Ông Zelensky: Phi đội F-16 Ukraine chỉ 'mạnh trên giấy'
Tổng thống Zelensky cho biết Ukraine cần lượng tiêm kích F-16 nhiều gấp vài lần biên chế hiện nay, do phần lớn máy bay đang phải bảo dưỡng.
"Lượng tiêm kích F-16 xuất hiện trên bầu trời tại một thời điểm đáng lẽ phải lớn gấp 2,5 lần so với hiện nay. Phi đội F-16 Ukraine có đầy đủ sức mạnh trên giấy tờ, nhưng chúng thường xuyên phải nằm bảo dưỡng. Chúng tôi đang làm việc với Mỹ để giải quyết vấn đề", Tổng thống Volodymyr Zelensky nói trong cuộc phỏng vấn được Interfax Ukraine công bố ngày 14/11.
Ông Zelensky cho biết Ukraine đã gửi cho các đối tác phương Tây đề xuất khẩn cấp về F-16 bởi những hạn chế từ loạt phi cơ đã cũ. Không quân Ukraine cũng cần khoảng 800.000 viên đạn pháo 20 mm cho F-16 trong nửa năm tới để đối phó máy bay không người lái (UAV) phản lực Nga.
Tiêm kích F-16 Ukraine phóng tên lửa hạ UAV Nga trong video công bố ngày 29/10. Video: Instagram/UKRAF
Thomas Newdick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, lưu ý rằng phi đội của Ukraine đã được nâng cấp lên chuẩn F-16AM/BM, nhưng khung thân của chúng đã tích lũy số giờ bay lớn và chịu nhiều hao mòn kết cấu. Tuổi thọ máy bay càng bị rút ngắn khi Ukraine phải liên tục huy động chúng để đối phó những đợt tập kích của Nga.
Liên minh gồm Bỉ, Đan Mạch, Hà Lan và Na Uy đã cam kết cung cấp tổng cộng 110 tiêm kích F-16 cho Ukraine, trong đó khoảng 40-50 chiếc đã được bàn giao. Một phần trong số này đang đóng quân ở châu Âu để phục vụ huấn luyện và ít nhất 5 tiêm kích đã bị rơi trong chiến đấu, không rõ số lượng phi cơ bị phá hủy ở căn cứ trong những đòn tập kích của Nga.
Tổng thống Zelensky đầu tháng 10 tiết lộ "khoảng một nửa phi đội F-16 Ukraine" phải ở châu Âu trong thời gian dài để sửa chữa và bảo dưỡng. Một số máy bay nằm xưởng quá lâu, khiến Ukraine thiếu tiêm kích vào thời điểm cần chúng nhất để bảo vệ không phận.
Tiêm kích F-16 Ukraine bay tại địa điểm không được tiết lộ trong buổi lễ hồi tháng 8/2024. Ảnh: Reuters
Wall Street Journal trước đó dẫn các nguồn tin phương Tây am hiểu tình hình cho biết hoạt động bảo dưỡng đang bị đình trệ đối với hơn một nửa phi đội F-16 Ukraine, khiến chúng phải "nằm đắp chiếu". Với tốc độ sử dụng và bảo dưỡng hiện tại, số F-16 còn lại của Ukraine cũng sẽ phải nằm đất trong vài tháng tới.
Những chiếc F-16 thường phải trải qua quy trình "kiểm tra theo giai đoạn" sau mỗi 300 giờ bay, nhằm đảm bảo khả năng vận hành của động cơ, thiết bị điện tử hàng không, hệ thống thủy lực, ống dẫn nhiên liệu và những khí tài khác.
Chuẩn đô đốc về hưu Mark Montgomery, từng làm phó giám đốc phụ trách kế hoạch và chiến lược tại Bộ tư lệnh châu Âu (EUCOM) của quân đội Mỹ, cho biết quy trình kiểm tra theo giai đoạn đối với tiêm kích F-16 ở Mỹ thường kéo dài 2-6 tuần, song lại mất tới 40 tuần khi tiến hành tại Bỉ.
Ngoài vấn đề bảo dưỡng, phi đội F-16 Ukraine còn đối mặt với tình trạng cạn tên lửa đối không AIM-9 Sidewinder và AIM-120 AMRAAM, sau khi tiêu hao lượng lớn để đối phó tên lửa hành trình và UAV Nga.
Tiêm kích F-16 Ukraine trong ảnh công bố tháng 11/2025. Ảnh: Không quân Ukraine
Các lựa chọn thay thế F-16 cũng rất hạn chế trong thời gian tới. Ukraine còn lượng nhỏ tiêm kích hạng nặng Su-27 và chiến đấu cơ hạng nhẹ MiG-29 từ thời Liên Xô, song chúng đều đã cũ và cần cho những nhiệm vụ tấn công tiền tuyến. Ưu điểm là những dòng máy bay này dễ bảo dưỡng tại thực địa, Ukraine cũng có sẵn cơ sở và phụ tùng để duy trì hoạt động cho chúng.
Tiêm kích Mirage 2000-5F được Pháp chuyển giao hạn chế và theo từng đợt nhỏ lẻ, không thể nhanh chóng bù đắp khoảng trống của F-16. Thụy Điển đã đồng ý cung cấp 16 tiêm kích Gripen C/D cho Ukraine, nhưng chiếc đầu tiên chỉ có thể được bàn giao vào năm sau.
Nguyễn Tiến (Theo Interfax Ukraine, AP)