 |
|
Hai anh em song sinh cùng trứng: Brian và Brenda. |
Oliver Burkeman và Gary Younge mới đây đã tiết lộ câu chuyện bi kịch về thí nghiệm giới tính của tiến sĩ Money.
Cho đến cách đây vài năm, cái tên David Reimer chẳng làm động lòng tất cả những ai đứng ngoài cuộc sống của anh, và vào cái ngày anh tự tử trong một tình huống khó hiểu tại thị trấn quê nhà Winnipeg (Canada), nó đã thực sự trôi tuột vào quên lãng - cái tên của một người chẳng có gì nổi bật ngoài vài dòng trích ngang, một người đàn ông làm việc vặt trong vùng, một cựu công nhân lò mổ 38 tuổi đã ly dị vợ, một người khoái đi dạo chợ trời và chăm chút xe hơi.
Thực tế, với những ai quan tâm đến sự phát triển của tâm lý học vào những năm 1970 và 1980, câu chuyện về cuộc đời của Reimer thật đáng xấu hổ, nhưng cũng đáng nhớ. Vào đời bằng cái tên "John", và sau chệch thành "Joan", David Reimer đã tham gia một cách vô thức - cùng với người anh trai song sinh cùng trứng Brian - vào một thí nghiệm y học mà ban đầu được chào đón và sau đó là hắt hủi. Thí nghiệm, dưới bàn tay đạo diễn của bác sĩ tâm lý danh tiếng ở Baltimore, John Money - là nỗ lực nhằm phân định mãi mãi cuộc tranh cãi về vai trò của tự nhiên và chế độ nuôi dưỡng, để chứng minh rằng giới tính dễ biến đổi đến mức chỉ một thay đổi thuần túy trong cách chăm sóc trẻ, cộng thêm phẫu thuật nhỏ, là có thể biến một cậu bé thành một cô bé, trong khi anh (em) song sinh cùng trứng với cậu ta vẫn phát triển thành đàn ông.
 |
|
Brenda khi trở thành David Reimer. |
Song, sau 12 năm điều trị những chấn thương cố ý, cộng thêm hai thập kỷ nữa để sửa chữa những sai lầm, thí nghiệm đã đẩy David Reimer đến chỗ chết. "Điều đó giống như việc tẩy não", Reimer từng nói như vậy khi được khôi phục giới tính đàn ông của mình sau khi trải qua thời thơ ấu với cái tên con gái Brenda. "Tôi sẽ đánh đổi mọi thứ để được gặp một nhà thôi miên có thể xóa sạch ký ức. Bởi đó là sự tra tấn. Điều mà người ta làm với cơ thể bạn đôi khi không tồi tệ bằng điều mà họ làm với suy nghĩa của bạn".
Bi kịch bắt đầu từ chuyến đi tới bệnh viện vào năm 1966 của Janet, Ron Reimer và hai đứa con trai song sinh của họ, Bruce và Brian. Các bác sĩ đã đề nghị cắt bao quy đầu, một thủ thuật vẫn được thực hiện ở hầu hết vùng bắc Mỹ, nhưng phẫu thuật cho bé Bruce thất bại nặng nề. Giống như hầu hết chi tiết của câu chuyện này, điều gì thực sự xảy ra với bé Bruce đến nay vẫn còn tranh cãi, song hậu quả rõ ràng là máy đốt điện mà các bác sĩ sử dụng đã làm bỏng "chim" của cậu bé nặng đến mức nó không thể phục hồi được.
Phẫu thuật sinh dục thời đó vẫn còn rất sơ khai, và các chuyên gia y tế chỉ có thể đưa ra những nhận định xấu. Vì thế khi cha mẹ tuyệt vọng của cậu bé tình cờ xem một chương trình tivi vài tháng sau đó, trong đó bác sĩ John Money đề xuất giả thuyết mới về sự hình thành giới tính, thì dường như họ đã tìm thấy ánh sáng cho con trai mình. "Ông ấy nói rằng có thể trẻ con khi ra đời là trung tính, và người ta có thể thay đổi giới tính cho chúng", Janet Reimer kể lại với John Colapinto, tác giả của cuốn sách về thí nghiệm này với tựa đề As Nature Made Him.
Trong các bức ảnh chụp thời kỳ đó, Money, nay là hội viên Đại học Johns Hopkins ở Baltimore, bang Maryland, Mỹ, trông giống như sự châm biến đối với một "nhà tình dục học" hăng hái, với chiếc cổ cao và hàng ria mép. Sinh trưởng trong một gia đình tôn giáo bảo thủ ở New Zealand, ông đã nổi loạn và trở thành một người được mệnh danh là "nhà truyền giáo của sex".
Tuy nhiên, Janet và Ron Reimer không thấy nhận thấy đặc điểm đó qua truyền hình. Họ viết thư cho ông, và ngay lập tức được phúc đáp. Mondey cho biết ông tin tưởng rằng Bruce có thể sống yên bình trong cái vỏ con gái. Viễn cảnh thí nghiệm của ông rất hoàn hảo: Brian được thừa kế một bộ gene giống hệt với cậu em song sinh Bruce. Chỉ có điều một đứa sẽ được nuôi dưỡng thành con gái, và đứa kia sẽ thành con trai.
 |
|
"Cô bé" Brenda. |
Và thế là Bruce Reimer bắt đầu trở thành cô bé Brenda vào ngày 3/7/1967. Các bác sĩ tại bệnh viện Johns Hopkins phẫu thuật cắt bỏ cơ quan sinh dục của cậu, để lại một phần da và sử dụng nó tạo "môi âm đạo thẩm mỹ". Money đưa gia đình họ trở lại Winnipeg với những chỉ dẫn nghiêm ngặt. "Ông ấy bảo chúng tôi không được nói về chuyện này. Không được kể cho Brenda toàn bộ sự thật và rằng con bé sẽ không được biết nó không phải là con gái", Ron Reimer kể lại.
Mọi chuyện trở nên xấu đi gần như ngay lập tức. Janet Reimer nhớ lại Brenda đã chui vào chiếc váy đầu tiên như thế nào ngay trước khi bọn trẻ sắp bước sang tuổi lên hai. "Nó xé rách váy và cố gắng giật đồ ra. Tôi đã nghĩ rằng "Chúa ơi, nó biết mình là con trai và nó không muốn mặc đồ con gái". Brend bị bắt nạt ở trường. Khi con bé đứng trong phòng đi tiểu, nó bị người ta dùng dao đe dọa.
Liệu tất cả tội lỗi có phải do Money?. Những người ủng hộ ông cho rằng kỹ thuật phẫu thuật phục hồi cơ quan sinh dục vào thời điểm đó mà Money đã áp dụng với Bruce là lựa chọn ít tồi tệ nhất. Trước công chúng, Money đã quảng cáo nghiên cứu về "John/Joan" là một thành công vang dội. Tạp chí Time cũng từng nhận định dựa trên phát biểu của Money rằng "Ca chuyển đổi giới tính ấn tượng này ủng hộ mạnh mẽ những ai theo đuổi tư tưởng giải phóng phụ nữ: vì những biểu hiện truyền thống cho hành vi nam tính và nữ tính đều có thể thay đổi được".
Mặc dù vậy, mọi chuyện với Brenda dường như đảo lộn. Cô bé được yêu cầu tham dự các buổi điều trị tâm lý thường xuyên với Money ở Baltimore, cùng với anh cô. Rất nhanh sau đó, Colapinto miêu tả, các buổi điều trị này trở thành những buổi tra tấn kinh dị, làm tổn thương nặng nề cả hai đứa trẻ. Dường như cho bọn trẻ xem những bức ảnh nhục dục là điều quan trọng nhất trong giả thuyết tái lập giới tính của Money.
David Reimer sau này nhớ lại, rằng Brenda đã "phải thét lên vì Money... ông ấy bảo tôi cởi quần áo, và tôi đã không làm điều đó. Tôi đứng nguyên tại chỗ. Ông ta hét lên "Không". Tôi nghĩ rằng ông ấy sắp cho mình một cái tát, vì thế, tôi cởi quần áo, và người run lên bần bật". Trong ký ức khủng khiếp nhất của bọn trẻ, điều mà chúng hầu như không thể kể lại nhiều năm sau đó - Money buộc "Brenda bò trong ghế sofa của mình, Brian bò theo sau em và áp đũng quần của cậu vào mông cô bé", một yếu tố trong giả thuyết của Money mà ông này gọi là "trò diễn tập tình dục".
Bước sang tuổi vị thành niên, ít nhất một lần Brenda đã cố gắng tự vẫn song không thành. Cô từ chối tiếp tục phẫu thuật nhưng lại đồng ý (dù bất hợp pháp) tiêm oestrogen để kích thích ngực phát triển. John Money dần dần ra khỏi cuộc sống của anh em nhà Reimer, nhưng Brenda vẫn thường xuyên phải trải qua các bài trị liệu tâm thần. Và sau một buổi học như vậy với một bác sĩ ở Winnipeg vào năm 1980, Ron Reimer đưa con gái mình lên xe hơi, thay vì chở con về nhà, ông lái xe tới một nhà khách và kể cho con nghe tất cả.
Cuộc sống yên bình trở lại với gia đình Reimer trong vài năm. Brenda chọn biện pháp chuyển đổi giới tính chỉ vài tuần sau khi biết sự thật về mình. Nhờ có sự phát triển của kỹ thuật, Brenda, lúc này mang tên David, chấp nhận việc phẫu thuật mà 5 năm sau đó nó đã giúp anh có được dương vật tái tạo tương tự như thật, dù chỉ cảm giác rất yếu và không thể dùng vào việc chăn gối. Năm 23 tuổi anh gặp Jane, một người mẹ trẻ có 3 con và cưới cô không lâu sau đó. Năm 2000, anh công bố câu chuyện đời mình.
Song hạnh phúc không kéo dài lâu. Vì nhiều lý do chưa rõ, David và Jane cuối cùng cũng ly hôn. Hai năm trước, Brian Reimer tự kết liễu đời mình bằng một lượng thuốc quá liều mà anh dùng để chữa bệnh tâm thần phân liệt. David cảm thấy trách nhiệm của mình trong cái chết này. Anh viếng mộ của Brian hàng ngày, làm cỏ và đặt lên đó những bó hoa tươi.
Giới tâm lý học biết được thí nghiệm thất bại của Money qua một bài báo của tiến sĩ Milton Diamond, thuộc Đại học Hawaii, người cuối cùng đã lần ra dấu vết của vị bác sĩ từng chữa bệnh cho đôi trẻ. Còn đối với Lynny Segal, câu chuyện về cuộc thí nghiệm này không phân lập được vai trò của tự nhiên và nuôi dưỡng - mà theo cô, sự phân lập đó là sai lầm - nhưng nó chứng tỏ sự nguy hiểm trong việc các bác sĩ cố gắng chứng minh quá nhiều qua các công trình nghiên cứu.
John Money hiện vẫn là giáo sư danh dự tại Đại học Johns Hopkins. "Ông ấy không bình luận gì về câu chuyện này", phụ tá của ông nói.
Bích Hạnh (theo Guardian)