Bước tiếp của SpaceX sau khi bắt tầng trên tên lửa Starship
MỹSpaceX sẽ cần thực hiện cú bắt kép hai tầng, đẩy nhanh tần suất tái sử dụng, chứng minh khả năng chở người và tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo của tên lửa Starship.
Theo Space, siêu tên lửa Starship của SpaceX thực hiện chuyến bay 15 hôm 13/11 với mục tiêu lập cú đúp chưa từng có là bắt cả hai bộ phận gồm tầng đẩy Super Heavy và tàu Ship ở tầng trên bằng cánh tay cơ khí có biệt danh "đũa gắp" trên tháp phóng. Sau khi gặp cảnh báo nhiên liệu còn ít, Super Heavy đã chuyển hướng hạ cánh có kiểm soát xuống vịnh Mexico. Tuy nhiên, tàu Ship đã bay trở về thành công, đáp nhẹ nhàng giữa đũa gắp vào chiều ngày 14/11, khoảng 22,5 giờ sau khi cất cánh.
SpaceX từng bắt gọn Super Heavy trong ba chuyến bay thử nghiệm trước đây nhưng chưa bao giờ làm điều tương tự với Ship. Việc thu hồi tầng trên khó khăn và rủi ro hơn hẳn do phương tiện bay cao hơn và nhanh hơn nhiều so với Super Heavy, vì vậy chuyến trở về của nó phức tạp hơn. Dan Huot, phát ngôn viên của SpaceX, mô tả sự kiện gắp thành công tàu Ship mới "là chén thánh của ngành tên lửa vũ trụ".
Đạt mục tiêu "bắt kép" và tăng tần suất tái sử dụng
Trong tương lai, "bắt kép" sẽ trở thành tiêu chuẩn trong các nhiệm vụ Starship vì chiến lược thu hồi này sẽ cho phép kiểm tra, tân trang và tái sử dụng tên lửa ngay lập tức. SpaceX đang hướng tới mục tiêu phóng lại tên lửa nhanh chóng. Elon Musk, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành SpaceX từng chia sẻ công ty đặt mục tiêu phóng Starship 10.000 lần mỗi năm vào năm 2030, nghĩa là trung bình chưa đầy một giờ lại có một tên lửa rời bệ phóng.
Tần suất dồn dập trên sẽ giúp SpaceX xây dựng các chòm sao siêu trên quỹ đạo Trái Đất. Ví dụ, họ đang thiết lập mạng lưới băng thông rộng Starlink V3 thế hệ tiếp theo bao gồm 100.000 vệ tinh. Dự kiến chòm sao trung tâm dữ liệu AI Starmind sẽ lớn gấp 10 lần với một triệu tàu vũ trụ. Để so sánh, mạng lưới Starlink hiện nay của SpaceX ở quỹ đạo thấp của Trái Đất đang có khoảng 11.000 vệ tinh.
Thu hồi tên lửa chỉ là một phần trong bài toán tái sử dụng bên cạnh quá trình tân trang và bay lại. SpaceX chưa chứng minh được khả năng tái sử dụng nhanh chóng với cả Super Heavy và Ship. Công ty đã tái sử dụng tầng đẩy Super Heavy trong hai lần phóng riêng biệt. Tầng đẩy 14 ban đầu phóng trong chuyến bay 7 vào tháng 1/2025, sau đó cất cánh lần nữa trong chuyến bay 9 vào tháng 5 cùng năm. Tầng đẩy 15 bay trong chuyến bay 8 và chuyến bay 11, cất cánh lần lượt vào tháng 3/2025 và tháng 10/2025.
Ship 42 hạ cánh xuống tháp phóng của SpaceX, có biệt danh Mechazilla, lúc 16h20 ngày 14/11 (4h20 ngày 15/11 giờ Hà Nội). Video: SpaceX
Mỗi lần tái sử dụng Super Heavy cách nhau vài tháng. Đặc biệt, SpaceX chưa tái sử dụng tàu Ship nào. Trước chuyến bay 15, Musk chia sẻ công ty muốn tái sử dụng cả hai tầng của Starship. Tái sử dụng hoàn toàn có thể sẽ là ưu tiên hàng đầu trong các chuyến bay thử nghiệm của Starship thời gian tới. SpaceX đang làm việc để hướng đến thời gian quay vòng ngắn hơn, nhiều khả năng cho đến khi đạt tần suất mỗi giờ một chuyến.
Chứng minh khả năng chở người và tiếp nhiên liệu
Trong vài năm tới, hầu hết các đợt phóng Starship có thể sẽ tập trung vào xây dựng mạng lưới vệ tinh Starlink V3 và Starmind. Tuy nhiên, nếu mọi thứ diễn ra đúng kế hoạch, phương tiện cũng sẽ đưa con người vào không gian sâu sau khi đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn nghiêm ngặt khác.
NASA chọn Ship làm tàu đổ bộ Mặt Trăng có người lái đầu tiên cho chương trình Artemis, nhằm thiết lập căn cứ gần cực nam Mặt Trăng vào khoảng năm 2032. Theo kế hoạch hiện nay, Ship sẽ chở phi hành gia đáp xuống khu vực đó lần đầu trong nhiệm vụ Artemis IV, dự kiến phóng năm 2028. SpaceX sẽ cần lắp đặt cabin dành cho phi hành đoàn và hệ thống hỗ trợ sự sống trên tàu. Tháng trước, NASA cho biết SpaceX đang trên đà hoàn thành việc xây dựng "Cabin 1" - nguyên mẫu trên mặt đất của cabin kích thước thật ở tàu Ship, vào cuối năm nay.
Tuy nhiên, công ty vẫn cần vượt qua một trở ngại khác. Trong mọi nhiệm vụ không gian sâu, sau khi phóng, Ship sẽ cần nạp đầy bồn nhiên liệu tại trạm của SpaceX trên quỹ đạo Trái Đất. Việc chở đầy nhiên liệu ngay từ lúc cất cánh được cho là bất khả thi do quá nặng.
Trạm sẽ được nạp đầy bởi một biến thể của tàu Ship gọi là "tanker". Chưa rõ cần bao nhiêu lần phóng tàu chở nhiên liệu cho mỗi nhiệm vụ không gian sâu của Ship. Giới chuyên gia nhận định con số lên tới 22, trong khi Musk ước tính phạm vi trong khoảng 6-8 tàu. Ship sẽ cần chứng minh khả năng nạp nhiên liệu ngoài Trái Đất. Động cơ của Ship chạy bằng oxy và methane lỏng, các nhiên liệu đẩy phải được duy trì ở nhiệt độ cực kỳ lạnh trong suốt quá trình.
An Khang tổng hợp