Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Nga Igor Konashenkov hôm 26/6 cho biết hệ thống pháo - tên lửa phòng không Pantsir đã bắn rơi một cường kích Su-25 và 12 quả đạn pháo phản lực của Ukraine đang thực hiện đợt tấn công vào đảo tiền tiêu Zmiinyi. Trong khi đó, quân đội Ukraine tuyên bố đòn tập kích bằng pháo phản lực đã phá hủy một hệ thống Pantsir triển khai trên đảo.
Hòn đảo nhỏ nằm ngoài khơi thành phố miền nam Odessa luôn là một trong những mục tiêu trọng tâm mà cả Nga và Ukraine đều quyết giành giật vì tầm quan trọng chiến lược của nó.
![Đảo Zmiinyi và tàu đổ bộ chở hệ thống Tor trong ảnh vệ tinh chụp hôm 10/6. Ảnh: Planet Labs.](https://vcdn1-vnexpress.vnecdn.net/2022/06/28/dao-ran-1-JPG-6936-1655007546-4937-1656387633.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=lM39omk_SPZIdEkHraXesQ)
Đảo Zmiinyi và tàu đổ bộ chở hệ thống Tor của Nga gần đảo trong ảnh vệ tinh chụp hôm 10/6. Ảnh: Planet Labs.
Đảo Zmiinyi có diện tích khoảng 17 hecta, nằm trên Biển Đen, cách bờ biển Odessa, miền nam Ukraine khoảng 35 km. Dù hầu như không có tài nguyên thiên nhiên cũng như căn cứ quân sự thường trực, hòn đảo vẫn đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát các tuyến vận tải trên Biển Đen, trong đó có đường ra vào cảng Odessa.
Nó từng là nơi đặt đài phát thanh của phe Trục trong Thế chiến II, khi hòn đảo nằm dưới sự kiểm soát của Romania. Ngày nay, đảo Zmiinyi là một trong những thực thể phân định vùng đặc quyền kinh tế của Romania và Ukraine, đóng vai trò quan trọng đối với các tuyên bố chủ quyền hàng hải của Kiev.
Ngay sau khi phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ngày 24/2, Nga đã điều chiến hạm áp sát đảo Zmiinyi và yêu cầu lực lượng phòng thủ tại đây đầu hàng. Biên phòng Ukraine sau đó thông báo lực lượng Nga đã kiểm soát hoàn toàn đảo.
Do không thể mở một chiến dịch đổ bộ chiếm lại đảo, quân đội Ukraine nhiều lần tuyên bố tập kích lực lượng Nga đồn trú trên Zmiinyi bằng máy bay không người lái Bayraktar TB2, phá hủy ít nhất một tàu đổ bộ hạng nhẹ, một hệ thống phòng không tầm ngắn Tor-M2 và tàu cứu kéo Spasatel Vasily Bekh của hải quân Nga.
Bình luận viên Aaron Reich của Jerusalem Post nhận định đảo Zmiinyi có giá trị tinh thần rất lớn với Ukraine, được coi là biểu tượng cho sự kháng cự trước lực lượng Nga. Moskva cũng nhận ra điều này và nhiều lần cáo buộc Kiev thực hiện các "chiến dịch tuyên truyền" bằng cách điều quân đánh chiếm lại đảo.
Tuy nhiên, giá trị của đảo Zmiinyi không chỉ nằm ở việc xác lập vùng đặc quyền kinh tế của Ukraine trên Biển Đen. Vị trí chiến lược của đảo cho phép lực lượng đồn trú khống chế toàn bộ vùng biển và vùng trời rộng lớn ở miền nam Ukraine.
Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ nhận định Nga đang sử dụng đảo Zmiinyi để cản trở liên lạc hàng hải của Ukraine trong khu vực, đặc biệt là xung quanh thành phố cảng Odesa.
Tổng cục Tình báo Ukraine (GUR) cũng cho rằng Zmiinyi đóng vai trò thiết yếu với các hoạt động đổ bộ đường biển của Nga. Tướng Kyrylo Budanov, người đứng đầu GUR, nhận định đảo Zmiinyi là bàn đạp duy nhất để Nga có thể mở chiến dịch đổ bộ vào Transnistria, khu vực ly khai thân Nga ở Moldova.
![Vị trí đảo Kubansky và Zmiinyi. Đồ họa: Washington Post.](https://vcdn1-vnexpress.vnecdn.net/2022/06/28/55631871721525a-ban-do-mien-do-9700-6492-1656387634.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=O1AsAeo00dFTJfJew63PxQ)
Vị trí đảo Zmiinyi ở Biển Đen. Đồ họa: Washington Post.
Thiết lập hành lang trên bộ nối Transnistria với bán đảo Crimea, vùng Donbass và Nga được cho là một trong những mục tiêu chính của Moskva khi phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine. Ngoài ra, Ukraine cũng cảnh báo nguy cơ Nga sử dụng lực lượng đồn trú ở Transnistria để phát động mũi tấn công mới vào Ukraine từ phía tây.
Kiểm soát đảo Zmiinyi cũng cho phép Nga khống chế vùng biển phía nam Ukraine, gây khó khăn cho nỗ lực xuất khẩu 25 triệu tấn ngũ cốc đang mắc kẹt ở nước này.
"Bất cứ ai kiểm soát hòn đảo này đều có thể chặn đường di chuyển của tàu hàng ở mọi hướng phía nam Ukraine. Đây là cứ điểm quan trọng chiến lược để mở các tuyến đường thương mại, nhập khẩu vũ khí cũng như ngăn Nga sử dụng Transnistria làm bàn đạp để tấn công Ukraine từ phía tây", tướng Budanov nhấn mạnh.
Duy Sơn (Theo Jerusalem Post)