Các đội lân sư chật cứng lịch biểu diễn ngày Tết

Đội Nhơn Nghĩa Đường - đội lân sư rồng lớn nhất TP HCM - từ nửa tháng nay rất bận rộn. Trưởng đoàn Lưu Kiếm Xương cho biết nhiều gia đình, cơ sở sản xuất sẵn sàng bỏ 2-10 triệu đồng tổ chức múa lân xua mọi xui rủi năm cũ, mang lại may mắn tài lộc cho năm mới.

Trẻ em luôn là khán giả trung thành của múa lân.

Nhiều đội lân khác cũng bận bịu dịp này. Họ đã lên kế hoạch biểu diễn cho đến mùng 6 Tết ở những đơn vị đặt trước. Qua mùng 6, các đội lân tiếp tục đi biểu diễn tại các đình chùa, khu vui chơi giải trí.

Bà Sui Bắc Cú, chủ cơ sở bánh kẹo Minh Ngọc cho biết, từ ngày 25 Tết, bà đã liên hệ rất nhiều đoàn lân trong thành phố nhưng không còn nơi nào nhận múa vào ngày mùng 4. Ông Dịp Kỉnh Toàn, chủ một cửa hàng thuốc Bắc trên đường Hải Thượng Lãn Ông than thở: "Năm nay bận rộn, tôi không đặt trước được nên phải chấp nhận rước lân đến nhà vào mùng 8, ngày khai trương đầu năm".

Ông Trần Ngọc Long, trưởng đoàn lân sư rồng Phù Đổng (quận 6), cho biết, các gia đình người Hoa ở khu Chợ Lớn thường mướn đoàn lân sư rồng về nhà múa hai điệu Chúc phúc và Hái lộc ngày đầu năm để năm mới phát tài. Trong điệu múa lân Hái lộc, gia chủ treo phong bì lì xì, bắp cải hay xà lách trên cây để lân nhảy lên hái xuống, sau đó chia cho gia chủ một nữa. Theo quan niệm người Hoa như vậy là năm sau sẽ nhiều tài lộc đến nhà. Anh Long cho biết thêm người Quảng Đông thích múa lân, người Phúc Kiến thích múa rồng và người Tiều thì thích múa sư.

Nhờ bộ gõ mà người ta nhận biết nơi nào có múa lân.

TP HCM có hơn 40 đội lân sư rồng lớn nhỏ. Trong đó các đội Nhơn Nghĩa Đường, Hằng Anh Đường có quy mô và tiếng tăm hơn cả với truyền thống trên 60 năm và số lượng thành viên hơn trăm người. Người múa lân trước hết phải có căn bản võ học, vì "lân là hình, võ là bóng", không có võ thì không thể hiện cho ra hồn lân được. Cũng vì vậy, mỗi đội lần thường có một võ đường để huấn luyện thành viên. Theo ông Lưu Kiếm Xương, người học múa lân phải qua ít nhất 6 tháng học võ, và thường chỉ có võ sư mới dậy được múa lân.

Học múa lân cũng cần năng khiếu, sự yêu nghề và thông minh bởi người diễn phải thể hiện được 10 trạng thái của lân là hỉ (vui), nộ (giận), ái (yêu), ố (khinh ghét), động (hoạt động), tịnh (im), kinh (sợ hãi), nghi (nghi ngờ), thị (ngủ), tỉnh (thức). Trạng thái tình cảm thường chỉ thể hiện ở điệu múa và một phần qua nhịp của hai mắt, miệng.

Trong múa lân, bộ gõ chiếm vị trí quan trọng. Ông Xương cho biết, khi chiến tranh người ta dùng trống hiệu tấn công hay thu quân. Trong múa lân sư rồng cũng vậy, vì người múa đầu chỉ còn có thể quan sát 30%, người múa đuôi gần như không thấy gì, do đó mọi chào hỏi giữa các đoàn, múa nhanh, chậm đều dựa vào tiếng trống. Có khi lân điều khiển trống cũng có khi trống phải theo lân. Hai điều này phải hòa quyện nhau mới đạt được nghệ thuật.

Đẳng cấp của mỗi đội lân được đánh giá dựa trên trình độ biểu diễn cũng như độ khó của từng động tác. Tiền "cát-xê"cho các đội cao hay thấp cũng dựa vào điều này. Mỗi năm, cứ sau Tết, ở TP HCM lại có liên hoan múa lân sư rồng để khuyến khích các đoàn đầu tư, sáng tạo trong hoạt động.

Thu Hằng