Việt kiều có được mua đất xây nhà dưỡng già ở quê không?

Theo quy định tại điểm h khoản 1 Điều 28 Luật Đất đai 2024, người gốc Việt định cư ở nước ngoài nếu được phép nhập cảnh vào Việt Nam có thể nhận quyền sử dụng đất thông qua các hình thức như: mua, thuê mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở; nhận quyền sử dụng đất ở trong các dự án phát triển nhà ở; nhận thừa kế quyền sử dụng đất ở và các loại đất khác trong cùng thửa đất có nhà ở; hoặc nhận tặng cho nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở từ những người thuộc hàng thừa kế theo quy định của pháp luật dân sự.

Khoản 1 Điều 44 Luật Đất đai 2024 cũng quy định người gốc Việt định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam và có quyền sử dụng đất ở khi nhận chuyển nhượng trong các dự án phát triển nhà ở.

Tại khoản 2 và khoản 3 Điều 3 Nghị định 95/2024/NĐ-CP quy định cụ thể hơn về điều kiện nhập cảnh. Cụ thể, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài muốn mua nhà ở tại Việt Nam phải có hộ chiếu nước ngoài hoặc giấy tờ đi lại quốc tế hợp lệ theo quy định của pháp luật về xuất nhập cảnh, đồng thời có giấy tờ chứng minh là người gốc Việt Nam theo quy định của pháp luật về quốc tịch.

Ngoài ra, khi thực hiện giao dịch về nhà ở, người mua phải xuất trình hộ chiếu còn giá trị và có dấu nhập cảnh vào Việt Nam, hoặc giấy tờ đi lại quốc tế có xác nhận nhập cảnh hợp pháp tại thời điểm ký kết giao dịch.

Như vậy, trường hợp ông đang có giấy miễn thị thực 5 năm, tức đã đáp ứng điều kiện về nhập cảnh để được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, pháp luật hiện hành không cho phép người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở dưới dạng đất trống để tự ý xây nhà. Nói cách khác, Việt kiều không thể mua riêng một thửa đất trống để tự xây nhà như công dân trong nước. Thay vào đó, họ chỉ được mua, thuê mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở; mua nhà ở trong các dự án phát triển nhà ở; hoặc nhận thừa kế, nhận tặng cho nhà ở gắn liền với đất ở theo quy định của pháp luật.

Do đó, nếu có nhu cầu sinh sống lâu dài tại Việt Nam, ông nên lựa chọn mua nhà ở gắn liền với đất ở hợp pháp hoặc nhà ở trong dự án phát triển nhà ở để đảm bảo quyền lợi và tránh rủi ro pháp lý. Sau khi hoàn tất thủ tục mua bán và được cấp giấy chứng nhận theo quy định, ông/bà sẽ có đầy đủ quyền của người sở hữu nhà ở, bao gồm quyền sử dụng đất gắn với căn nhà đó.

Về thủ tục, ông cần lưu ý kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của bất động sản, bảo đảm nhà đất có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở hợp pháp, không có tranh chấp, không bị kê biên để thi hành án và không thuộc diện thu hồi theo quy hoạch. Việc xác minh có thể thực hiện tại văn phòng đăng ký đất đai nơi có bất động sản.

Sau khi các bên thống nhất về giá chuyển nhượng, phương thức thanh toán và các nghĩa vụ liên quan, hai bên sẽ ký hợp đồng mua bán và thực hiện công chứng theo quy định. Hồ sơ sang tên sau đó được nộp tại văn phòng đăng ký đất đai, kèm theo giấy tờ chứng minh người mua là người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài và được phép nhập cảnh hợp pháp vào Việt Nam. Khi hoàn tất thủ tục đăng ký, cơ quan có thẩm quyền sẽ cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở cho người mua.

Đối với nhu cầu xây dựng nhà thờ họ, pháp luật không cấm việc bố trí không gian thờ cúng tổ tiên trong nhà ở. Tuy nhiên, việc xây dựng phải phù hợp với quy hoạch, tuân thủ quy định về mật độ xây dựng, chiều cao công trình và các quy định về cấp phép xây dựng nếu thuộc trường hợp phải xin phép.

Trong thực tế, một số Việt kiều lựa chọn nhờ người thân trong nước đứng tên hộ quyền sử dụng đất khi chưa đủ điều kiện pháp lý. Tuy nhiên, cách làm này tiềm ẩn nhiều rủi ro, bởi người đứng tên trên giấy chứng nhận là người có toàn quyền định đoạt tài sản theo pháp luật. Nếu phát sinh tranh chấp hoặc quan hệ giữa các bên thay đổi, người bỏ tiền mua có thể gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình.

Do đó, để bảo đảm an toàn pháp lý, người gốc Việt định cư ở nước ngoài nên thực hiện giao dịch đúng quy định, chỉ mua nhà ở gắn liền với đất ở hoặc nhà ở trong dự án phát triển nhà ở, đồng thời hoàn tất đầy đủ các thủ tục đăng ký quyền sở hữu theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Nếu ông không rành về các bước thủ tục thì nên nhờ luật sư hoặc dịch vụ pháp lý tư vấn.

Luật sư Trần Minh Hùng
Đoàn luật sư TP HCM

>> Quay lại