Tài xế công nghệ có thể được đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc

Chính phủ đề xuất mở rộng bảo hiểm xã hội bắt buộc đến người làm việc qua ứng dụng số như tài xế công nghệ, nếu có việc làm, thu nhập ổn định và thường xuyên.

Sáng 21/10, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải, thừa ủy quyền Thủ tướng, trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

Theo dự thảo, người làm việc không có quan hệ lao động hoặc làm việc trên nền tảng số, có việc làm và thu nhập ổn định, thường xuyên, có thể được đưa vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đây là nhóm lao động hiện chưa được bao phủ đầy đủ bởi chính sách này.

Tuy nhiên, dự luật chưa xác định cụ thể những ai sẽ được tham gia, mức đóng và trách nhiệm đóng của các bên. Chính phủ đề xuất căn cứ điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định đối tượng và lộ trình thực hiện.

Một trong những nhóm có thể được hưởng lợi từ chính sách là tài xế công nghệ. Phần lớn tài xế hiện ký hợp đồng hợp tác với doanh nghiệp vận hành ứng dụng, được xác định là đối tác thay vì nhân viên. Vì vậy, nếu không thuộc diện tham gia bắt buộc, họ phải tự đăng ký và đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện để tích lũy thời gian hưởng lương hưu.

Hiện tài xế công nghệ không thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc nếu chỉ ký hợp đồng hợp tác với doanh nghiệp vận hành ứng dụng. Muốn tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, họ phải tự đóng 22% mức thu nhập lựa chọn làm căn cứ đóng, trong khi thu nhập từ chạy xe thường bấp bênh.

Nhiều tài xế mong có bảo hiểm để được hưởng lương hưu khi về già, nhưng lo khó kham nổi chi phí nếu doanh nghiệp vận hành ứng dụng không cùng đóng góp. Hiện họ phải trích khoảng 25-35% doanh thu cho nền tảng và các khoản thuế, phí, chưa kể tiền xăng xe. Khảo sát của các tổ chức lao động và Oxfam cho thấy thu nhập bình quân của tài xế xe máy công nghệ khoảng 7 triệu đồng mỗi tháng, dù phần lớn phải làm việc 6-12 giờ mỗi ngày.

Theo số liệu được Bảo hiểm xã hội TP HCM dẫn lại, cả nước có khoảng 600.000 tài xế công nghệ nhưng chỉ khoảng 700 người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Nếu được đưa vào diện bắt buộc, tài xế có cơ hội tiếp cận nhiều chế độ an sinh hơn, song vấn đề quan trọng là xác định trách nhiệm đóng góp của doanh nghiệp để tránh tăng gánh nặng cho người lao động.

Đại biểu Trần Thị Diệu Thúy, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP HCM, từng kiến nghị cơ chế ba bên gồm tài xế, doanh nghiệp vận hành ứng dụng và Nhà nước cùng chia sẻ khoản đóng bảo hiểm xã hội, giúp người lao động có khả năng tham gia và duy trì đóng lâu dài.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh - đại diện cơ quan thẩm tra, cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành chủ trương mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội, nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi và an sinh của người lao động. Tuy nhiên, Ủy ban cho rằng phạm vi đề xuất còn quá rộng, chưa đủ cơ sở để triển khai. Người làm việc không có quan hệ lao động hoặc qua ứng dụng có nhiều hình thức việc làm, mức thu nhập khác nhau, nên cần đánh giá kỹ khả năng tham gia và thực hiện chính sách.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ xác định rõ nhóm lao động thuộc diện bắt buộc, thời điểm áp dụng ngay trong dự luật. Nếu chưa làm rõ được các nội dung này hoặc chưa đạt sự đồng thuận, nên tiếp tục nghiên cứu và đưa vào lần sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội.

Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết Đảng ủy Chính phủ đang xây dựng nghị quyết mới về chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội để trình cấp có thẩm quyền. Chính sách mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ tiếp tục được nghiên cứu, cụ thể hóa sau khi Trung ương thông qua nghị quyết.

Đề xuất mở rộng nơi gửi tiền của quỹ bảo hiểm

Một nội dung khác của dự luật là mở rộng nhóm ngân hàng được nhận tiền gửi từ quỹ bảo hiểm xã hội. Ngoài ngân hàng thương mại nhà nước, dự thảo bổ sung các ngân hàng thương mại cổ phần có trên 50% vốn điều lệ thuộc sở hữu Nhà nước, doanh nghiệp nhà nước hoặc kết hợp cả hai.

Dự thảo không cho phép đầu tư quỹ tại các ngân hàng đang bị kiểm soát đặc biệt, nhằm bảo đảm an toàn nguồn tiền dành chi trả các chế độ bảo hiểm.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị tiếp tục rà soát quy định, lấy an toàn và bảo toàn quỹ làm nguyên tắc hàng đầu, đồng thời bảo đảm hiệu quả, minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động đầu tư.

Dự luật sẽ được thảo luận tại hội trường ngày 9/11 và xem xét thông qua ngày 21/11.

Vũ Tuân