Ngày 18/2, nguồn tin của VnExpress cho biết các chứng cứ, kết quả giám định... từ những đơn vị, bộ ngành, địa phương cung cấp cho thấy dấu hiệu tội phạm khi thực hiện các gói thầu trên. Do đó, Công an TP Cần Thơ đã phục hồi điều tra và khởi tố vụ án Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 222 Bộ luật Hình sự.
Quá trình điều tra ban đầu xác định, đa số chủ đầu tư mượn kít xét nghiệm PCR Covid-19 do Công ty Việt Á sản xuất để sử dụng trước, sau đó làm thủ tục chỉ định thầu không đúng quy định để thanh toán. Việc làm này không đảm bảo công bằng minh bạch, vi phạm những điều cấm trong Luật Đấu thầu, gây hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, thông tin về tổng giá trị cũng như mức độ thiệt hại của các gói thầu chưa được công bố.
Đầu tháng 6/2022, sau khi có kết luận về việc mua sắm và sử dụng các trang thiết bị, vật tư, phương tiện phòng chống Covid-19 tại Sở Y tế và các cơ quan, đơn vị trong năm 2020-2021, Thanh tra Cần Thơ kiến nghị chuyển hồ sơ sang công an để điều tra dấu hiệu sai phạm 7 gói thầu liên quan đến Việt Á.
![Bộ kit xét nghiệm Covid-19 của Công ty Việt Á. Ảnh: BN](https://vcdn1-vnexpress.vnecdn.net/2023/02/18/bo-kit-hoc-vien-6875-158337825-6566-9692-1676687923.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=6ven3WuX2ZRUy5oGhTbWpA)
Bộ kit xét nghiệm Covid-19 của Công ty Việt Á. Ảnh: BN
Năm 2020-2021, Sở Y tế và các đơn vị liên quan ở TP Cần Thơ đã thực hiện 576 gói thầu mua sắm thiết bị, vật tư phục vụ phòng chống Covid-19 với tổng trị giá gần 280 tỷ đồng. Theo thanh tra, 5 gói thầu do Trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) Cần Thơ chỉ định thầu, mua sắm kit xét nghiệm của Công ty Cổ phần Công nghệ Việt Á có dấu hiệu "cố ý lựa chọn sản phẩm" của doanh nghiệp này, đồng thời chỉ định Công ty TNHH Khoa học Hợp Nhất là đơn vị cung cấp.
"CDC Cần Thơ đã hợp thức hóa hồ sơ mua sắm để thực hiện thanh toán cho nhà thầu không đúng quy định, vi phạm các quy định về đấu thầu, gây hậu quả nghiêm trọng dẫn đến thiệt hại ngân sách Nhà nước", kết luận nêu. Thanh tra Cần Thơ xác định Giám đốc CDC Cần Thơ, Hội đồng Khoa học công nghệ cơ sở, Tổ thẩm định, Tổ chuyên gia xét thầu và các cá nhân tham mưu thực hiện... có trách nhiệm về những hạn chế, thiếu sót này.
Tại Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, cơ quan thanh tra chỉ ra một gói thầu mua sắm kit xét nghiệm Covid-19 của Việt Á theo hình thức chỉ định thầu cũng có dấu hiệu Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Ngoài ra, một gói thầu mua sắm máy X-quang di động kỹ thuật số phục vụ phòng chống Covid-19 tại Bệnh viện Y học cổ truyền có dấu hiệu vi phạm các quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng...
Thanh tra Cần Thơ cho rằng Sở Tài chính phải có trách nhiệm trong việc thẩm định giá các gói thầu y tế "có dấu hiệu sai phạm" với Việt Á, song cơ quan này phản đối. Ông Nguyễn Quang Nghị, Giám đốc Sở Tài chính, gửi văn bản đến UBND TP Cần Thơ với nội dung "thanh tra kết luận mang tính chủ quan, không đủ cơ sở, không phù hợp, không sát với tình hình diễn biến của dịch bệnh".
Theo Sở Tài chính, quy trình, thủ tục trình phê duyệt dự toán và kế hoạch lựa chọn nhà thầu mua sắm đều đã được báo cáo, có ý kiến thống nhất từ tổ chỉ đạo, điều hành, tổ tài chính, hậu cần Sở chỉ huy phòng chống dịch. Kế hoạch mua sắm theo hình thức chỉ định thầu cũng đã được tập thể lãnh đạo các cấp thống nhất, thông qua.
Trước quan điểm này, ông Trần Phước Hoàng, Chánh Thanh tra TP Cần Thơ, khẳng định đã thực hiện chức trách dựa trên cơ sở là hồ sơ thẩm định, trình UBND thành phố phê duyệt của Sở Tài chính - do cơ quan, đơn vị có liên quan cung cấp. Hồ sơ đã thể hiện trách nhiệm của Sở Tài chính và các cá nhân liên quan trong việc thẩm định các gói thầu mua sắm vật tư y tế.
Ngoài việc căn cứ các quy định của pháp luật, Thanh tra thành phố đã cân nhắc, xem xét nhiều khía cạnh, đối chiếu với tình hình thực tiễn phát sinh lúc dịch bệnh.
Sau khi nhận được báo cáo này của Thanh tra, giữa tháng 7, UBND TP Cần Thơ đã yêu cầu công an và các ngành liên quan "khẩn trương thực hiện kết luận về nhiều gói thầu mua sắm vật tư y tế sai phạm"... Đến tháng 11/2022, Công an Cần Thơ tạm đình chỉ điều tra, giải quyết kiến nghị làm rõ sai phạm trong 7 gói thầu mua sắm vật tư y tế với Việt Á, do các cơ quan, đơn vị chưa cung cấp tài liệu. Sau đó, Ban Nội chính Trung ương yêu cầu Cần Thơ đẩy nhanh tiến độ làm rõ vụ việc.
Vụ án Việt Á thuộc diện theo dõi, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Sai phạm được coi là điển hình về "tham nhũng có hệ thống" do tính quy mô, xảy ra từ cơ quan, bộ ngành trung ương đến các địa phương. Một năm qua, từ khi sai phạm tại Công ty Việt Á bị phanh phui, Bộ Công an và công an các địa phương đã khởi tố 29 vụ án và hơn 100 người liên quan.
Kết quả điều tra ban đầu xác định, nhằm thu lợi bất chính và chi tiền ngoài hợp đồng, Việt Á đã nâng khống giá thiết bị, chi phí nguyên vật liệu đầu vào. Trong doanh thu khoảng 4.000 tỷ đồng, Việt Á chi "hoa hồng" lót tay cho các đơn vị, cá nhân gần 800 tỷ đồng.
An Bình