Các nước hạn chế người trẻ mua thuốc lá thế nào?
Anh cấm bán thuốc lá suốt đời cho người sinh từ năm 2009, trong khi Singapore và Mỹ nâng tuổi tối thiểu được mua thuốc lá lên 21 nhằm hạn chế người trẻ hút thuốc.
Quốc hội đang xem xét sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, trong đó có đại biểu đề xuất nâng tuổi được phép mua thuốc lá từ 18 lên 21; cấm bán thuốc lá vĩnh viễn cho người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau. Trên thế giới, Anh đã luật hóa việc cấm bán theo năm sinh, còn Singapore và Mỹ lựa chọn nâng tuổi mua thuốc lá để hạn chế người trẻ tiếp cận sản phẩm này.
Anh cấm bán thuốc lá suốt đời cho người sinh từ năm 2009
Theo Luật Thuốc lá và thuốc lá điện tử được Hoàng gia Anh phê chuẩn ngày 29/4/2026, từ ngày 1/1/2027, người sinh từ ngày 1/1/2009 trở về sau sẽ không được mua thuốc lá hợp pháp, kể cả khi đã trưởng thành. Quy định nhằm từng bước xây dựng "thế hệ không thuốc lá".
Lệnh cấm áp dụng với thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá cuốn, thuốc lá nung nóng, các sản phẩm thuốc lá khác, cùng sản phẩm hút có nguồn gốc thảo dược và giấy cuốn thuốc lá.
Để ngăn việc lách luật, Anh cấm người từ 18 tuổi trở lên mua hoặc tìm cách mua thuốc lá hộ người thuộc thế hệ bị hạn chế. Các cửa hàng phải kiểm tra năm sinh của khách hàng khi cần thiết, niêm yết thông báo về lệnh cấm và chịu chế tài nếu vi phạm.
Luật cũng quy định cơ chế cấp phép, đăng ký hoạt động bán lẻ thuốc lá nhằm tăng cường quản lý các điểm kinh doanh, ngăn chặn việc bán thuốc lá trái phép.
Đối với thuốc lá điện tử, Anh không áp dụng lệnh cấm theo năm sinh mà giới hạn người mua phải từ đủ 18 tuổi. Từ ngày 29/10/2026, quy định này được mở rộng tới cả thuốc lá điện tử không chứa nicotine và các sản phẩm như túi nicotine. Người trưởng thành mua hộ những sản phẩm này cho người dưới 18 tuổi cũng bị xử lý.
Anh đồng thời tăng cường kiểm soát quảng cáo, khuyến mại, bao bì và cách trưng bày thuốc lá điện tử, nhằm hạn chế những hình thức tiếp thị có thể thu hút trẻ em.
Xe tải chở biển quảng cáo của tổ chức Cancer Research UK kêu gọi các nghị sĩ Anh ủng hộ dự luật cấm bán thuốc lá cho những người sinh từ năm 2009 trở đi, tại London ngày 16/4/2024. Ảnh: Vuk Valcic
Singapore nâng dần tuổi mua thuốc lá lên 21
Singapore nâng tuổi tối thiểu được mua, sử dụng và sở hữu thuốc lá từ 18 lên 21 theo lộ trình ba năm, thay vì cấm bán suốt đời theo năm sinh như Anh.
Chính sách được Quốc hội thông qua tháng 11/2017, áp dụng từ năm 2019 với ngưỡng 19 tuổi, tăng lên 20 vào năm 2020 và 21 từ ngày 1/1/2021.
Theo Bộ Y tế Singapore, việc nâng tuổi nhằm hạn chế thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá trong giai đoạn dễ bắt đầu hút và hình thành sự lệ thuộc nicotine, đồng thời giảm khả năng người lớn tuổi hơn cung cấp thuốc lá cho nhóm trẻ hơn.
Để thực thi, Singapore yêu cầu các cửa hàng niêm yết thông báo về giới hạn tuổi, kiểm tra giấy tờ khi cần thiết và từ chối bán thuốc lá cho người chưa đủ 21 tuổi.
Cơ quan Khoa học Y tế Singapore (HSA) áp dụng chế tài nghiêm khắc với các điểm bán vi phạm. Cửa hàng bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi có thể bị đình chỉ giấy phép kinh doanh 6 tháng ngay lần đầu, bị thu hồi giấy phép nếu tái phạm. Một số trường hợp nghiêm trọng có thể bị thu hồi giấy phép ngay lần vi phạm đầu tiên.
Singapore cũng cấm thuốc lá điện tử, hạn chế quảng cáo và kiểm soát chặt hoạt động kinh doanh thuốc lá.
Biển báo khu vực cấm hút thuốc tại khu vực Orchard Road, Singapore, người vi phạm có thể bị phạt 200 SGD và lên tới 1.000 SGD. Ảnh: The Straits Times
Mỹ cấm bán thuốc lá cho người dưới 21 tuổi
Mỹ cũng nâng tuổi tối thiểu được mua thuốc lá lên 21, nhưng áp dụng ngay trên toàn quốc thay vì tăng dần như Singapore.
Ngày 20/12/2019, Mỹ sửa đổi luật liên bang, cấm bán thuốc lá cho người dưới 21 tuổi. Quy định có hiệu lực ngay, áp dụng với tất cả điểm bán lẻ, không có ngoại lệ, kể cả với quân nhân từ 18 đến 20 tuổi.
Các sản phẩm thuộc diện kiểm soát gồm thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá không khói, thuốc lá dùng cho tẩu nước và thuốc lá điện tử. Những sản phẩm chứa nicotine tổng hợp cũng thuộc phạm vi quản lý.
Trước đó, nhiều bang và địa phương Mỹ đã nâng tuổi mua thuốc lá lên 21. Luật liên bang thiết lập một ngưỡng tuổi thống nhất trên toàn quốc.
Để thực thi, từ ngày 30/9/2024, Mỹ yêu cầu các cửa hàng kiểm tra giấy tờ tùy thân có ảnh của mọi khách hàng dưới 30 tuổi khi mua thuốc lá, thay vì dưới 27 tuổi như trước. Máy bán thuốc lá tự động cũng chỉ được đặt tại những cơ sở không cho người dưới 21 tuổi ra vào.
Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), việc nâng tuổi mua thuốc lá nhằm hạn chế nguồn cung cho thanh thiếu niên, nhất là từ những người lớn tuổi hơn trong cùng nhóm bạn bè, qua đó giảm nguy cơ bắt đầu hút thuốc và lệ thuộc nicotine.
Biển cấm hút thuốc đặt quanh các khu vực tại Quảng trường Thời Đại tại Mỹ. Ảnh: W42st.com
Sơn Hà