Thứ sáu, 30/11/2018, 12:00 (GMT+7)

Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú và Trung học Cơ sở Nàn Sín, huyện Simacai, tỉnh Lào Cai phủ một màu vàng tươi, nằm lọt thỏm giữa những dãy núi đồi trùng điệp. Đợt gió mùa đông bắc đầu mùa tháng 11 khiến ngôi trường từ xa như đốm lửa. Trường nằm ở điểm cao xã Nàn Xín, thuộc vùng núi giáp biên giới, quanh năm gió thổi sương mù từ núi tràn vào, sân gần như lúc nào cũng ướt nhẹp. Mùa đông năm ngoái có lúc lạnh nhất -1 độ C.

Ở Simacai 14 năm qua, cô Ngô Thùy Dương, Hiệu trưởng nhà trường nhớ rõ từng cột mốc, từng thay đổi..

"Nhiều năm trước, cả xã vẫn chưa có sóng di động, mạng Internet. Các thầy cô khi cần liên lạc với gia đình đều phải leo lên núi để ‘câu’ sóng từ huyện Mường Khương. Mà lạ lắm, cả dãy núi như vậy nhưng chỉ đúng cái khe có hòn đá to, đứng ở trên đó mới bắt được sóng", cô Dương nhớ lại, chỉ tay về ngọn núi phía xa, cố gắng xác định vị trí của ‘hòn đá phát sóng’ năm nào.

Mọi chuyện dần thay đổi kể từ khi cột sóng và mạng 4G của Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) cắm ngay tại huyện. Sóng di động và mạng Internet tiếp cận được đến cả với những thôn, bản, làng xa xôi, phục vụ đời sống giao thương, sinh hoạt, buôn bán, học tập và giải trí . Trong đó, riêng các trường học được lắp đặt mạng Internet miễn phí theo đề án phủ mạng wifi đến từng cơ sở giáo dục của Viettel. Hiện có hơn 647 cơ sở giáo dục trên toàn tỉnh Lào Cai được lắp đặt mạng wifi, độ phủ lên tới 90%.

Trường Nàn Sín có 546 học sinh, 270 em bán trú, tất cả học sinh là người H’Mong. Môn Tin học bắt đầu được dạy từ 2002. Năm 2013, với sự hỗ trợ từ Viettel, phòng tin học có mạng LAN, mạng nội bộ rồi tiến đến là mạng wifi trong khuôn viên. "Các thầy cô có thể lên mạng để tham khảo nguồn học liệu, xem các tiết mục văn nghệ trên Youtube ở dưới xuôi để dạy lại cho những học trò người dân tộc. Ngoài ra, các thầy cô còn có thể soạn được giáo án điện tử, cập nhật tình hình văn hóa, chính trị xã hội của đất nước. Học trò lên mạng để tra cứu kiến thức, tìm hiểu thêm về cuộc sống sau những dãy núi Simacai", cô Dương hào hứng cho biết.

Năm học 2017 – 2018, lần đầu tiên trường có một học sinh được Giải Sáng tạo Thanh thiếu niên Nhi đồng của tỉnh với sáng chế máy hút bụi nhờ em tự mày mò, học từ Internet.

"Simacai là huyện miền núi còn non trẻ của tỉnh Lào Cai. Điều kiện vật chất vẫn chưa thể bằng được với những địa phương, tỉnh thành phố khác. Tuy vậy, chúng tôi tâm niệm giáo dục trong thời đại này thì không thể thiếu mạng Internet. Con đường vật lý về dưới xuôi có thể còn gập ghềnh nhưng đường mạng Internet ở đây để kết nối ra thế giới đang khiến những bản làng thôn xóm và những dãy núi ở Simacai trở nên phẳng hơn bao giờ hết", Hiệu trưởng trường Nàn Sín khẳng định.

Cách đó gần 90 km, trường THPT số 2 Bảo Thắng là một trong 3 trường THPT tại huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai. Mỗi năm, trường có khoảng 800 đến 900 học sinh nhập học. Từ 2013-2014, theo xu hướng ứng dụng công nghệ thông tin vào việc dạy và học, quản lý nhà trường và thi cử, thầy Hoàng Văn Việt hiệu trường quyết định sử dụng hệ sinh thái phần mềm giáo dục của Viettel phát triển để số hóa toàn bộ công việc dạy và học, thi cử cũng như quản lý thông tin học sinh, bài giảng điện tử, hồ sơ chủ nhiệm...

Theo đó, hệ sinh thái này gồm phần mềm Quản lý thông tin học sinh Smas, Viettel Study (phần mềm khảo thí và mạng xã hội học tập trực tuyến), phần mềm Quản lý văn bản cho nhà trường, phần mềm Quản lý tài chính (học phí), hệ thống cổng thông tin trường học (portal), Cơ sở dữ liệu ngành giáo dục và nền tảng tổ chức hội nghị trực tuyến...

"Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trường học là cần thiết và bắt buộc phải làm trong tương lai để tăng sức cạnh tranh cho hệ thống giáo dục. Thay đổi tư duy giáo dục của thầy và trò cũng như phát triển theo xu hướng chuyển đổi số của xã hội, tăng hiệu quả, giảm chi phí và công sức ở các khâu ra đề thi, tổ chức thi cử cho học sinh", thầy Việt khẳng định.

Nền tảng quan trọng nhất trong tầm nhìn số hóa giáo dục trường học của thầy Việt là mạng Internet, thiết bị di động và hệ thống phần mềm của Viettel.

"Trường hiện có 763 học sinh, 90% trong số này sử dụng điện thoại thông minh trong trường học. Có lẽ không trường học nào trên cả nước mà việc sử dụng điện thoại di động trong lớp học được khuyến khích đến mức gần như bắt buộc như trường Bảo Thắng. 10% học sinh chưa có thiết bị thông minh sẽ được sử dụng máy tính của nhà trường để làm bài thi", thầy Việt nói.

Phần mềm khảo thí của Viettel mà nhà trường đang sử dụng có thể tạo ra ma trận bài thi cho học sinh từ nguồn câu hỏi, bài tập các thầy cô nhập vào hệ thống. Với phần mềm này, học sinh có thể chủ động học, làm bài tập thậm chí làm bài thi khi đang ở nhà.

Sau quá trình ứng dụng công nghệ, trường Bảo Thắng thu được nhiều kết quả khả quan như tỷ lệ học sinh khá, giỏi tăng trung bình 10-15% qua mỗi kỳ, số học sinh giỏi Toán với Tiếng Anh cũng tăng lên.

Theo đuổi triết lý giáo dục trao quyền và khai phóng dựa trên sức mạnh công nghệ, Hiệu trưởng Việt cho biết khi thầy cô và học sinh được giảm tải bởi các công việc thi cử, quản lý không cần giấy tờ, sổ sách thì tất cả sẽ được tăng sức sáng tạo, và phát huy tính tự chủ của mỗi cá nhân trong hoạt động dạy và học.

"Việc khuyến khích học sinh sử dụng mạng Internet và mạng xã hội học tập của Viettel chứ không cấm đoán sẽ góp phần định hướng các em biết cách sử dụng thông minh, hơn là cấm cản để rồi phát sinh tiêu cực ảnh hưởng đến mối quan hệ thầy trò cũng như học tập", thầy Việt nhận định.

Tuy vậy, hiện nay, đánh giá về việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trường học tại huyện Bảo Thắng cũng như tỉnh Lào Cai, thầy Việt cho rằng các trường vẫn đang ở thời kỳ đầu, làm theo kiểu "mạnh ai nấy làm" và chưa có sự đồng bộ, thống nhất từ trên xuống dưới để phát huy sức mạnh của cơ sở dữ liệu học sinh.

"Nếu việc ứng dụng trở nên bắt buộc và thống suốt từ cấp 1, thử tưởng tượng xem công tác quản lý một học sinh sẽ đơn giản hơn rất nhiều khi tất cả hồ sơ điểm số của em ấy sẽ được đánh chuyển lên cấp 2, cấp 3 trong một mạng lưới dữ liệu chung. Hệ thống giáo dục sẽ tiến tới tăng sức minh bạch, thống nhất. Đó chắc chắn là một cuộc cách mạng trong ngành giáo dục cũng như đối với mỗi thầy cô giáo và học sinh", thầy Việt nói.

Hiện Viettel Lào Cai đang triển khai các sản phẩm, phần mềm giáo dục tại 7 trên 9 huyện, thành phố thuộc tỉnh này. Trong đó, phần mềm S-mas là công cụ giao tiếp giữa nhà trường. phụ huynh, học sinh được 45% trường học ở Lào Cai sử dụng. Phần mềm mạng xã hội học tập trực tuyến có thể tạo bài giảng, lớp học ảo và phần mềm khảo thí – xây dựng các bài thi trực tuyến cho học sinh có thể được tùy chỉnh theo yêu cầu từng trường học là những ứng dụng rất được thầy cô giáo, phụ huynh và học sinh yêu thích.

"Giáo dục là một trong những ngành cần được thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ để giải phóng người học, người dạy, giảm chi phí và tăng hiệu quả hoạt đông ngành. Trong tương lai, chúng tôi kỳ vọng hệ sinh thái giáo dục Viettel sẽ được sử dụng phổ biến hơn nữa tại tất cả cơ sở giáo dục trên 63 tỉnh thành Việt Nam", bà Hồ Thị Thu Hà, Giám đốc Chi nhánh Viettel Lào Cai nói.