Vệ tinh Nga có thể đã thực hành tấn công radar hỗ trợ Ukraine

Vệ tinh quân sự Nga dường như đã diễn tập tấn công vệ tinh ICEYE X36, chuyên hỗ trợ quân đội Ukraine, trong lần tiếp cận hồi tháng trước.

Hãng thông tấn Reuters hôm 5/11 dẫn lời các chuyên gia không gian nhận định vụ vệ tinh Kosmos 2612 áp sát radar không gian ICEYE X36 hồi tháng 10 là một trong những lần mà thiết bị vũ trụ quân sự Nga tiếp cận gần nhất với vệ tinh thương mại ở quỹ đạo tầm thấp.

Greg Gillinger, nhà phân tích cấp cao tại Integrity ISR, công ty chuyên đào tạo lực lượng vũ trụ Mỹ, cho rằng cuộc chạm mặt giống như một cuộc diễn tập tấn công. "Đây là động thái quyết liệt nhất mà tôi từng thấy Nga thực hiện đối với vệ tinh nước ngoài", Gillinger cho hay.

Dữ liệu vệ tinh của công ty ICEYE, có trụ sở tại Phần Lan, đã hỗ trợ nhiều hoạt động của quân đội Ukraine, trong đó có xác định mục tiêu Nga để tập kích. X36 là vệ tinh chụp ảnh mặt đất bằng radar khẩu độ tổng hợp (SAR), bắt đầu hoạt động từ năm 2024 và dường như đang nằm dưới sự kiểm soát trực tiếp từ chính phủ Ukraine, dù thông tin này tới nay chưa được xác nhận.

 

 

Vệ tinh Nga áp sát radar không gian 'đang hỗ trợ Ukraine'

Các nhà phân tích không gian cho biết Kosmos 2612 hồi đầu tháng 10 di chuyển đến vị trí cách X36 vài trăm km. Trong những ngày tiếp theo, vệ tinh quân sự Nga nhanh chóng thu hẹp khoảng cách xuống chỉ còn xấp xỉ một km. Một số nhà phân tích cho rằng giãn cách giữa hai vệ tinh thậm chí chỉ còn vài trăm m hoặc ngắn hơn.

Gillinger, cựu sĩ quan tình báo không quân Mỹ và chuyên theo dõi vệ tinh Nga, nhận định Kosmos 2612 đang thử nghiệm khả năng tấn công bằng động năng, do không cần phải áp sát như vậy để thu thập thông tin tình báo hoặc gây nhiễu điện tử.

Tướng Michael Traut, chỉ huy lực lượng không gian Đức, nói rằng những động thái áp sát như trường hợp của Kosmos 2612 có thể là nhằm kiểm tra, giám sát hoặc can thiệp, tùy năng lực kỹ thuật của tàu vũ trụ. "Cần phải cân nhắc mọi tác động có khả năng xảy ra, từ vệ tinh bị gián đoạn hoạt động đến vô hiệu hóa vĩnh viễn", ông nói.

Tướng Traut cũng lưu ý rằng khả năng thực hiện thao tác cơ động như vậy chưa phải là bằng chứng cho thấy Nga đang chuẩn bị hoặc diễn tập tấn công. "Không thể xác định mục đích nếu chỉ dựa vào dữ liệu công khai trên quỹ đạo", ông nhấn mạnh.

Gillinger cho biết sau vụ áp sát hồi tháng 10, Kosmos 2612 đã di chuyển ra xa hơn 400 km, trong khi hai chiếc Kosmos khác đang hướng về quỹ đạo của vệ tinh ICEYE X37. Công ty theo dõi không gian COMSPOC cũng thông báo rằng hai vệ tinh Nga đang ngày càng đến gần X37 hơn.

Chuyên gia tư vấn về không gian Andrew Turner cảnh báo động thái áp sát của vệ tinh Nga "thật sự làm gia tăng nguy cơ xảy ra một cuộc tấn công", dù đó là tương tác có chủ đích hay ngoài ý muốn.

Bộ Quốc phòng Nga không phản hồi khi được Reuters đề nghị bình luận. Giới chức Nga đã nhiều lần cảnh báo rằng các vệ tinh thương mại phương Tây tham gia hỗ trợ Ukraine có thể trở thành mục tiêu trả đũa hợp pháp.

Kosmos 2612 là một trong 6 vệ tinh thuộc nhóm Kosmos 2609-2614 được quân đội Nga phóng lên quỹ đạo ngày 17/4. Chưa rõ cấu hình và mục đích hoạt động của nhóm thiết bị này, song chúng được cho là "vệ tinh kiểm tra", có khả năng chuyển hướng bay và tiếp cận các vật thể trong không gian.

Nga cho biết các "vệ tinh kiểm tra" có nhiệm vụ tiếp cận, đánh giá tình trạng thiết bị trên quỹ đạo trong trường hợp chúng gặp sự cố hoặc trục trặc. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ trong những năm qua nhiều lần tuyên bố đây là thiết bị lưỡng dụng có khả năng tấn công vệ tinh khác.

Chỉ vài tuần sau khi lên không gian, nhóm vệ tinh Kosmos 2610-2614 đã di chuyển vào mặt phẳng quỹ đạo mà nhiều thiết bị ICEYE hoạt động. Ba vệ tinh trong nhóm này từng áp sát ICEYE X36, song không duy trì vị trí cố định gần nó. ICEYE sau đó thay đổi đường bay của vệ tinh, khiến thiết bị của Nga thực hiện thêm các động tác cơ động.

"Vệ tinh Kosmos 2612 của Bộ Quốc phòng Nga đã có hành vi đe dọa khi cố tình cơ động đến gần một vệ tinh thương mại ở khoảng cách nguy hiểm. Những hành vi này dường như khớp với hoạt động vận hành vũ khí trên quỹ đạo", quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ Brian Hardesty phát biểu trong cuộc họp tại Ủy ban Thứ nhất của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hôm 21/10.

Konstantin Vorontsov, phó lãnh đạo phái đoàn Nga tại Liên Hợp Quốc, khi đó mô tả tuyên bố của quan chức Mỹ là "vô căn cứ" và khẳng định mọi hoạt động của Moskva trên không gian đều hoàn toàn mang tính chất hòa bình. "Điều này cũng đúng đối với Kosmos 2612", ông nói.

Phạm Giang (Theo Reuters, Ars Technica, Lenta)