26 năm đòi nhà trong vô vọng

Đã gửi 210 đơn khiếu nại từ TP HCM đến trung ương suốt 26 năm qua, nỗi oan mất ngôi nhà số 309 Hai Bà Trưng, TP HCM, của ông Giáo Sính đến nay vẫn chưa được giải hết. Thậm chí ông còn bị "cò mồi" gạ chung tiền mới được cấp nhà.

Câu chuyện bắt đầu từ tháng 8/1975, ông Giáo Sính mua lại căn nhà 309 Hai Bà Trưng, quận 3, TP HCM, của vợ chồng ông Hướng Đào Viên và bà Chung Minh Châu. Thủ tục trước bạ và chuyển hộ khẩu về căn nhà này đã thực hiện theo đúng quy định. Vợ chồng ông Viên ở nhờ nhà ông Sính một thời gian chờ xuất cảnh thì đôi bên xảy ra xô xát. Để có không gian yên tĩnh cho người nhà bị bệnh tim nghỉ ngơi nên gia đình ông Sính tạm lánh về An Giang vào năm 1980.

Từ đó, nguồn gốc căn nhà 309 Hai Bà Trưng bị khai man, làm lệch lạc hàng loạt những thông tin quan trọng, khiến cho ông Sính vốn là chủ hợp pháp của căn nhà phải bắt đầu hàng chục năm vô gia cư và kiện tụng khắp nơi trong vô vọng.

Năm 1980 ông Sính bị xóa tên trong hộ khẩu vì đi biệt tích. Gia đình ông Viên, bà Châu xuất ngoại năm 1983 đã tự ý làm đơn giao căn nhà này cho Nhà nước quản lý và đề nghị cho người con trai là Chung A Ngươn được cư ngụ. 5 năm sau, ông Nguyễn Quốc Trị thời bấy giờ là cán bộ Công ty quản lý kinh doanh nhà TP HCM đã "bắt tay" cùng với Chung A Ngươn "đổi" nhà.

Kết quả là, Sở Nhà đất TP HCM ký quyết định giao căn nhà 309 Hai Bà Trưng cho ông Nguyễn Quốc Trị sử dụng, còn Chung A Ngươn dời về số 61 Nguyễn Kiệm, quận 5 (nhà cũ của ông Trị).

Không những thế, ông Trị tiếp tục khai rằng căn nhà 309 phố Hai Bà Trưng là tài sản của chế độ cũ. Từ thông tin ấy, UBND TP HCM đã xác lập sở hữu nhà nước cho căn hộ. Năm 1998, ông Trị được hóa giá căn nhà mặt tiền này.

Căn nhà 309 Hai Bà Trưng, quận 3, TP HCM (biển đỏ) gần chợ Tân Định. Ảnh: Kiên Cường.

Sau hơn 20 năm đi kiện khắp nơi, đơn kêu oan của ông Sính lên đến Chính phủ, Bộ Xây dựng, Ủy ban mặt trận tổ quốc TP HCM. Nhiều cuộc điều tra, xác minh cùng với hàng loạt công văn từ Hà Nội chuyển ngược vào Sài Gòn, yêu cầu lãnh đạo UBND TP HCM và Sở Xây dựng xem xét giải quyết.

Năm 2003, Phó chủ tịch UBMTTQ TP HCM Lê Hiếu Đằng đã cùng nhiều luật sư mở cuộc xác minh về lai lịch của căn nhà 309 Hai Bà Trưng và phát hiện ra căn nhà này không có cơ sở pháp lý để xác lập sở hữu Nhà nước.

Trong những năm 2005-2008, Bộ Xây dựng liên tục đề nghị thành phố bố trí căn nhà khác cho ông Sính. Nhiều công văn của Bộ đều khẳng định rằng, căn nhà 309 Hai Bà Trưng thuộc sở hữu của ông Giáo Sính, đã bị quản lý sai, việc kiện tụng của ông Sính hoàn toàn có cơ sở.

Sở Xây dựng TP HCM cũng vào cuộc. Qua xác minh, ông Giáo Sính đã mua căn nhà số 309 Hai Bà Trưng, quận 3, TP HCM đúng quy định, có sự chấp thuận của UBND quận 3. Ông Sính cũng cung cấp bản sao chứng thực của hồ sơ mua bán trên, có bản chính trích sao sổ trước bạ nhà đất của Chi cục Thuế thành phố. Ngoài ra, Sở Xây dựng còn thu thập được một biên nhận số 131/Q3 ngày 28/8/1975 do Phó chủ tịch UBND quận 3 Ngô Hải Tiếc ký công nhận vụ mua bán này.

Là một trong những cử tri nhiều năm thấu hiểu nỗi oan ức của gia đình Giáo Sính, Đại biểu HĐND Đặng Văn Khoa đã "xới" lại vụ việc này trong kỳ họp HĐND thành phố lần thứ 14 vừa qua, kèm theo tình tiết mới.

Trao đổi với Vnexpress.net, ông Khoa cho biết, đêm trước kỳ họp HĐND, tức tối 3/12, gia đình ông Sính đã chuyển đến cho ông cuốn băng ghi âm giọng nói của một nhân vật ra điều kiện bố trí nhà. Theo lời ông Khoa mô tả, cuốn băng ghi âm có đề cập đến tình tiết chi hiện kim để được cấp nhà mặt tiền.

"Gia đình Giáo Sính cho hay năm ngoái họ được đề nghị chung 200 cây vàng, năm nay là 600 triệu đồng thì mới được cấp nhà, không có tiền thì chỉ bố trí nhà chung cư", ông Khoa kể lại.  

Sáng 8/12, ông Hội đồng Khoa đã gửi băng ghi âm nghi án "chạy" nhà sở hữu nhà nước trong cho UBND, HĐND TP HCM và Giám đốc Sở Xây dựng TP HCM để cơ quan chức năng vào cuộc.

Hội đồng Khoa tin rằng, những khuất tất này sẽ được làm rõ khi thành phố nhanh chóng bố trí nhà cho ông Sính và truy tìm ra đường dây "cò mồi" nhà sở hữu nhà nước, cũng như nghiêm trị hành vi khai man của cá nhân liên quan.

Theo tài liệu VnExpress.net thu thập được, ông Nguyễn Quốc Trị có nhiều nhà nhưng vẫn được giữ căn nhà 309 Hai Bà Trưng. Tháng 2/2006, vợ chồng ông Trị ly hôn, tài sản chung của cả hai vợ chồng được kê khai có 4 căn nhà và một số lô đất.

Công văn số 2769/BXD ngày 28/12/2007 do Thứ trưởng Nguyễn Trần Nam ký cũng đề cập hành vi khai báo không trung thực của ông Trị. Cụ thể, trước khi được nhà nước cho thuê và mua căn nhà 309 Hai Bà Trưng, vợ chồng ông Trị đã có căn nhà 321/9 Phan Đình Phùng, quận Phú Nhuận cũng thuộc sở hữu nhà nước.

Theo Nghị định 61 về nhà sở hữu nhà nước, đối tượng được thuê, mua nhà phải là gia đình chính sách và chưa được bố trí nơi ở. Ông Trị cùng lúc có nhiều nhà diện này là đi ngược lại quy định của Chính phủ.

Chính vì các tình tiết này, tháng 10/2007, Chủ tịch UBMTTQ TP HCM Trần Thành Long thảo công văn gửi Chủ tịch UBND thành phố, đề nghị các cơ quan chức năng xác định cá nhân gây sai sót gây ảnh hưởng xấu đến uy tín của thành phố trong vụ kiện đòi nhà kéo dài hơn hai thập niên.

Theo ông Long, nếu ông Nguyễn Quốc Trị có hành vi gian dối, cố tình khai báo sai sự thật để kiểm kê, quản lý tài sản sai chính sách thì phải trả căn nhà 309 Hai Bà Trưng lại cho ông Sính. Bằng cách hoàn trả nhà, thành phố không phải mất công tìm nhà bố trí thay thế cho Giáo Sính nữa.

26 năm vô gia cư phải rong ruổi khắp nơi, trong quá trình đi đòi nhà phải vật lộn với khó khăn, chịu thiệt thòi, oan ức, gia đình ông Giáo Sính chỉ có một nguyện vọng được trả lại căn nhà 309 Hai Bà Trưng mình đã mua.

Tuy nhiên, dù UBND TP HCM vào cuộc từ năm 2003 đến nay vẫn chưa giải quyết được gì. Bởi lẽ, lãnh đạo thành phố chưa rốt ráo sửa sai bằng cách cấp nhà phù hợp cho ông Sính. Hầu hết những căn nhà bố trí thay thế cho gia đình nạn nhân đều không thỏa đáng vì điều kiện sống thấp hơn căn nhà 309 Hai Bà Trưng thuộc sở hữu của ông Sính trước đây. 

Vũ Lê