Đại biểu Quốc hội: Cần cơ chế ngăn đầu tư núp bóng để rửa tiền, lừa đảo

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề nghị bổ sung cơ chế phòng ngừa, ngăn tình trạng đầu tư núp bóng để rửa tiền, lừa đảo, buôn lậu khi sửa luật.

Tại phiên thảo luận dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, sáng 2/11, ông Nguyễn Trung Kiên, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cho biết ủng hộ dự luật nhằm tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, khơi thông các nguồn lực, đẩy mạnh tăng trưởng.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần bổ sung cơ chế phòng ngừa, phát hiện và ngăn tình trạng đầu tư núp bóng, lợi dụng hoạt động để thực hiện hành vi phạm pháp.

Ông Kiên nhắc đến các thủ đoạn như nhờ người Việt đứng tên thành lập doanh nghiệp, góp vốn hoặc mua cổ phần, chia nhỏ tỷ lệ sở hữu nhằm né tránh thẩm định. Không ít trường hợp nhà đầu tư chuyển vốn qua nhiều tổ chức, cá nhân để che giấu nguồn gốc tài sản.

"Việc lợi dụng đầu tư không chỉ dừng lại ở hành vi trốn tránh, còn có thể phục vụ buôn lậu, sản xuất và kinh doanh hàng giả, lừa đảo chiếm đoạt tài sản", đại biểu nêu. Ông cho rằng việc đầu tư núp bóng cũng có thể dẫn đến nguy cơ chuyển giao công nghệ trái phép, thu thập thông tin và xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự xã hội.

Theo dự thảo luật, các hoạt động đầu tư gây hại tới quốc phòng an ninh bị đình chỉ, chấm dứt hoạt động. Tuy nhiên, theo ông Kiên, dự thảo chưa có cơ chế phòng ngừa chủ động từ khâu đăng ký, góp vốn, chuyển nhượng đến thực hiện dự án.

Vì vậy, ông đề nghị bổ sung quy định rõ hoạt động đầu tư kinh doanh phải bảo đảm tính minh bạch về chủ thể, chủ sở hữu hưởng lợi, nguồn vốn và mục đích rót vốn. "Doanh nghiệp không được lợi dụng hoạt động đầu tư để che giấu chủ thể thực sự, hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có", ông nói.

Ngoài ra, ông cũng đề nghị cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu nhà đầu tư cung cấp, xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người thực sự kiểm soát tổ chức kinh tế, nguồn gốc vốn góp và các bên có liên quan.

Tại dự luật này, Chính phủ cũng đề xuất ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt nhằm khuyến khích các dự án có tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, một số đại biểu cho rằng phải làm rõ tiêu chí "có tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội".

Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc cho rằng quy định hỗ trợ đầu tư đặc biệt cho dự án có tác động lan tỏa, khi thể chế hóa ở các khoản khác, thì lại tạo cảm giác dàn trải, khó áp dụng.

Trong khi đó, ông Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TP HCM đề nghị bổ sung ưu đãi đầu tư đặc biệt với nhóm dự án y tế có ý nghĩa thiết yếu và tác động lan tỏa như nghiên cứu vi sinh, thử nghiệm lâm sàng, sản xuất vaccine, sinh phẩm, thiết bị y tế và hạ tầng xét nghiệm chất lượng cao.

Theo ông, điều kiện hưởng cần gắn với nhu cầu y tế dự phòng, khám chữa bệnh, chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng, đào tạo nhân lực trong nước và khả năng phục vụ địa bàn còn thiếu dịch vụ.

Ông Hoàng Minh Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu vấn đề, từ đầu kỳ họp thứ nhất Quốc hội khoá XV (năm 2021) đến nay, đây là lần thứ 16 sửa Luật Đầu tư. Ông lo ngại tần suất thay đổi nhiều khiến pháp luật thiếu ổn định, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh.

Ông Hiếu đề nghị Chính phủ xem xét, cân nhắc có nên tiếp tục duy trì Luật Đầu tư như một đạo luật vừa điều chỉnh về quyền kinh doanh, vừa thực hiện chức năng cấp phép dự án hay không.

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết việc sửa đổi luật chỉ nhằm một mục tiêu duy nhất là không ngừng hoàn thiện môi trường đầu tư, thu hút vốn và khơi thông nguồn lực để đạt mục tiêu tăng trưởng trong từng thời kỳ.

Bộ trưởng giải thích việc sửa luật cũng để kịp thời thể chế hóa các Nghị quyết của Trung ương về đổi mới thu hút vốn FDI, đất đai, tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

Lý do cuối cùng, theo ông Tuấn là sự cạnh tranh khốc liệt giữa các quốc gia trong khu vực, thế giới. "Các nước xung quanh như Thái Lan, Malaysia, Philippines, Ấn Độ đều đưa ra các chính sách ưu đãi đặc biệt, vô cùng mạnh mẽ để thu hút các dự án công nghệ cao, bán dẫn, chuyển đổi số", ông nói.

Vì vậy, Bộ trưởng Tài chính cho rằng phải sửa đổi Luật Đầu tư, đưa ra các chính sách ưu đãi cạnh tranh để thu hút dự án chất lượng cao, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư sẽ được Quốc hội xem xét, biểu quyết vào 20/11. Nếu được thông qua, luật sẽ có hiệu lực thi hành từ 31/3/2027.

Anh Tú - Sơn Hà