Cuộc tấn công của Ukraine vào cầu Crimea gây ảnh hưởng thế nào
Cuộc tập kích cầu Crimea làm gián đoạn tuyến giao thông chiến lược của Nga, tạo thách thức hậu cần với bán đảo gần hai triệu dân.
Một nhịp cầu Crimea đã đổ sập xuống eo biển Kerch sau cuộc tập kích trong đêm của Ukraine vào ngày 17/11. Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết cuộc tập kích này là giai đoạn thứ bảy của một chiến dịch kéo dài nhiều tuần.
"Vào thời điểm then chốt của chiến dịch, UAV Palianytsia đã tấn công chính xác làn đường bộ của cây cầu, còn tên lửa Neptune, Flamingo cùng UAV Ruta đánh vào đoạn đường sắt", ông Zelensky nói.
Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) cho hay "vòm sắt và nhịp đường bộ bên dưới nó đã bị phá hủy hoàn toàn". Phó thủ tướng Nga Marat Khusnullin gián tiếp xác nhận thiệt hại với cầu Crimea khi nói rằng Nga "sẽ xây lại nó tốt hơn trước".
Cầu Crimea, còn gọi là cầu Kerch, dài 19 km, là công trình trọng điểm được Tổng thống Vladimir Putin khánh thành năm 2018, đồng thời là biểu tượng cho sự gắn kết của Nga với bán đảo mà nước này sáp nhập năm 2014.
Giao thông đường bộ và đường sắt qua cây cầu duy nhất nối Nga với bán đảo Crimea đã phải đình chỉ sau vụ tấn công. Hoạt động đường sắt được nối lại sau đó, nhưng làn đường bộ vẫn chưa thể khôi phục.
Cầu Crimea trong ảnh chụp ngày 14/10/2022 (trên) và sau vụ tấn công ngày 17/11. Ảnh: AFP
Đòn đánh vào công trình biểu tượng
Cầu Crimea bắt đầu được xây dựng vào tháng 2/2016, chưa đầy hai năm sau khi Nga sáp nhập bán đảo, với làn đường bộ và đường sắt riêng rẽ. Tháng 5/2018, ông Putin lái xe tải KamAZ dẫn đầu đoàn xe đi qua cây cầu vừa khánh thành, ca ngợi công trình này là một kỳ tích.
Sau khi chiến sự bùng nổ, cầu Crimea trở thành mục tiêu thường xuyên bị Ukraine tấn công, nhưng công trình này vẫn trụ vững sau hàng loạt cuộc tập kích bằng UAV hay xuồng không người lái.
Tổng thống Putin lái xe qua cầu Kerch hôm 5/12/2022. Video: Zvezda
Hệ thống phòng thủ cầu Crimea từng là niềm tự hào của Nga, với các tổ hợp phòng không được bố trí dày đặc và rào chắn, sà lan chống xuồng tự sát trên vùng biển xung quanh.
Basil Germond, giáo sư về an ninh quốc tế tại Đại học Lancaster, giải thích rằng cầu Crimea "được xây dựng nhằm chứng minh rằng bán đảo đã được tích hợp vĩnh viễn vào Nga".
Tomas Jermalavicius, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Quốc tế về Quốc phòng và An ninh ở Estonia, cho rằng đòn tập kích vào cầu Crimea là "bước lùi đáng kể" trong nỗ lực của Nga nhằm bảo vệ công trình mang tính biểu tượng cho chiến thắng và lòng tự hào.
"Trong nhiều năm, Nga tìm cách chứng minh cầu Crimea là một trong những công trình được bảo vệ kiên cố nhất hành tinh. Nhưng hôm nay, một phần cây cầu đã nằm dưới đáy biển", SBU tuyên bố.
Đồ họa mô phỏng cuộc tập kích bằng tên lửa Flamingo vào cầu Crimea. Video: Fire Point
Các blogger quân sự và chuyên gia Nga cho rằng việc sửa chữa vòm sắt nặng khoảng 6.000 tấn của cây cầu sẽ gặp nhiều khó khăn do các hạn chế về kỹ thuật, cũng như Ukraine vẫn có khả năng tiếp tục tung ra những đòn tấn công tiếp theo.
"Việc khôi phục đoạn cầu này không chỉ mất vài tháng mà có thể kéo dài một năm hoặc hơn. Điều này trên thực tế biến Crimea từ bán đảo thành đảo", Andrii Kharuk, chuyên gia hàng không Ukraine, nói với Kyiv Independent.
"Cầu đường bộ sẽ không thể được sửa chữa trong thời gian chiến sự còn tiếp diễn", chuyên gia quân sự Phần Lan Emil Kastehelmi viết trên X.
Cản trở tuyến hậu cần
Thiệt hại này cũng có thể gây ra những hệ lụy sâu rộng hơn cho Nga, bởi cây cầu là tuyến giao thông huyết mạch phục vụ đi lại giữa bán đảo Crimea, nơi có gần hai triệu dân, và phần đất liền của Nga.
"Nếu tuyến đường bộ qua cầu tiếp tục bị đóng cửa, điều này có thể làm gia tăng tâm lý lo ngại của người dân Crimea rằng bán đảo này rất dễ bị tổn thương về mặt địa lý", giáo sư Germond cho hay.
Sự gián đoạn này cũng có thể gây phức tạp cho các tuyến tiếp tế quân sự của Nga, dù Moskva đã xây dựng những tuyến đường thay thế để chi viện cho lực lượng ở miền nam Ukraine.
Trong giai đoạn đầu chiến sự, cầu Crimea là tuyến tiếp tế chủ lực cho lực lượng Nga tại Ukraine. Tuy nhiên, quân đội Nga hiện chủ yếu dựa vào tuyến cao tốc Novorossiya đi qua các khu vực Zaporizhzhia, Kherson ở miền đông và miền nam Ukraine mà Moskva đã tuyên bố sáp nhập.
Vị trí cầu Crimea và đường cao tốc Novorossiya qua Zaporizhzhia, Kherson. Đồ họa: Guardian
Dù vậy, cầu Crimea vẫn được Nga sử dụng làm tuyến dự phòng khi cần vận chuyển hàng hóa nhanh hơn và an toàn hơn tới chiến trường Ukraine. "Nhưng giờ đây, lựa chọn đó không còn nữa", chuyên gia Kastehelmi nói.
"Về mặt tác chiến, việc cầu đường bộ Crimea bị gián đoạn sẽ khiến công tác hậu cần của Nga trở nên phức tạp và tốn kém hơn", ông Germond nhận định.
Lực lượng Nga giờ đây chỉ có thể di chuyển trên cao tốc Novorossiya, nơi UAV tầm trung Ukraine liên tục tấn công mục tiêu, khiến binh sĩ Nga đối mặt nhiều nguy hiểm hơn.
"Ngoài hành lang đường bộ ở miền nam Ukraine, Nga cũng có thể sử dụng phà, tàu vận tải để duy trì tiếp tế cho Crimea, nhưng các lựa chọn thay thế này vừa xa hơn, kém hiệu quả hơn, lại vừa có nguy cơ cao bị lực lượng Ukraine tập kích", ông Kharuk nói.
Ngoài ra, việc luồng hàng hải bên dưới gầm cầu có dấu hiệu bị cản trở cũng có thể tạo thêm thách thức cho hoạt động giao thông đường biển giữa biển Đen và biển Azov.
Khói lửa bốc lên sau vụ nổ cầu Kerch nối Crimea với Nga ngày 8/10/2022. Ảnh: AFP
Giáo sư Germond cho rằng với đòn tập kích quy mô lớn này, Ukraine dường như muốn thuyết phục Tổng thống Trump và các đối tác quốc tế rằng Kiev vẫn có thể gây tổn thất cho Nga khi chiến sự kéo dài.
"Thông điệp của Kiev là các cuộc đàm phán diễn ra khi Nga liên tục chịu sức ép có nhiều khả năng mang lại kết quả hơn so với việc mặc định rằng ưu thế quân sự của Nga là điều không thể đảo ngược", ông nói.
Song Germond cũng lưu ý việc phá hủy cầu Crimea chủ yếu chỉ mang ý nghĩa biểu tượng. "Đòn tấn công này sẽ không làm thay đổi tương quan sức mạnh hay bảo đảm Ukraine có vị thế đàm phán tốt hơn, mà chỉ củng cố lập luận của Kiev rằng Ukraine không phải bên đã thất bại hay chỉ biết chịu trận", ông cho hay.
Thanh Tâm (Theo Kyiv Independent, TIME, Reuters, TASS)