'Không nên chỉ thấy mặt trái của phim ngắn trên mạng'

Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa cho rằng ngoài ngăn chặn phim ngắn độc hại, Việt Nam cần phát triển thị trường sáng tạo, hỗ trợ sản xuất phim về lịch sử, văn hóa để thu hút giới trẻ.

Sáng 31/10, phát biểu tại Quốc hội, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên hoạt động chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội, cho biết phim ngắn trên mạng đang trở thành hình thức giải trí quen thuộc của hàng triệu người Việt Nam, đặc biệt là giới trẻ. Sự phổ biến của phim ngắn đặt ra câu hỏi đây chỉ là nguy cơ văn hóa cần kiểm soát hay còn là thị trường công nghiệp văn hóa đang hình thành nhưng chưa được khai thác đúng mức.

Đại biểu đồng tình phải ngăn chặn nội dung độc hại, song cho rằng nếu chỉ nhìn vào mặt trái để tăng cường kiểm soát, Việt Nam có thể bỏ lỡ cơ hội phát triển một thị trường sáng tạo mới.

Ông dẫn kinh nghiệm Trung Quốc, nơi phim ngắn đã phát triển thành hệ sinh thái sản xuất, kinh doanh quy mô lớn, tạo doanh thu và việc làm cho nhiều lĩnh vực sáng tạo. Việt Nam có thể nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc mô hình này, thay vì chỉ nhìn nhận phim ngắn qua những lo ngại về nội dung độc hại hoặc tính gây nghiện.

Theo đại biểu, phim ngắn không chỉ để giải trí mà còn có thể truyền tải kiến thức lịch sử, phong tục và giá trị truyền thống đến người trẻ. Trong khi đó, các nền tảng nước ngoài đang khai thác thị trường, nắm giữ dữ liệu khán giả và phần lớn giá trị kinh tế.

"Ngăn chặn nội dung độc hại là hết sức cần thiết; nhưng kiến tạo một thị trường sáng tạo mới là trách nhiệm cho phát triển", ông Nghĩa nói.

Đại biểu cho rằng hiệu quả quản lý văn hóa không chỉ được đo bằng số sản phẩm xấu bị ngăn chặn, mà còn ở số sản phẩm tốt được tạo ra, những tài năng được phát triển và giá trị văn hóa Việt Nam được chuyển hóa thành giá trị kinh tế.

Ông nhìn nhận trong thời đại số, văn hóa không chỉ hiện diện tại bảo tàng, rạp chiếu phim hay các di tích, mà ngày càng lan tỏa qua điện thoại thông minh, nền tảng xuyên biên giới, phim ngắn, âm nhạc và trò chơi điện tử. Nếu không chủ động tạo ra các sản phẩm hấp dẫn, Việt Nam có nguy cơ phụ thuộc ngày càng lớn vào những câu chuyện, hình ảnh và hệ giá trị do nước ngoài sản xuất. Khi đó, không chỉ nguồn thu kinh tế mà cả thị hiếu và nhận thức của giới trẻ cũng có thể chịu ảnh hưởng từ các nội dung bên ngoài.

Theo ông, muốn truyền tải giá trị văn hóa, trước hết phải thu hút được sự chú ý của công chúng. Một thông điệp đúng nhưng không tiếp cận được giới trẻ sẽ khó phát huy hiệu quả. Do đó, các cơ quan cần hoàn thiện cơ chế quản lý nội dung số theo từng loại hình và mức độ rủi ro, xử lý nghiêm nội dung vi phạm, bảo vệ người xem, nhất là trẻ em, nhưng không tạo rào cản với hoạt động sáng tạo lành mạnh.

Ông cũng kiến nghị Nhà nước có cơ chế đặt hàng, tuyển chọn công khai và hỗ trợ cạnh tranh đối với các dự án phim ngắn, phim ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) khai thác lịch sử, văn hóa, di sản và con người Việt Nam.

Quốc hội đang xem xét dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 7 luật trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, trong đó có Luật Điện ảnh. Chính phủ đề xuất tăng trách nhiệm của các tổ chức, doanh nghiệp trong kiểm soát và xử lý phim vi phạm trên Internet. Tổ chức, doanh nghiệp phổ biến phim trên mạng phải gỡ bỏ phim có nội dung vi phạm các điều cấm của Luật Điện ảnh và pháp luật liên quan khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Với những phim được phép phổ biến nhưng phân loại độ tuổi hoặc hiển thị cảnh báo chưa phù hợp, đơn vị cung cấp phải sửa đổi, cập nhật theo yêu cầu bằng văn bản của cơ quan quản lý. Như vậy, phim có nội dung bị cấm và phim chỉ có sai sót về phân loại, cảnh báo được xử lý theo những yêu cầu khác nhau.

Dự thảo cũng làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp có mạng viễn thông trong việc ngăn chặn truy cập phim vi phạm theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, đồng thời cung cấp đầu mối liên hệ để tiếp nhận, xử lý các yêu cầu và phản ánh liên quan.

Sơn Hà