Phó tổng thống Mỹ 'cân nhắc đàm phán trực tiếp với Iran'
Phó tổng thống JD Vance dường như đang xem xét gặp trực tiếp quan chức an ninh cấp cao Iran trong nỗ lực chấm dứt xung đột.
Wall Street Journal ngày 11/11 dẫn lời các quan chức Mỹ, Trung Đông am hiểu tiến trình đàm phán cho biết Tổng thống Donald Trump đã nói với nhóm trợ lý cấp cao và đối tác rằng ông sẵn sàng để Phó tổng thống JD Vance khởi động lại các cuộc đối thoại với Iran, đồng thời trao quyền cho ông Vance thực hiện hoạt động này.
Phó tổng thống Vance đang cân nhắc gặp trực tiếp một quan chức an ninh cấp cao của Iran, bất chấp nỗ lực này có thể mang lại rủi ro chính trị. Một số quan chức nhấn mạnh những cuộc thảo luận về cử ông Vance đi đàm phán trực tiếp vẫn "trong giai đoạn sơ bộ".
Phó tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu tại sự kiện ở thủ đô Washington, Mỹ ngày 9/11. Ảnh: AP
Ông Vance hồi tháng 10 gửi cho Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei để đề nghị gặp mặt. Hai bên chưa ấn định thời gian cụ thể, song đang trao đổi qua trung gian và đồng minh để thảo luận về những bước tiếp theo.
Trong khi đó, ông Rezaei bác bỏ mọi cuộc đàm phán và cho rằng "đây là những buổi đối thoại tưởng tượng", tuyên bố Iran "sẽ không đưa dù chỉ một hạt vật liệu hạt nhân ra khỏi đất nước".
Phó tổng thống Mỹ gặp quan chức an ninh cấp cao Iran được đánh giá là sự kiện bất thường, cho thấy quyết tâm mạnh của ông Vance trong nỗ lực chấm dứt xung đột.
Các quan chức Mỹ cho biết Phó tổng thống Vance gần đây đóng vai trò tích cực hơn trong nỗ lực ngoại giao với Iran so với đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, hai quan chức đang tham gia đàm phán để chấm dứt xung đột Nga - Ukraine.
Ông Mohsen Rezaei trả lời phỏng vấn đài Al Manar của Lebanon ngày 27/8. Ảnh: Al Manar TV
Một số người nhận định ông Vance sẽ đối mặt rủi ro chính trị khi tự đặt mình vào vị trí đối tác đàm phán chính với Iran. Nếu Iran từ chối nhượng bộ đáng kể, ông có thể trở thành đại diện cho vòng đàm phán thất bại. Ngược lại, nếu thành công, ông có thể được nhìn nhận như người chấm dứt cuộc xung đột vốn không được lòng công chúng.
Hai quan chức nói rằng ông Trump gần đây bày tỏ phật lòng với bản ghi nhớ chung ký hồi tháng 6 sau vòng đàm phán mà Phó tổng thống Vance tham gia. Tổng thống Mỹ dường như đặt câu hỏi rằng liệu đây có là sai lầm đắt giá không, khi văn bản cho Iran khoảng thời gian quý báu để tập hợp lực lượng và thu lợi nhuận từ dầu mỏ trước khi Mỹ áp lệnh phong tỏa hàng hải.
Một quan chức Nhà Trắng bác bỏ thông tin, khẳng định các nhà đàm phán đã làm việc trên tinh thần thiện chí. Người phát ngôn của ông Vance từ chối bình luận.
Ông Vance cũng thể hiện khác biệt rõ ràng khi công khai tuyên bố xung đột Iran là nguyên nhân dẫn đến thất bại của đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ. Tổng thống Trump nói ông hiểu quan điểm của cấp phó, song khẳng định sẽ ra quyết định tương tự nếu được làm lại.
Vị trí Iran và eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Phó tổng thống Vance gặp Thủ tướng Qatar ngày 9/11, hai người sau đó tham gia cuộc họp với ông Trump. Theo các nguồn tin, Qatar được đánh giá là địa điểm tiềm năng cho giai đoạn đàm phán tiếp theo nếu ông Vance và các quan chức Iran đồng ý gặp mặt.
Các yêu cầu của Iran được cho là gây khó khăn cho nỗ lực khởi động lại đàm phán của Mỹ. Iran cho rằng Mỹ dỡ phong tỏa, giải phóng tài sản đang bị đóng băng và nới lỏng các lệnh trừng phạt dầu mỏ là điều kiện tiên quyết để nối lại đối thoại.
"Yêu cầu của Iran hoàn toàn phi thực tế. Chúng tôi hy vọng điều này có thể thay đổi và khi đó Mỹ sẽ sẵn sàng cho các hoạt động ngoại giao", Ngoại trưởng Marco Rubio nói ngày 10/11.
Nguyễn Tiến (Theo WSJ, AP, Reuters)
Thêm VnExpress trên Google
