10 di sản UNESCO khác lạ trên thế giới
Từ thành phố đá giữa đầm phá ở Micronesia đến khu rừng đá ở Trung Quốc hay thung lũng hóa thạch cá voi tại Ai Cập, nhiều di sản UNESCO gây ấn tượng bởi cảnh quan và lịch sử khác thường.
Không chỉ có cung điện, đền đài hay danh thắng nổi tiếng, danh sách Di sản thế giới của UNESCO còn có nhiều địa điểm độc đáo, từ những công trình nhân tạo giữa biển đến sa mạc lưu giữ hóa thạch hàng chục triệu năm.
Dưới đây là 10 di sản có những đặc điểm khác biệt, như đến từ hành tinh khác hoặc có lịch sử bí ẩn, thu hút du khách và giới nghiên cứu, theo xếp hạng của tờ báo có tuổi đời 130 tuổi ở Anh Daily Mail.
1. Head-Smashed-In Buffalo Jump, Canada
Được Unesco công nhận Di sản Văn hóa Thế giới năm 1981
Head-Smashed-In Buffalo Jump là địa điểm săn bắt bò rừng cổ xưa của người bản địa Canada, các bộ lạc từng dồn đàn bò rừng lao qua vách đá, sau đó thu gom xác động vật dưới chân vực để lấy thịt và các bộ phận phục vụ sinh hoạt. Đây là một trong những địa điểm săn bò rừng được bảo tồn tốt nhất thế giới.
Tên gọi Head-Smashed-In bắt nguồn từ truyền thuyết về một người đàn ông bị đàn bò rừng giẫm chết khi đứng xem cuộc săn. Theo UNESCO, những lớp xương bò rừng gần như nguyên vẹn tại đây phản ánh gần 6.000 năm hoạt động săn bắt của người bản địa.. Ảnh: Road Trip Alberta
Không chỉ có cung điện, đền đài hay danh thắng nổi tiếng, danh sách Di sản thế giới của UNESCO còn có nhiều địa điểm độc đáo, từ những công trình nhân tạo giữa biển đến sa mạc lưu giữ hóa thạch hàng chục triệu năm.
Dưới đây là 10 di sản có những đặc điểm khác biệt, như đến từ hành tinh khác hoặc có lịch sử bí ẩn, thu hút du khách và giới nghiên cứu, theo xếp hạng của tờ báo có tuổi đời 130 tuổi ở Anh Daily Mail.
1. Head-Smashed-In Buffalo Jump, Canada
Được Unesco công nhận Di sản Văn hóa Thế giới năm 1981
Head-Smashed-In Buffalo Jump là địa điểm săn bắt bò rừng cổ xưa của người bản địa Canada, các bộ lạc từng dồn đàn bò rừng lao qua vách đá, sau đó thu gom xác động vật dưới chân vực để lấy thịt và các bộ phận phục vụ sinh hoạt. Đây là một trong những địa điểm săn bò rừng được bảo tồn tốt nhất thế giới.
Tên gọi Head-Smashed-In bắt nguồn từ truyền thuyết về một người đàn ông bị đàn bò rừng giẫm chết khi đứng xem cuộc săn. Theo UNESCO, những lớp xương bò rừng gần như nguyên vẹn tại đây phản ánh gần 6.000 năm hoạt động săn bắt của người bản địa.. Ảnh: Road Trip Alberta
2. Thành phố đá bí ẩn giữa Thái Bình Dương, Micronesia
Được công nhận Di sản Văn hóa Thế giới năm 2016
Nan Madol là quần thể kiến trúc đá cổ nằm trên một rạn san hô ngoài khơi đảo Pohnpei, thuộc quốc đảo Micronesia. Công trình gồm hơn 90 đảo nhân tạo, được kết nối bằng hệ thống kênh đào thủy triều, nên thường được ví như "Venice của Thái Bình Dương".
Theo UNESCO, quần thể này được xây dựng chủ yếu trong giai đoạn 1200-1500, từng là trung tâm nghi lễ của triều đại Saudeleur. Tên Nan Madol có nghĩa là "những khoảng không ở giữa", ám chỉ mạng lưới kênh đào đan xen giữa các đảo.
Tổng khối lượng vật liệu xây dựng tại đây ước tính khoảng 750.000 tấn. Đến nay, Nan Madol vẫn thu hút giới khảo cổ bởi quy mô kiến trúc đồ sộ và những câu hỏi về cách cư dân cổ đại khai thác, vận chuyển các khối đá bazan từ những khu vực khác trên đảo. Ảnh: NTU beats
3. Khu nhà ở Berlin, Đức
Được công nhận Di sản Văn hóa Thế giới năm 2008 (6 khu nhà) và mở rộng (7 khu nhà) vào năm 2026.
Được xây dựng trong giai đoạn 1910-1933, các công trình mang dấu ấn kiến trúc hiện đại đầu thế kỷ XX, với thiết kế mái bằng, cách bố trí không gian và giải pháp xây dựng mới.
Theo Unesco, 7 khu nhà do các kiến trúc sư hàng đầu của trường phái Hiện đại Đức thiết kế, hướng đến cải thiện điều kiện sống và vệ sinh cho cư dân.
Quần thể là minh chứng cho phong trào cải cách nhà ở, góp phần định hình mô hình nhà ở xã hội tại Đức và nhiều quốc gia khác. Ảnh: Grey space
4. Rừng đá Thạch Lâm, Trung Quốc
Là một phần của quần thể Di sản Thiên nhiên Nam Trung Quốc (South China Karst)), được công nhận năm 2007,
Rừng đá Thạch Lâm nằm tại tỉnh Vân Nam, nổi bật với hàng nghìn cột đá vôi nhọn, cao 20-50 cm, trông như một khu rừng hóa đá. Địa hình nơi đây phát triển qua khoảng 270 triệu năm, từ những lớp trầm tích dưới biển cổ đại.
Thạch Lâm gắn liền với đời sống của cộng đồng người Sani thuộc dân tộc Yi, sinh sống tại đây hơn 2.000 năm. Nơi này được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu năm 2015. Ảnh: Wiki
4. Rừng đá Thạch Lâm, Trung Quốc
Là một phần của quần thể Di sản Thiên nhiên Nam Trung Quốc (South China Karst)), được công nhận năm 2007,
Rừng đá Thạch Lâm nằm tại tỉnh Vân Nam, nổi bật với hàng nghìn cột đá vôi nhọn, cao 20-50 cm, trông như một khu rừng hóa đá. Địa hình nơi đây phát triển qua khoảng 270 triệu năm, từ những lớp trầm tích dưới biển cổ đại.
Thạch Lâm gắn liền với đời sống của cộng đồng người Sani thuộc dân tộc Yi, sinh sống tại đây hơn 2.000 năm. Nơi này được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu năm 2015. Ảnh: Wiki
5. Quần đảo Socotra, Yemen
Được công nhận Di sản Thiên nhiên Thế giới năm 2008
Nằm ngoài khơi của vùng Sừng châu Phi, quần đảo Socotra nổi tiếng với hệ sinh thái độc đáo, được ví như "Galápagos của Ấn Độ Dương".
Nơi đây có 825 loài thực vật, trong đó 307 loài chỉ xuất hiện tại quần đảo. Nổi bật nhất là cây huyết rồng (ảnh) với tán hình chiếc ô và nhựa màu đỏ đặc trưng. Ngoài thảm thực vật kỳ lạ, Socotra còn có những bãi biển cát trắng, hang động đá vôi và hệ sinh vật biển phong phú. Ảnh: Outlook Travel Magazine
6. Nhà máy Fagus, Đức
Được công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới năm 2011
Nhà máy Fagus tại thành phố Alfeld là công trình tiêu biểu cho bước chuyển mình của kiến trúc công nghiệp đầu thế kỷ XX. Được thiết kế khoảng năm 1910 bởi kiến trúc sư Walter Gropius và Adolf Meyer, nhà máy nổi bật với những mảng kính lớn, khung chịu lực thanh mảnh và thiết kế hướng đến công năng, giúp tận dụng ánh sáng tự nhiên.
Công trình gồm 10 tòa nhà, phục vụ quá trình sản xuất khuôn giày và vẫn hoạt động đến nay. Fagus là dấu mốc quan trọng trong sự phát triển của kiến trúc hiện đại, đồng thời báo trước sự ra đời của trường phái Bauhaus, theo Unesco. Ảnh: Tripadvisor
7. Thung lũng Cá voi, Ai Cập
Được công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới năm 2005
Nằm giữa sa mạc phía Tây của Ai Cập, cách thủ đô Cairo 150 km, Wadi Al-Hitan (Thung lũng Cá voi) là nơi những bộ xương hóa thạch của cá voi cổ đại dần lộ ra dưới lớp cát. Khu vực có khí hậu khô hạn, quanh năm hầu như không có mưa.
Các hóa thạch tại đây có niên đại khoảng 40 triệu năm, cung cấp bằng chứng quan trọng về quá trình tiến hóa của cá voi từ động vật sống trên cạn thành loài thú thích nghi với môi trường biển. Wadi Al-Hitan lưu giữ nhiều bộ xương cá voi cổ thuộc nhóm Archaeoceti đã tuyệt chủng.
Ngày nay, khu vực được tổ chức như một bảo tàng ngoài trời, giúp du khách tìm hiểu về những sinh vật từng sinh sống tại vùng biển cổ đại. Ảnh: Wiki
7. Thung lũng Cá voi, Ai Cập
Được công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới năm 2005
Nằm giữa sa mạc phía Tây của Ai Cập, cách thủ đô Cairo 150 km, Wadi Al-Hitan (Thung lũng Cá voi) là nơi những bộ xương hóa thạch của cá voi cổ đại dần lộ ra dưới lớp cát. Khu vực có khí hậu khô hạn, quanh năm hầu như không có mưa.
Các hóa thạch tại đây có niên đại khoảng 40 triệu năm, cung cấp bằng chứng quan trọng về quá trình tiến hóa của cá voi từ động vật sống trên cạn thành loài thú thích nghi với môi trường biển. Wadi Al-Hitan lưu giữ nhiều bộ xương cá voi cổ thuộc nhóm Archaeoceti đã tuyệt chủng.
Ngày nay, khu vực được tổ chức như một bảo tàng ngoài trời, giúp du khách tìm hiểu về những sinh vật từng sinh sống tại vùng biển cổ đại. Ảnh: Wiki
8. Pamukkale, Thổ Nhĩ Kỳ
Được công nhận Di sản Thế giới hỗn hợp năm 1988
Pamukkale, nghĩa là "lâu đài bông" trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, nổi tiếng với những tầng đá travertine (một loại đá vôi) trắng muốt được hình thành từ nguồn nước khoáng giàu canxi.
Dòng nước nóng chảy qua sườn núi, để lại các hồ nước và bậc thềm khoáng chất có hình dạng độc đáo. Khu vực nằm tại tỉnh Denizli, phía tây nam Thổ Nhĩ Kỳ. Ngay phía trên những tầng đá trắng là tàn tích Hierapolis, thành phố suối khoáng được xây dựng vào cuối thế kỷ II trước Công nguyên. Nơi đây từng phát triển thành trung tâm nghỉ dưỡng và trị liệu nổi tiếng thời cổ đại.
Ảnh: Visit Pamukkale
9. Biển cát Namib, Namibia
Được công nhận Di sản Thiên nhiên Thế giới năm 2013
Nằm dọc bờ Đại Tây Dương của Namibia, Biển cát Namib là vùng sa mạc ven biển đặc biệt, nơi những cồn cát rộng lớn liên tục thay đổi hình dạng dưới tác động của gió và sương mù.
Cát tại đây được vận chuyển từ sâu trong lục địa ra biển qua hệ thống sông ngòi, sau đó được dòng hải lưu và gió đưa trở lại đất liền, hình thành những cánh đồng cồn cát trải dài hàng nghìn km.
Cảnh quan còn bao gồm đồng bằng sỏi, bãi ven biển, đồi đá, đầm phá và các dòng sông theo mùa. Đặc biệt, sương mù là nguồn cung cấp nước chủ yếu, giúp nhiều loài động vật không xương sống, bò sát và thú đặc hữu thích nghi với điều kiện khô hạn khắc nghiệt. Ảnh: IUGS
10. Mỏ muối Hoàng gia Wieliczka & Bochnia, Ba Lan
Được công nhận Di sản Văn hóa Thế giới năm 1978.
Nằm gần thành phố Kraków, miền nam đất nước, mỏ muối Wieliczka là công trình khai thác muối có lịch sử hơn 700 năm. Hệ thống hầm mỏ trải dài khoảng 240 km, gồm chín tầng, với điểm sâu nhất cách mặt đất 327 m.
Bên dưới lòng đất, những đường hầm và khoang khai thác cũ được cải tạo thành nhà nguyện, phòng trưng bày và không gian tham quan. Nổi bật trong số đó là nhà nguyện Thánh Kinga (ảnh), nơi có các bức tượng, phù điêu và vật trang trí được chạm khắc trực tiếp từ muối đá.
Hoạt động khai thác muối đá tại Wieliczka dừng từ năm 1964 và kết thúc hoàn toàn vào năm 1996. Ngày nay, khu mỏ trở thành điểm du lịch nổi tiếng, với các tuyến tham quan giúp du khách khám phá hồ nước mặn, những căn phòng ngầm và dấu tích của ngành khai khoáng thời Trung cổ.
Năm 2013, UNESCO mở rộng và đưa thêm mỏ muối Bochnia cùng lâu đài Saltworks ở Wieliczka vào, hình thành quần thể Di sản Mỏ muối Hoàng gia Wieliczka & Bochnia. Ảnh: World Heritage
10. Mỏ muối Hoàng gia Wieliczka & Bochnia, Ba Lan
Được công nhận Di sản Văn hóa Thế giới năm 1978.
Nằm gần thành phố Kraków, miền nam đất nước, mỏ muối Wieliczka là công trình khai thác muối có lịch sử hơn 700 năm. Hệ thống hầm mỏ trải dài khoảng 240 km, gồm chín tầng, với điểm sâu nhất cách mặt đất 327 m.
Bên dưới lòng đất, những đường hầm và khoang khai thác cũ được cải tạo thành nhà nguyện, phòng trưng bày và không gian tham quan. Nổi bật trong số đó là nhà nguyện Thánh Kinga (ảnh), nơi có các bức tượng, phù điêu và vật trang trí được chạm khắc trực tiếp từ muối đá.
Hoạt động khai thác muối đá tại Wieliczka dừng từ năm 1964 và kết thúc hoàn toàn vào năm 1996. Ngày nay, khu mỏ trở thành điểm du lịch nổi tiếng, với các tuyến tham quan giúp du khách khám phá hồ nước mặn, những căn phòng ngầm và dấu tích của ngành khai khoáng thời Trung cổ.
Năm 2013, UNESCO mở rộng và đưa thêm mỏ muối Bochnia cùng lâu đài Saltworks ở Wieliczka vào, hình thành quần thể Di sản Mỏ muối Hoàng gia Wieliczka & Bochnia. Ảnh: World Heritage
Anh Minh (Theo DM)