Thủ tướng: Thay thế kịp thời cán bộ né tránh, đùn đẩy trách nhiệm

Quốc hội kết thúc phiên chất vấn Thủ tướng Lê Minh Hưng.

Phát biểu kết luận phiên chất vấn chiều 12/11, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá Thủ tướng, các Phó thủ tướng và bộ trưởng đã thể hiện tinh thần cầu thị, trách nhiệm, trả lời trực tiếp những vấn đề đại biểu quan tâm, đồng thời đưa ra các cam kết và giải pháp trong thời gian tới.

Theo Chủ tịch Quốc hội, sau một ngày làm việc, 65 đại biểu đã đặt câu hỏi chất vấn, 7 đại biểu tham gia tranh luận. Còn 43 đại biểu đăng ký nhưng chưa có thời gian chất vấn trực tiếp, được đề nghị gửi câu hỏi đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội để chuyển thành viên Chính phủ trả lời bằng văn bản.

Hai nhóm vấn đề được lựa chọn chất vấn tập trung vào ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực; phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số.

Ông nhận xét phiên chất vấn diễn ra sôi nổi, dân chủ, trách nhiệm. Các đại biểu tập trung vào những khó khăn, vướng mắc và bất cập trong thực tiễn, yêu cầu Chính phủ, các bộ, ngành làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm, giải pháp và thời hạn khắc phục.

Trên cơ sở kết quả chất vấn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ đạo các cơ quan tổng hợp, xây dựng dự thảo nghị quyết về hoạt động chất vấn, trong đó xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm thực hiện. Nghị quyết dự kiến được trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp, làm cơ sở kiểm tra, giám sát việc thực hiện các cam kết.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ, các bộ trưởng và trưởng ngành tiếp thu đầy đủ ý kiến đại biểu, sớm cụ thể hóa cam kết thành nhiệm vụ, giải pháp và kết quả thực tế. Trọng tâm là tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư công, cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

"Quốc hội sẽ tiếp tục theo dõi, giám sát việc thực hiện các cam kết, bảo đảm những vấn đề đã được chất vấn có chuyển biến tích cực trong thực tế", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Ông cũng cảm ơn các đại biểu đã chuyển tải ý kiến cử tri đến nghị trường, các thành viên Chính phủ tham gia trả lời, giải trình cùng cử tri và cơ quan báo chí đã theo dõi, thông tin về phiên chất vấn.

Đại biểu Trần Anh Tuấn cho biết Thủ tướng xác định nâng cao năng lực tự chủ chiến lược là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Tuy nhiên, xuất khẩu Việt Nam còn phụ thuộc nhiều vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), sản xuất trong nước dựa nhiều vào máy móc, thiết bị nhập khẩu, trong khi trình độ công nghệ còn ở mức trung bình.

Ông đề nghị Thủ tướng làm rõ các tiêu chí đo lường năng lực tự chủ chiến lược và những giải pháp đột phá để nâng cao năng lực này trong thời gian tới.

Lãnh đạo Chính phủ khẳng định Việt Nam kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế; bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia, dân tộc trên cơ sở tuân thủ luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Theo Thủ tướng, thời gian qua, Việt Nam tiếp tục củng cố lòng tin với các đối tác, nâng cấp quan hệ và ký kết thêm các hiệp định thương mại tự do, qua đó mở rộng hợp tác và nâng cao vị thế quốc tế.

Tuy nhiên, để chủ động và tham gia bình đẳng vào các vấn đề quốc tế, Việt Nam phải không ngừng củng cố năng lực tự chủ chiến lược. Thủ tướng nhấn mạnh năng lực này không chỉ đến từ đường lối, chính sách mà còn phụ thuộc vào thực lực của nền kinh tế.

Vì vậy, Việt Nam cần duy trì tăng trưởng cao, bền vững để tạo nguồn lực, nhất là nguồn lực tài chính, củng cố nền tảng phát triển đất nước. Đồng thời, nâng cao nội lực nền kinh tế, phát triển hệ thống doanh nghiệp trong nước và cải thiện năng lực cạnh tranh, qua đó giảm phụ thuộc và tăng khả năng chủ động trong quan hệ quốc tế.

Trả lời đại biểu Trần Hoàng Ngân về phát huy vai trò của địa phương trong phát triển kinh tế - xã hội, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết thời gian qua, Chính phủ đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Nhờ đó, thẩm quyền của chính quyền địa phương được mở rộng đáng kể.

Thủ tướng dẫn chứng Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội ban hành đã giao thêm nhiều thẩm quyền cho địa phương, tạo điều kiện chủ động trong quản lý và phát triển.

Để phát huy hiệu quả phân cấp, phân quyền, Thủ tướng cho biết cần tổng rà soát hệ thống quy hoạch, từ quy hoạch cấp quốc gia, vùng, địa phương đến quy hoạch ngành, lĩnh vực. Việc này nhằm bảo đảm tính đồng bộ, làm cơ sở để các địa phương huy động nguồn lực, xây dựng và triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng với đó, Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và định mức kỹ thuật, giúp địa phương có đầy đủ căn cứ triển khai dự án hiệu quả.

Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, Chính phủ ưu tiên phân bổ vốn cho các dự án liên vùng, có tính kết nối cao. Theo Thủ tướng, việc hoàn thiện hạ tầng giao thông và các công trình thiết yếu sẽ góp phần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để địa phương khai thác lợi thế, thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng.

Chính phủ cũng đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số phù hợp với đặc thù từng địa phương, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, phát huy tiềm năng và đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) cho biết sau 16 tháng triển khai Nghị quyết 57, các bộ mới thống nhất được nội hàm chi; 18 nhiệm vụ công nghiệp chiến lược chưa nhiệm vụ nào được ký hợp đồng; 34 cơ sở dữ liệu quốc gia chưa đồng bộ. Việc định giá tài sản trí tuệ, thu hút vốn tư nhân vào hạ tầng theo hình thức đối tác công tư (PPP) còn hạn chế.

Cho rằng đây là những điểm nghẽn liên ngành, đại biểu đề nghị Thủ tướng nêu giải pháp tháo gỡ để khơi thông nguồn lực, phục vụ mục tiêu tăng trưởng.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ đang xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chuyển giao công nghệ, tăng sử dụng nhà cung ứng Việt Nam và tham gia đào tạo nhân lực chất lượng cao. Những định hướng này được đưa vào dự án Luật Đầu tư trình Quốc hội xem xét.

Song song với thu hút FDI, Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương và hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu, tận dụng các hiệp định thương mại tự do và tìm kiếm thị trường mới.

Theo Thủ tướng, để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh. Chính phủ sẽ hỗ trợ thông qua các chính sách thuế, đất đai, tiếp cận vốn và ứng dụng khoa học công nghệ, nhưng doanh nghiệp cũng cần đổi mới để đáp ứng yêu cầu của đối tác quốc tế.

Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Nhà nước sẽ tăng cường cơ chế đặt hàng, kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học để phát triển các công nghệ, sản phẩm phục vụ trực tiếp sản xuất kinh doanh. Trọng tâm là giúp doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiếp cận công nghệ với chi phí hợp lý, nâng năng suất, giảm chi phí và cải thiện chất lượng sản phẩm.

Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục làm việc với các hiệp hội, doanh nghiệp để xây dựng chương trình hỗ trợ cụ thể, phù hợp nhu cầu thực tế, qua đó nâng khả năng tham gia chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) cho biết tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2026 dự kiến vượt 1.000 tỷ USD, sau 10 tháng xuất siêu 7,1 tỷ USD. Tuy nhiên, xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa chịu áp lực chi phí vốn, người lao động thu nhập thấp gặp khó khăn do giá cả sinh hoạt.

Đại biểu đề nghị Thủ tướng làm rõ các chính sách ưu tiên trong năm 2027 và những năm tiếp theo để doanh nghiệp Việt Nam có thêm đơn hàng, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và tăng tỷ trọng xuất khẩu. Ông cũng muốn biết những chỉ tiêu cụ thể để Quốc hội theo dõi, giám sát kết quả thực hiện.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng trước hết phải xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, đơn giản, dễ thực hiện, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Chính phủ sẽ tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, giảm thời gian và chi phí tuân thủ, đồng thời hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội.

Cùng với cải cách thể chế, Chính phủ đẩy mạnh các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu, tận dụng các hiệp định thương mại tự do và kết nối doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI.

Dự án Luật Đầu tư trình Quốc hội xem xét có các cơ chế khuyến khích doanh nghiệp nước ngoài cam kết chuyển giao công nghệ, tăng sử dụng nhà cung ứng Việt Nam và tham gia đào tạo nhân lực chất lượng cao. Đây là một trong những giải pháp giúp doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thủ tướng nhấn mạnh bên cạnh chính sách hỗ trợ của Nhà nước về thuế, đất đai, tiếp cận vốn và khoa học công nghệ, bản thân doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn FDI và thị trường quốc tế.

Về giám sát kết quả, Thủ tướng cho biết các báo cáo kinh tế - xã hội hằng năm sẽ có những chỉ tiêu như tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước, cơ cấu xuất nhập khẩu và mức độ tham gia, đóng góp của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng, làm cơ sở để Quốc hội theo dõi, đánh giá.

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa dẫn lại cam kết của Thủ tướng Lê Minh Hưng trong bài phát biểu nhậm chức tháng 4/2026 về xử lý nghiêm tình trạng né tránh, vô cảm trước khó khăn của người dân, doanh nghiệp.

Bà đề nghị Thủ tướng nêu giải pháp căn cơ để khắc phục tình trạng cán bộ, công chức sợ sai, làm việc cầm chừng, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thậm chí viện dẫn những bất cập của pháp luật để không phải quyết định, nhất là trong các lĩnh vực mới, khó, tiềm ẩn rủi ro như tài chính, đầu tư công và chuyển đổi số.

Người đứng đầu Chính phủ cho biết Trung ương đã có nghị quyết về phát huy tinh thần tiên phong, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Ban Bí thư cũng ban hành quy định về tôn vinh, trọng dụng, bảo vệ cán bộ và Chính phủ đã xây dựng kế hoạch triển khai.

Tuy nhiên, Thủ tướng thừa nhận tại một số cơ quan trung ương và địa phương vẫn còn tình trạng cán bộ sợ trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy công việc, không dám đối mặt với những vấn đề mới, khó.

Để khắc phục, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện quy định, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cấp, ngành, giữa Trung ương và địa phương, nhất là cấp tỉnh và cấp xã; đồng thời rà soát toàn bộ nhiệm vụ đã phân quyền, phân cấp và bố trí đủ nguồn lực để địa phương thực hiện.

Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác đánh giá cán bộ, gắn trách nhiệm với kết quả thực hiện nhiệm vụ. Những người không hoàn thành nhiệm vụ có thể phải được thay thế kịp thời.

"Biện pháp đánh giá phải rất thẳng thắn, trách nhiệm, rõ ràng để tất cả những ai đứng vào vị trí công việc đã rõ nhiệm vụ thì phải thực hiện, không thể né tránh được", Thủ tướng nói.

Trả lời đại biểu Phạm Văn Hòa về đầu tư phát triển Đồng bằng sông Cửu Long, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết khu vực này được bố trí hơn 320.000 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn, cao nhất trong 6 vùng kinh tế của cả nước.

Theo Thủ tướng, Bộ Chính trị đã ban hành các nghị quyết về phát triển vùng và kết luận về giải pháp ứng phó sụt lún, biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long. Trên cơ sở đó, Chính phủ xây dựng chương trình hành động, ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông, nông nghiệp và các công trình phòng chống sụt lún, thích ứng biến đổi khí hậu.

"Đồng bằng sông Cửu Long không giải quyết được hạ tầng giao thông và nông nghiệp thì rất khó phát triển", Thủ tướng nói.

Đáng chú ý, Chính phủ đã quyết định đầu tư một số dự án giao thông đường bộ trong vùng theo hình thức cầu cạn. Phương án này có thể làm tăng chi phí xây dựng ban đầu nhưng hiệu quả hơn khi tính cả vòng đời dự án, đồng thời giảm chi phí giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh hạ tầng, Chính phủ sẽ làm việc với doanh nghiệp để thu hút các dự án công nghiệp quy mô lớn, phù hợp lợi thế của vùng như năng lượng tái tạo, năng lượng mới, cảng biển, thương mại và dịch vụ.

Trong nông nghiệp, trọng tâm là phát triển công nghệ cao, tăng liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và thị trường, bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản. Một trong những dự án tiêu biểu là phát triển một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Y tế và giáo dục cũng được ưu tiên đầu tư nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Thủ tướng cho biết các nhiệm vụ này đã được đưa vào chương trình hành động của Chính phủ và các bộ, ngành. Nhiều dự án lớn đã được phân cấp, giao địa phương làm chủ đầu tư. "Vấn đề còn lại là tổ chức thực thi", ông nhấn mạnh.

Đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung (Phú Thọ) cho biết Việt Nam đã ký kết nhiều cam kết, thỏa thuận quốc tế, trong đó có tuyên bố chung về quan hệ đối tác chiến lược với Canada, nhấn mạnh hợp tác tài chính và thu hút các quỹ đầu tư. Bà đề nghị Thủ tướng làm rõ chính sách thu hút các quỹ đầu tư quốc tế và dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài dài hạn, ổn định.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng để huy động nguồn lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là hoàn thiện thể chế, xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, phù hợp thông lệ và chuẩn mực quốc tế. "Phải xây dựng một khuôn khổ pháp lý minh bạch, phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế, tạo lòng tin để người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài yên tâm", Thủ tướng nói.

Theo ông, hệ thống pháp luật phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, công khai, minh bạch và dễ thực hiện. Chính phủ sẽ tiếp tục cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, Quốc hội thông qua việc hoàn thiện văn bản hướng dẫn thi hành luật và nghị quyết.

Bên cạnh thể chế, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát các cân đối lớn của nền kinh tế. Ông cho rằng nhà đầu tư khó yên tâm rót vốn nếu môi trường pháp lý thiếu minh bạch hoặc kinh tế vĩ mô bất ổn.

Để thu hút dòng vốn gián tiếp nước ngoài, nhất là từ các quỹ đầu tư trung và dài hạn, Chính phủ sẽ tiếp tục thực hiện chiến lược phát triển thị trường chứng khoán, xây dựng các công cụ huy động vốn dài hạn. Việc phát triển trung tâm tài chính tại TP HCM và Đà Nẵng cũng được xác định là giải pháp mở rộng các kênh thu hút vốn quốc tế.

Với đầu tư công, Thủ tướng nhấn mạnh hiệu quả sử dụng vốn quan trọng hơn quy mô đầu tư. Theo định hướng của Trung ương, số lượng dự án đầu tư công sẽ tiếp tục được kiểm soát, cắt giảm mạnh để tập trung nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải.