Áp lực tuổi trung niên của thế hệ con một
Vừa lo kinh tế gia đình vừa một mình chăm sóc cha mẹ, thế hệ con một đầu tiên tại Trung Quốc đang oằn mình gánh vác áp lực tuổi trung niên.
Khi cha bị nhồi máu cơ tim, Sun Xiaoyi phải lái xe hơn 300 km từ Đan Đông về Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh đưa ông đi cấp cứu. Suốt một tháng cha nằm viện, cô tự xoay xở mọi việc. Mỗi sáng, Sun ghi lại huyết áp, đường huyết, nhịp tim của cha và tranh thủ làm việc bên giường bệnh. Ban đêm, cô thức làm thêm giờ để kịp tiến độ dự án của công ty.
Hoàn cảnh của Sun phản ánh thực tế của thế hệ con một tại Trung Quốc. Theo Giáo sư Feng Xiaotian, Đại học Nam Kinh, nước này hiện có khoảng 200 triệu con một. Khi bước vào độ tuổi 40-50, họ phải đồng thời gánh vác việc chăm sóc cha mẹ già yếu, nuôi con cái và duy trì công việc. Giai đoạn 2023-2032 được dự báo là đỉnh điểm áp lực dưỡng lão đối với nhóm nhân khẩu học này.
Do không có anh chị em san sẻ, nhiều người buộc phải nghỉ việc để chăm sóc cha mẹ hoặc tốn khoản tiền lớn thuê dịch vụ. Quyết định rời thị trường lao động khiến nhóm trung niên mất thu nhập trung bình 10.000-12.000 USD mỗi năm, đồng thời làm gián đoạn bảo hiểm xã hội và kế hoạch tích lũy cho tuổi hưu của chính họ.
Chi phí y tế và điều dưỡng cũng tạo ra gánh nặng tài chính. Phí thuê người chăm sóc toàn thời gian tại nhà khoảng 750 USD mỗi tháng. Nếu chọn viện dưỡng lão, mức phí dao động 30-315 USD tại các cơ sở công lập, và khởi điểm lên tới 1.275 USD cho các cơ sở tư nhân kết hợp y tế.
Li Li, 52 tuổi, có cha mẹ đều cần chăm sóc đặc biệt. Trong 6 năm, cô chi khoảng 210.000 USD cho người giúp việc và viện dưỡng lão. Gia đình phải bán bất động sản của cha mẹ để trang trải. Tương tự, một phụ nữ từng làm quản lý cấp cao trong ngành tài chính đã quyết định nghỉ việc để chăm sóc người mẹ bị đột quỵ. Trong 8 năm, riêng tiền thuê người hỗ trợ đã vượt mốc 140.000 USD.
Tính đến cuối năm 2025, Trung Quốc có hơn 323 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 23% dân số. Đáng chú ý, khoảng 35 triệu người cao tuổi bị suy giảm hoặc mất khả năng tự chăm sóc, trong đó hơn một nửa thuộc các gia đình chỉ có một con.
Để giảm tải áp lực, hơn 30 tỉnh thành tại Trung Quốc đã ban hành chế độ nghỉ phép chăm sóc cha mẹ từ 5 đến 20 ngày mỗi năm cho lao động là con một. Tuy nhiên, chính sách này chưa đi vào thực tiễn. Khảo sát của báo Đại Hà chỉ ra 5 trên 6 người lao động không biết đến quyền lợi này, trong khi nhiều người phản ánh doanh nghiệp từ chối đơn xin nghỉ phép.
Trung Quốc cũng đang mở rộng bảo hiểm chăm sóc dài hạn, thường được gọi là "bảo hiểm xã hội thứ sáu", nhằm hỗ trợ chi phí chăm sóc người mất khả năng tự chăm sóc ở mức độ nghiêm trọng.
Chương trình được kỳ vọng đạt độ bao phủ cơ bản trên toàn quốc vào cuối năm 2028. Một số địa phương đồng thời phát triển dịch vụ chăm sóc ban ngày và chăm sóc tạm thời tại cộng đồng.
Ảnh minh họa: Sohu