Chiến dịch 7 giai đoạn giúp Ukraine đánh sập một phần cầu Crimea
Ukraine tiến hành tấn công theo nhiều giai đoạn nhằm bào mòn lưới phòng không Nga, trước khi tung đòn quyết định để đánh sập một phần cầu Crimea.
Sergey Aksyonov, lãnh đạo do Nga bổ nhiệm tại Crimea, ngày 17/11 thông báo cây cầu nối giữa bán đảo này và đất liền Nga đã bị tấn công. Hình ảnh do truyền thông Nga công bố sau đó cho thấy một phần vòm cầu và làn đường bộ dài khoảng 227 m đã đổ sập.
Đây là thiệt hại nghiêm trọng đối với công trình mang tính biểu tượng này. Vòm cầu không đơn thuần là bộ phận trang trí mà còn đóng vai trò quan trọng về mặt kết cấu, giúp phân bổ tải trọng, nâng đỡ nhịp cầu và đảm bảo sự ổn định của toàn bộ công trình.
Cầu Crimea trước và sau vụ tập kích rạng sáng 17/11. Ảnh: BBC
Vòm cầu song song ở làn đường sắt vẫn đứng vững, song có khả năng bộ phận này cũng đã bị hư hại. Ban đầu, toàn bộ hoạt động lưu thông trên cầu đã bị đình chỉ, song tàu hỏa sau đó được phép hoạt động trở lại.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky xác nhận Kiev đã tập kích cầu Crimea. Ông cho biết đây là kết quả của một chiến dịch "chưa từng có tiền lệ" do Bộ tổng tham mưu quân đội Ukraine cùng Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) xây dựng và phối hợp thực hiện.
Theo ông Zelensky, chiến dịch bao gồm 7 giai đoạn và kéo dài vài tuần, giúp lực lượng Ukraine đã bào mòn dần lưới phòng không của đối phương xung quanh cầu Crimea.
"Chúng tôi đã từng bước phá hủy các hệ thống phòng không, radar, thiết bị tác chiến điện tử và những hệ thống phòng không khác trên đường tiến tới mục tiêu cuối cùng", Tổng thống Ukraine tuyên bố.
Trong các giai đoạn đầu của chiến dịch, Kiev đã triển khai nhiều loại tên lửa và máy bay không người lái (UAV), trong đó nổi bật là tên lửa hành trình Flamingo và diệt hạm Neptune.
Giai đoạn thứ 6 được tiến hành hôm 16/11, khi cầu Crimea hứng chịu cuộc tập kích nghiêm trọng bằng UAV, khiến hoạt động lưu thông bị đình chỉ trong thời gian ngắn trước khi được nối lại. Tuy đòn đánh đã khiến vòm cầu phía trên làn đường bộ bị hư hại, kết cấu này vẫn đứng vững.
Đây là bước đệm cho giai đoạn cuối cùng của chiến dịch, cũng là giai đoạn chủ chốt, diễn ra không lâu sau đó.
Cầu Crimea bị tập kích trong video công bố ngày 17/11. Video: X/AMK Mapping
Vào khoảng 22h ngày 16/11, tại cánh đồng ở miền trung Ukraine, một binh sĩ viết thông điệp "Cây cầu tàn đời rồi" lên cánh UAV tự sát. Thông thường, các binh sĩ Ukraine tập trung ở đây để thực hiện nhiệm vụ tập kích vào nhà máy lọc dầu trên đất Nga. Tuy nhiên, mục tiêu lần này của họ lại là cầu Crimea.
"Chúng tôi biết mục tiêu là gì. Mọi người đều hào hứng và phấn khích", binh sĩ có mật danh "Leon", thành viên của Trung tâm Tập kích Sâu số 7 Ukraine, cho hay. "Không ai còn hào hứng với các nhà máy lọc dầu nữa".
Binh sĩ Ukraine đưa các UAV vào vị trí triển khai rồi chứng kiến chúng biến mất trên bầu trời. Trong 4 tiếng tiếp theo, hàng trăm UAV Ukraine đã bay theo lộ trình thẳng tương tự, di chuyển qua đất liền rồi tiến vào biển Đen. Rạng sáng 17/11, chúng đến đích là cây cầu nối giữa bán đảo Crimea và đất liền Nga.
"Đây là chiến dịch được phối hợp chặt chẽ, trong đó UAV được triển khai thành nhiều đợt và xuất phát từ các địa điểm khác nhau. Mục tiêu là làm quá tải lưới phòng không được tổ chức tốt của Nga, chứ không phải bản thân cây cầu", Leon giải thích.
Đợt tập kích đầu tiên này được cho là đã khiến lực lượng phòng không Nga tại khu vực phải tập trung đối phó, đúng như Ukraine kỳ vọng. Theo các nguồn tin nội bộ của Guardian, Ukraine sau đó phóng đợt UAV thứ hai, song chúng lại làm nhiệm vụ khác là chuyển tiếp tín hiệu vô tuyến.
Cầu Crimea bị hư hại hôm 17/11. Ảnh: Reuters
Việc sử dụng UAV làm trạm chuyển tiếp tín hiệu dường như là cách để Ukraine vượt qua hạn chế tốc độ mà công ty SpaceX của tỷ phú Elon Musk áp đặt với hệ thống Starshield, phiên bản quân sự của mạng lưới Internet vệ tinh Starlink.
Hạn chế này khiến UAV sử dụng dịch vụ Starshield không thể bay với vận tốc vượt quá 161 km/h. SpaceX nói rằng dịch vụ này không bị làm chậm, song Tổng thống Zelensky bác bỏ.
"Ukraine dường như đã vượt qua được hạn chế của Starshield bằng cách tự thiết lập kết nối video và vô tuyến theo thời gian thực đầy sáng tạo và đặc biệt", Guardian nhận định.
Sau khi hệ thống tiếp sóng được thiết lập, đợt tấn công thứ ba của Ukraine bắt đầu. Lần này Kiev đã triển khai tên lửa hành trình Flamingo có đầu đạn nặng 1.150 kg, đủ để gây thiệt hại nghiêm trọng cho cầu Crimea. Số lượng không xác định tên lửa Flamingo, có thông tin cho rằng là ít nhất 4 quả, đã được phóng về hướng bán đảo.
Trong video được BBC xác minh và quay từ camera gắn trên quả đạn, nó áp sát nhịp cầu chính và hướng về phía các vòm thép. Hình ảnh bị cắt trước khi xảy ra va chạm, song video khác cho thấy đã xảy ra vụ nổ lớn trên cầu.
Tên lửa Flamingo tiếp cận cầu Crimea trong video đăng ngày 17/11. Video: X/bayraktar_1love
Justin Bronk, chuyên gia về đạn dược tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), cho rằng tên lửa Flamingo có thể đã được Ukraine cải tiến để tích hợp chức năng điều khiển từ xa, qua đó nâng độ chính xác lên mức đủ để tập kích trúng trụ cầu.
Theo Bronk, đầu đạn "rất nặng" của tên lửa Flamingo khiến nó "phù hợp hơn" để tấn công các nhịp và trụ bê tông cốt thép của cây cầu.
Tổng thống Zelensky tuyên bố UAV Palianytsia đã tập kích làn đường bộ, còn tên lửa Neptune, Flamingo và Ruta nhắm vào làn đường sắt. "Bằng cách sử dụng Flamingo, các chiến binh của chúng tôi đã thực hiện một cuộc tập kích được dẫn đường chính xác, trong đó đường truyền tín hiệu hoạt động hoàn hảo cho đến giây cuối cùng", ông tuyên bố.
Fire Point, hãng sản xuất Flamingo, công bố đồ họa cho thấy một tên lửa Flamingo đã đánh trúng vòm cầu trên làn đường bộ, khiến cấu trúc này và nhịp cầu phía dưới đổ sập. Một quả đạn cùng loại khác đánh trúng phần đường sắt, gây hư hại về cấu trúc.
Đồ họa mô phỏng cuộc tập kích bằng tên lửa Flamingo vào cầu Crimea. Video: Fire Point
Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết cây cầu sẽ được khôi phục và trở nên "tốt hơn trước". Dù vậy, giới blogger quân sự Nga và các chuyên gia cho rằng việc sửa chữa sẽ gặp nhiều thách thức, do Ukraine có thể tiếp tục tấn công cây cầu.
"Cầu đường bộ đó sẽ không được sửa chữa trong lúc cuộc chiến đang diễn ra", chuyên gia quân sự người Phần Lan Emil Kastehelmi viết trên mạng xã hội.
Những cuộc tấn công của Ukraine vào cầu Crimea hồi năm 2022 và 2023 từng gây thiệt hại nghiêm trọng cho các nhịp cầu đường bộ, song cấu trúc này khi đó vẫn đứng vững. Điểm khác biệt lần này là "phần quan trọng và dễ bị tổn thương nhất trên cầu đã trúng đòn", theo David MacKenzie, thành viên của hãng tư vấn kỹ thuật có trụ sở ở Đan Mạch.
"Dù Nga có thể nhanh chóng dọn dẹp các mảnh vỡ, họ sẽ phải mất hơn một năm để khôi phục hoàn toàn hoạt động giao thông đường bộ", MacKenzie cho hay.
Chưa rõ ảnh hưởng cụ thể của vụ sập một phần cầu Crimea đối với hoạt động quân sự của Nga. Cây cầu từng là tuyến đường tiếp tế quan trọng cho quân đội Nga tại Ukraine, song lực lượng của Moskva hiện phụ thuộc nhiều hơn vào hành lang đường bộ đi qua những khu vực mà Nga kiểm soát ở Ukraine.
Vị trí cầu Crimea. Đồ họa: Guardian
Phạm Giang (Theo BBC, Guardian, RIA Novosti, Reuters)