Cá 'zombie' xuất hiện trên sông Mekong ở Thái Lan
Những con cá da trơn nổi đầy u, có vây đổi màu được phát hiện trên sông Mekong, làm dấy lên lo ngại về ô nhiễm kim loại nặng và an toàn thực phẩm.
Hình ảnh những con cá có các nốt sần lớn, vết loét và phần vây chuyển màu bất thường lan truyền trên mạng xã hội Thái Lan từ ngày 14/11. Người dân địa phương gọi chúng là "cá zombie" vì hình dáng khác thường.
Những con cá thuộc loài cá da trơn, địa phương gọi là pla khae, được ngư dân đánh bắt tại đoạn sông Mekong chảy qua các tỉnh Loei và Nong Khai, đông bắc Thái Lan. Đây là loài cá nước ngọt có giá trị kinh tế, cá trưởng thành có thể nặng tới 60 kg.
Nhà hoạt động môi trường Aombun Thipsuna, người chia sẻ hình ảnh, cho biết ngư dân đã phát hiện cá có biểu hiện bất thường từ sau đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, tình trạng này gần đây thu hút nhiều chú ý trong bối cảnh các kết quả quan trắc cho thấy dấu hiệu ô nhiễm nguồn nước.
Bà Aombun cùng ngư dân đã thu thập gần 60 con cá gửi đến Đại học Naresuan để kiểm tra. Khoảng 6 con có các nốt sần và vết loét nghiêm trọng, 30-40 con khác xuất hiện dấu hiệu ban đầu như vây, đuôi đỏ hoặc những nốt phồng nhỏ.
Dữ liệu quan trắc của cơ quan kiểm soát ô nhiễm Thái Lan cho thấy nồng độ một số kim loại nặng trên sông Mekong tăng từ năm 2023. Riêng tháng 8, nồng độ thạch tín tại một số vị trí thuộc Loei và Nong Khai được ghi nhận cao gấp 3-4 lần ngưỡng tiêu chuẩn 0,01 mg/l.
Nhà hoạt động nghi ngờ ô nhiễm từ hoạt động khai khoáng ở thượng nguồn có thể khiến cá suy giảm sức đề kháng, dễ nhiễm bệnh và chết sớm. Tuy nhiên, chưa có kết luận xác nhận kim loại nặng là nguyên nhân trực tiếp gây ra các tổn thương trên những con cá được chia sẻ gần đây.
Cá có dấu hiệu bất thường tại khu vực sông Mekong, Thái Lan. Ảnh: SCMP
Trước đó, các cuộc kiểm tra của cơ quan thủy sản Thái Lan và Đại học Naresuan đối với cá có nốt sần tương tự từng phát hiện ký sinh trùng sán lá thuộc nhóm Digenea. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận dấu hiệu phơi nhiễm kim loại nặng ở cá bệnh, song mối quan hệ nhân quả vẫn cần được làm rõ.
Ngày 13/11, Tổng cục Thủy sản Thái Lan thông báo phát hiện hàm lượng kim loại nặng vượt tiêu chuẩn trong một số mẫu thủy sản lấy từ sông Kok và Mekong. Cơ quan này nhấn mạnh kết quả chỉ phản ánh những mẫu được kiểm tra tại địa điểm, thời gian cụ thể, không thể dùng để kết luận toàn bộ thủy sản trên hai con sông đều không an toàn.
Thông tin gây quan tâm tại các cộng đồng ven sông, nơi hoạt động đánh bắt cá gắn với sinh kế, ẩm thực và du lịch. Chiang Khan, thị trấn du lịch bên sông Mekong thuộc tỉnh Loei, nổi tiếng với phố đi bộ, các chuyến tham quan bằng thuyền và món ăn chế biến từ cá sông. Tại thắng cảnh Kaeng Khut Khu gần đó, nhiều nhà hàng phục vụ cá Mekong trong thực đơn địa phương.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Kasikorn, ô nhiễm nguồn nước tại Thái Lan có nguy cơ ảnh hưởng không chỉ nghề cá mà còn cả nông nghiệp, du lịch và an ninh thực phẩm. Các chuyên gia cảnh báo những tác động có thể kéo dài nếu nguồn ô nhiễm không được kiểm soát.
Giới chức Thái Lan dự kiến họp liên ngành ngày 23/11 để thống nhất phương án giám sát chất lượng nước, kiểm tra thủy sản và đánh giá nguy cơ đối với người tiêu dùng.
Mai Phương (Theo SCMP)