối tác thì thày trò cùng... chửi! Sau đó mang cả sự "thân mật" ấy vào trường, nhiều sinh viên mắc bệnh "lờn" thày, rồi bệnh "nói bạt mạng" kể cả khi có mặt thày nhanh chóng lây sang sinh viên khác...

Bệnh nói tục, chửi bậy ở học sinh, sinh viên được các thày, cô giáo nhìn nhận là đã trở nên trầm trọng, nhưng giải quyết là một việc không đơn giản vì hay phải động chạm đến những vấn đề tế nhị. Mặt khác, bản thân nhiều thày cô giáo cũng thừa nhận họ có nói tục, nói đệm hoặc dùng tiếng lóng trong câu chuyện giữa nội bộ đồng nghiệp. "Là thày nhưng trước hết cũng là những con người bình thường thôi mà!", một giảng viên đại học phân bua. Tuy nhiên, không mấy người dám khẳng định những lời lẽ này không vô tình lọt vào tai các sinh viên, học sinh của mình.

Giáo sư sử học Trần Quốc Vượng bức xúc: "Trong môi trường trường học mà còn bị mất mẫu mực, các thày cô không làm gương được cho trò hoặc không triệt để trong việc bài trừ thói quen xấu này thì trách gì khi ra đường chúng ta cứ phải nghe bọn trẻ nhồi nhét đầy tai những từ thô lậu!".

Đình Nguyên