Đề xuất con nuôi được biết thông tin về cha mẹ đẻ
Bộ Tư pháp dự kiến bổ sung quy định lưu trữ vĩnh viễn hồ sơ nuôi con nuôi, tạo điều kiện để người được nhận nuôi tìm hiểu thông tin về cha mẹ đẻ.
Trong báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), Bộ Tư pháp cho biết khi thảo luận dự luật, một số đại biểu đề nghị làm rõ quyền được biết về cha mẹ đẻ của con nuôi, tránh tình trạng người được nhận nuôi muốn tìm về nguồn cội nhưng không thể thực hiện do thiếu thông tin hoặc không biết cơ quan nào có trách nhiệm cung cấp.
Các đại biểu cũng đề nghị quy định rõ cơ quan có thẩm quyền, cách thức tiếp cận thông tin và nguyên tắc bảo đảm quyền này.
Tiếp thu ý kiến, Bộ Tư pháp dự kiến bổ sung quy định lưu trữ hồ sơ, đồng thời tham mưu Chính phủ hướng dẫn cụ thể điều kiện, trình tự tiếp cận thông tin đối với con nuôi trong nước và nước ngoài, bảo đảm bí mật đời tư của cha mẹ đẻ.
Theo cơ quan soạn thảo, phạm vi thông tin được cung cấp phụ thuộc vào dữ liệu có trong hồ sơ, yêu cầu của con nuôi và sự đồng ý của cha mẹ đẻ. Vì vậy, dự luật không liệt kê cụ thể các loại thông tin mà giao Chính phủ quy định trong nghị định hướng dẫn.
Đối với đề nghị bổ sung hành vi cản trở con nuôi tìm hiểu nguồn gốc vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm, Bộ Tư pháp cho rằng quy định "Không ai được cản trở con nuôi thực hiện quyền biết về nguồn gốc" thể hiện nguyên tắc bảo vệ quyền của con nuôi, nên tiếp tục được giữ tại khoản 1 Điều 7 của dự thảo Luật.
Các đại biểu Quốc hội thảo luận Luật Nuôi con nuôi sửa đổi hôm 2/11. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Một vấn đề khác được đại biểu quan tâm là sử dụng dữ liệu di truyền (DNA) để hỗ trợ con nuôi tìm kiếm người thân. Có ý kiến đề xuất Nhà nước tổ chức thu thập, lưu trữ và đối chiếu dữ liệu DNA trên cơ sở tự nguyện, nhất là với người Việt Nam được nhận làm con nuôi ở nước ngoài có nguyện vọng tìm về cha mẹ đẻ.
Bộ Tư pháp đánh giá đề xuất có ý nghĩa nhân văn, đáp ứng nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, việc đối chiếu dữ liệu DNA đòi hỏi phần mềm phân tích gen chuyên dụng, thiết bị đạt tiêu chuẩn và đội ngũ chuyên gia có chuyên môn sâu. Nếu giao thêm nhiệm vụ này cho cơ quan nhà nước sẽ khó khả thi, có thể gây quá tải.
Theo Bộ Tư pháp, nhu cầu tìm kiếm người thân qua xét nghiệm DNA hiện có thể được đáp ứng tại các trung tâm xét nghiệm tư nhân hoặc chương trình xã hội tự nguyện, tự chủ kinh phí. Vì vậy, huy động các tổ chức chuyên môn tham gia sẽ khả thi, hiệu quả hơn so với giao toàn bộ trách nhiệm cho Nhà nước.
Tích hợp dữ liệu con nuôi vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch
Cùng với việc bảo đảm quyền tìm hiểu cha mẹ đẻ, nhiều đại biểu đề nghị đẩy mạnh số hóa hồ sơ nuôi con nuôi, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia để tạo thuận lợi cho người dân và nâng cao hiệu quả quản lý.
Tiếp thu ý kiến, Bộ Tư pháp dự kiến bổ sung quy định xác định dữ liệu điện tử về nuôi con nuôi là một bộ phận của Cơ sở dữ liệu hộ tịch.
Dữ liệu này gồm thông tin về con nuôi, cha mẹ đẻ và cha mẹ nuôi như họ tên, ngày sinh, nơi sinh, giới tính, số định danh cá nhân hoặc hộ chiếu, dân tộc, quốc tịch, quê quán, nơi cư trú và giấy tờ chứng minh nhân thân. Ngoài ra còn có thông tin về quyết định nuôi con nuôi, thời điểm giao nhận con nuôi và các tổ chức con nuôi nước ngoài được cấp phép hoạt động tại Việt Nam.
Việc quản lý, cập nhật, khai thác và chia sẻ dữ liệu với các hệ thống khác, trong đó có Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, sẽ thực hiện theo pháp luật về hộ tịch, bảo đảm bí mật thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Một số đại biểu cũng đề nghị cơ quan giải quyết thủ tục nuôi con nuôi chủ động khai thác dữ liệu điện tử, không yêu cầu người dân nộp lại giấy tờ đã có trong hệ thống. Bộ Tư pháp cho biết sẽ tham mưu Chính phủ quy định cụ thể nội dung này tại nghị định hướng dẫn.
Dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) dự kiến được Quốc hội biểu quyết thông qua ngày 20/11.
Sơn Hà