 |
|
Hai binh sĩ Thái Lan hộ tống một nhà sư gần làng Bacho, miền nam Thái Lan. |
"Trước đây, tôi thường đến đây chơi", Taveesak, 44 tuổi, một người buôn gạo ở quận Rangae, tỉnh Narathiwat, cho biết. Chỉ vào một túp lều khác, ông nói: "Tôi thường đến góc phòng và họ đãi tôi mấy món ăn nhẹ. Chúng tôi từng coi nhau như anh chị em, nhưng giờ thì hết rồi".
Ngôi làng của người Hồi giáo này đã trở nên lạnh lẽo đối với Taveesak, một người theo đạo Phật. Cùng lúc, cửa hàng mà anh thường cung cấp gạo, tán gẫu và có những lời bông đùa vui vẻ không còn chào đón những người Hồi giáo như Samsuddin Bersa, ông trưởng thôn béo nịch vẫn thường mua đồ tại cửa hàng của Taveesak và của những người theo đạo Phật khác.
Những vụ tấn công mới đây của các phần tử Hồi giáo cực đoan cùng phản ứng mạnh tay của chính phủ đang ảnh hưởng mối quan hệ từng rất tốt đẹp giữa người Hồi giáo và người theo đạo Phật tại đây.
"Họ sợ nói chuyện với chúng tôi", Bersa, 32 tuổi, cho biết. "Những người già ở đây gần 100 năm nói rằng họ chưa từng thấy điều gì như thế này trước đây".
Dù các phần tử ly khai vẫn nổi dậy trong suốt thế kỷ trước thì đây là lần đầu tiên tình trạng bạo lực gây chia rẽ hai cộng đồng tôn giáo ở đây đến thế. Giờ đây, người Hồi giáo và Phật giáo đều cho rằng sự chia rẽ là kết quả của cuộc nổi dậy kéo dài và khiến họ trở nên xa lạ sau khi tiếng súng tan.
"Gần như suốt 30 năm qua tôi làm ăn ở miền nam và năm ngoái, lần đầu tiên tôi chứng kiến các mối quan hệ cá nhân tan vỡ", thiếu tướng Thani Thawidsri, phó chỉ huy cảnh sát khu vực miền nam cho hay. "Những người hàng xóm từng sống sát vách bây giờ nhìn nhau đầy nghi ngờ".
Kể từ khi tình trạng bạo động nổi lên hồi đầu năm ngoái, hơn 650 người đã thiệt mạng. Nạn nhân thường là người theo đạo Phật, gồm cả các nhà sư, giáo viên, người bán hàng và các quan chức. Hồi tháng 10, 78 người Hồi giáo tham gia biểu tình đã chết ngạt trên những chiếc xe tải quân sự.
Taveesak và Bersa là đại diện của hai cộng đồng tôn giáo, cùng luyến tiếc quãng thời gian thân thiết nhưng lại có quan điểm khác nhau về việc ai là người có lỗi trước sự mất mát của mỗi bên.
Vẻ bề ngoài với những nét Trung Quốc đặc trưng khiến Taveesak khó lẫn được trong ngôi làng của người Hồi giáo. Những người dân làng không còn chào đón ông một cách thân mật nữa. Mỗi khi ông đi qua, âm thanh duy nhất nghe được là tiếng hót của các con chim trong những chiếc lồng lòe loẹt và tiếng dép của ông dội lên từ nền sỏi.
"Chúng tôi sợ", Taveesak cho biết. "Chúng tôi có cảm giác rằng những người theo đạo Phật bị buộc phải rời khu vực này".
Người chú của Taveesak bị bắn chết hồi tháng 11. Gia đình của người đàn ông này cho rằng các phần tử Hồi giáo cực đoan đã gây ra cái chết của ông và đã rời bỏ vùng đất quen thuộc. Taveesak cho hay vợ ông cũng đang giục ông làm thế.
"Dường như ở đây người ta ngày càng tin rằng việc giết người theo đạo Phật là chuyện bình thường. Khi tôi nghe được điều đó, tôi sợ vô cùng. Trước đây, chúng tôi sống cùng nhau. Những gì diễn ra xung quanh không ảnh hưởng gì đến mối quan hệ của chúng tôi".
Thái Lan là quốc gia có đa số người dân theo đạo Phật nhưng khoảng 5% là người Hồi giáo và gần nửa số đó tập trung tại 3 tỉnh miền nam. Tại nhiều làng ở miền nam, hai cộng đồng tôn giáo sống xen lẫn. Những tháp hỏa táng bằng đá của người theo đạo Phật được xây giữa những chiếc tháp của các thánh đường. Nhưng nền kinh tế chủ yếu do người theo đạo Phật nắm giữ, đặc biệt những người gốc Hoa như Taveesak.
Ông của Taveesak đã từ miền nam Trung Quốc đến Narathiwat ngay sau thế chiến II và cha của Taveesak sau đó làm nghề lái gạo. Taveesak lớn lên tại quận Rangae, cùng chơi đùa hoặc ngủ trên những bao gạo với những đứa trẻ Hồi giáo, con của những người làm thuê cho gia đình ông.
Tại các khu chợ, Taveesak vẫn gọi các món ăn truyền thống của người Hồi giáo bằng tiếng Hồi giáo mang âm điệu Malaysia. "Họ thường bảo tôi, 'Ông nói được tiếng của chúng tôi à!' và tôi bảo họ 'Tôi sinh ra ở đây mà'".
Taveesak đã học nói được nhiều nhờ hay lượn lờ bên ngoài cửa hàng của cha ông ở chợ và tán dóc với những khách hàng Hồi giáo. Sau khi cha ông qua đời cách đây 5 năm, cửa hàng được sang cho Taveesak.
Trên một chiếc bàn, ông đặt chiếc bàn tính của cha để lại và trên một chiếc bàn khác là chiếc máy tính. Trên tường là chân dung của đức Phật, ông nội và cha.
Nhưng cửa hàng vắng lặng suốt năm qua.
"Các cuộc đối thoại không còn nhẹ nhàng như trước. Chúng tôi rất khó nhìn vào mặt nhau", Taveesak cho hay. Thỉnh thoảng những người Hồi giáo dùng tiếng lóng để chỉ ông là kẻ ngoại đạo khi họ nói chuyện với nhau. Thậm chí nhiều khách hàng không còn lui tới nữa. Số hàng Taveesak bán được giảm mất 3/4 kể từ khi tình trạng bạo động xảy ra.
"Mọi thứ sắp lên đến mức không thể chịu đựng được", Taveesak nói.
Bersa thừa hưởng chức trưởng làng từ cha và người ông. Dù giữ chức vụ này, ông vẫn phàn nàn rằng những người bán hàng theo đạo Phật giờ đây quay mặt đi mỗi khi nhìn thấy bóng chiếc sarong của ông.
"Họ vơ đũa cả nắm và nói rằng người Hồi giáo đều là các phần tử ly khai. Thậm chí cả những người từng là bạn và biết nhau rất rõ cũng không còn thân thiết nữa", ông nói.
Bersa cho rằng những người theo đạo Phật cũng ngày càng hay ám chỉ người Hồi giáo là kẻ ngoại đạo và thường dùng từ chỉ "những vị khách không mời".
"Khách ư! Cứ như thể chúng tôi không phải được sinh ra ở đây ấy", Bersa nói. "Chúng tôi ở đây hàng trăm năm rồi. Chúng tôi vẫn luôn ở đây, người Trung Quốc mới là những kẻ từ nơi khác đến".
Bersa ngày càng thận trọng. Trước khi ra thành phố, ông mang theo khẩu súng ngắn, đề phòng trường hợp bị người theo đạo Phật tấn công hoặc cả bởi những phần tử Hồi giáo cực đoan vì họ cho rằng ông hợp tác với chính phủ.
Bersa cũng thừa nhận rằng người Hồi bây giờ chỉ làm ăn với người Hồi giáo. "Chiếc hố ngăn cách sẽ ngày càng rộng ra cho đến khi cả hai bên thực sự cách biệt".
Kể từ đầu những năm 1900, các phần tử ly khai ở miền nam Thái Lan liên tiếp chống lại chính quyền trung ương và đòi khôi phục quyền độc lập mà họ được hưởng trước khi Thái Lan sáp nhập với vương quốc Pattani năm 1902.
Nhưng tình trạng bạo động gần đây bắt nguồn từ các du kích Hồi giáo. Họ khiến cuộc xung đột mang màu sắc tôn giáo và chia rẽ hai cộng đồng, các nhà phân tích an ninh Thái Lan nhận định. Sự hồi sinh của chủ nghĩa dân tộc Thái, theo đó đạo Phật là yếu tố chính, đã khôi phục xu hướng này. Và trong khi các cuộc nổi dậy trước tiến hành theo dạng chiến tranh du kích thì đợt bạo động mới đây chuyển thành đánh bom, ám sát và chủ yếu nhằm vào dân thường.
Người chú của Taveesak bị giết tại trạm xăng mà gia đình ông sở hữu suốt 30 năm qua. Một người đàn ông trẻ lấy ống hút xăng đổ vào xe máy của anh ta. Rồi, làm ra vẻ đang rút ví để trả tiền, anh ta rút súng và bắn người bán hàng ít nhất hai phát.
Taveesak tin chắc rằng tay súng đó là một chiến binh Hồi giáo và anh ta tìm cách khủng bố gia đình người chủ cây xăng để họ phải rời khỏi tỉnh Narathiwat.
Taveesak cho biết giờ đây ông soi khách hàng một kỹ lưỡng và khá sợ hãi. Mỗi khi ra ngoài, ông chọn những tuyến đường khác nhau và cũng giống như nhiều người theo đạo Phật khác, ông bắt đầu mang súng ngắn trong ôtô.
Vợ ông gợi ý mang ba đứa con đang tuổi thiếu niên đến ở với họ hàng ở Bangkok, song Taveesak không đồng ý.
"Ở tuổi tôi liệu có ai còn muốn bắt đầu mọi thứ từ đầu không? Liệu tôi có thể thay đổi hoàn cách sống không. Đây là nơi tôi sống. Chúng tôi đã có một cuộc sống tốt đẹp ở đây", ông nói. Song ông thừa nhận, mọi thứ đã đến mức nơi này không còn giống như nhà của ông nữa.
Ngọc Sơn (theo Washington Post)