Đại hội XIV xác lập bước chuyển từ 'theo kịp' sang 'vươn lên cạnh tranh'

Sáng 7/2, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Hội nghị diễn ra trong cả ngày, từ 7h30 đến 17h, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Điểm cầu trung tâm tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, kết nối tới các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương, các ban, bộ, ngành và nhiều điểm cầu cấp cơ sở.

Trình bày chuyên đề Một số vấn đề mới, cốt lõi và kinh nghiệm 40 năm đổi mới trong văn kiện Đại hội XIV, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết cho biết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là kỳ đại hội tổng kết nhiệm kỳ hay xác định mục tiêu 5 năm, mà là đại hội định hình tư duy phát triển, xác lập mô hình tăng trưởng mới và kiến tạo nền tảng thể chế cho một chặng đường phát triển dài hạn đến giữa thế kỷ XXI.

Nhìn lại gần 40 năm đổi mới, ông cho biết đất nước đã trải qua giai đoạn thoát khỏi khủng hoảng, ổn định kinh tế vĩ mô, tạo lập nền tảng thể chế và tích lũy tiềm lực phát triển. Việt Nam ra khỏi nhóm nước nghèo, quy mô nền kinh tế ngày càng mở rộng, hội nhập quốc tế sâu rộng, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt, vị thế và uy tín quốc tế ngày càng được nâng cao.

Tuy nhiên, khi quy mô phát triển đạt đến một mức nhất định, mô hình tăng trưởng cũ dần bộc lộ giới hạn, dựa nhiều vào vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ; năng suất lao động còn thấp; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa thực sự trở thành động lực chủ yếu; thể chế còn tồn tại nhiều điểm nghẽn.

Trong bối cảnh đó, Đại hội XIV xác lập bước chuyển sang giai đoạn bứt phá phát triển. Bứt phá không chỉ là tăng trưởng nhanh hơn về số lượng, mà là chuyển đổi căn bản về chất lượng phát triển, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, thay đổi động lực phát triển, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, tạo thế và lực mới cho đất nước.

Theo văn kiện, tư duy phát triển được chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu; từ dựa vào tài nguyên, lao động giá rẻ sang dựa vào tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; từ theo kịp sang vươn lên cạnh tranh; từ ổn định để phát triển sang tư duy biện chứng phát triển để ổn định bền vững và cải thiện đời sống nhân dân.

Một điểm nổi bật của Đại hội XIV là tầm nhìn chiến lược dài hạn, vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm kỳ. Đại hội xác lập mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Đại hội đồng thời thiết kế hệ giải pháp đồng bộ, bao gồm hoàn thiện thể chế phát triển, đột phá khoa học và công nghệ, phát triển kinh tế tư nhân, nâng tầm giáo dục và nguồn nhân lực, khơi dậy sức mạnh văn hóa và con người, mở rộng không gian đối ngoại gắn với tự chủ chiến lược.

Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết Đại hội XIV đã thể hiện tinh thần khoa học, thực tiễn, dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá khách quan cả thành tựu và hạn chế, chỉ rõ những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực, quản trị và chất lượng tăng trưởng.

Trên cơ sở đó, Đại hội đã bổ sung và phát triển nhiều nhận thức lý luận mới, trong đó nhấn mạnh tự chủ chiến lược; thể chế phát triển; khoa học và công nghệ là động lực chủ yếu; kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; văn hóa và con người là sức mạnh nội sinh của phát triển.

Lần đầu tiên, các quan điểm phát triển được xây dựng theo tư duy hệ thống, đa trụ cột, đa động lực, gắn kết chặt chẽ giữa kinh tế với văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Việc tích hợp ba báo cáo lớn thành một Báo cáo chính trị thống nhất giúp khắc phục tình trạng trùng lặp, phân tán, bảo đảm sự thống nhất giữa đường lối chính trị, chiến lược kinh tế xã hội và công tác xây dựng Đảng, tạo thuận lợi cho việc học tập, quán triệt và tổ chức thực hiện.

Đại hội XIV bổ sung lý luận về đường lối đổi mới như một bộ phận cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng, qua đó củng cố niềm tin khoa học vào con đường phát triển đã lựa chọn và tạo cơ sở lý luận vững chắc cho hoạch định chính sách trong giai đoạn mới.

Văn kiện lần đầu nhấn mạnh tư duy tự chủ chiến lược, thể hiện ở việc chủ động lựa chọn con đường phát triển, thiết kế quan hệ đối ngoại, làm chủ công nghệ và nguồn lực, chủ động ứng phó với các cú sốc từ bên ngoài. Tự chủ chiến lược được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với hội nhập quốc tế chủ động, sâu rộng, trên cơ sở bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc.

Đại hội xác định hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Thể chế vừa được nhìn nhận là điểm nghẽn cần tháo gỡ, vừa là đòn bẩy quan trọng để giải phóng và phát huy hiệu quả các nguồn lực phát triển.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt vào vị trí trụ cột của mô hình tăng trưởng mới, gắn chặt với giáo dục và đào tạo, sản xuất kinh doanh và quản trị quốc gia, nhằm tạo động lực phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Văn kiện cũng nhấn mạnh tư duy phát triển toàn diện, lấy con người làm trung tâm; văn hóa là nền tảng tinh thần; giáo dục là quốc sách hàng đầu; đồng thời tăng cường quốc phòng, an ninh, phát triển đối ngoại tương xứng với tầm vóc đất nước trong bối cảnh mới.

Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ cách học tập, quán triệt hình thức sang thảo luận, liên hệ thực tiễn, xác định rõ việc làm, lộ trình, giải pháp và trách nhiệm cụ thể của từng cấp, từng ngành.

Trọng tâm là thể chế hóa nhanh, đầy đủ và đồng bộ các quyết sách chiến lược của Đại hội; đổi mới phương thức tổ chức thực hiện theo tư duy quản trị hiện đại; lấy kết quả và hiệu quả thực chất làm thước đo, thay cho cách đánh giá thiên về báo cáo hình thức.

Theo Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, cán bộ trong giai đoạn mới phải có tầm nhìn chiến lược, năng lực quản trị hiện đại, bản lĩnh đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. "Thành công của Đại hội không được đo bằng lời nói, mà bằng sự tăng trưởng của nền kinh tế, chất lượng sống của nhân dân, niềm tin xã hội và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế", ông nói.

Hội nghị toàn quốc sẽ tập trung quán triệt các nội dung cốt lõi, điểm mới và các đột phá trong Văn kiện Đại hội XIV, làm rõ những nhiệm vụ trọng tâm và yêu cầu triển khai Nghị quyết trong toàn hệ thống chính trị. Trên cơ sở đó, các cấp ủy xây dựng chương trình hành động, tổ chức thực hiện Nghị quyết đồng bộ, hiệu quả, bảo đảm thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân.

Tối 6/2, Văn phòng Trung ương Đảng đã công bố toàn văn Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, gồm Nghị quyết Đại hội, Báo cáo Chính trị, Báo cáo tổng kết 40 năm đổi mới và Báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Điều lệ Đảng.

Sơn Hà - Vũ Tuân