Thứ sáu, 10/2/2006 | 18:24 GMT+7
|
Thứ sáu, 10/2/2006 | 18:24 GMT+7

Người Cơ đốc đang rời Trung Đông

Trung Đông đang nhanh chóng mất đi dân số Cơ đốc giáo do tỷ lệ sinh thấp và tình trạng di cư. Trong hai đến ba thập kỷ nữa, nhiều nơi ở đây sẽ không còn linh mục để điều hành các buổi cầu nguyện tại chính nơi đã sinh ra đạo Cơ đốc.

Có khoảng 12 đến 15 triệu người Cơ đốc ở Trung Đông, và gần một nửa số họ sống ở Ai Cập. Thật khó mà biết được con số chính xác bởi vì người ta không có đầy đủ các thống kê chính thức và tình trạng di cư đến nơi khác của họ vẫn tiếp tục. Libăng, với hơn một triệu người Cơ đốc giáo - chiếm khoảng 30% dân số - là nước có tỷ lệ người Cơ đốc trong dân số cao nhất khu vực. Hầu hết các nước Trung Đông khác có chưa tới 10% dân số là người Cơ đốc.

Các nhà nhân khẩu học cho biết dân số theo đạo Cơ đốc đã suy giảm đáng kể ở các nước Trung Đông từ đầu thế kỷ 20. Fred Strickert, giáo sư tôn giáo tại Đại học Wartburg thuộc bang Iowa (Mỹ), cho biết người Cơ đốc bắt đầu trở thành bộ phận thiểu số tại Trung Đông sau sự phổ biến của đạo Hồi trong suốt thế kỷ thứ 7, nhưng họ tiếp tục đóng một vai trò quan trọng cho đến khi đế quốc Ottoman suy yếu.

“Một cuộc nổi dậy của một nhóm những người được gọi là người Thổ Nhĩ Kỳ trẻ đã nổ ra vào năm 1908 tại Ottoman. Một nhóm người mới lên nắm quyền sau sự kiện đó và nhiều người trong số họ rất kỳ thị người Cơ đốc”, giáo sư Strickert nói. “Họ tìm cách đẩy người Cơ đốc vào quân đội, lực lượng lao động khổ sai và những thứ đại loại như thế. Một phong trào di cư đã lan rộng khắp Trung Đông – Libăng, Syria và Jerusalem. Vào lúc đó, nhờ những nhà truyền giáo Cơ đốc, người Cơ đốc giáo có thể tìm được những điều kiện sống tốt hơn ở phương Tây. Thế là, sự di cư quy mô rất lớn của người Cơ đốc đã diễn ra ngay từ đầu thế kỷ 20.

Giáo sư Strickert cho biết làn sóng di cư của người Cơ đốc tiếp tục vào nửa sau thế kỷ 20 do các cuộc xung đột vũ trang, khủng hoảng kinh tế hoặc tình trạng ngược đãi. Ông nói rằng nhiều người Cơ đốc đã di cư sang phía tây bởi vì ở nơi đó họ cảm thấy tương đối dễ sống hơn. Phần lớn người di cư có học vấn cao nên có thể tìm được việc làm dễ dàng, đồng thời họ cũng nhận được sự hỗ trợ từ người Cơ đốc ở phương Tây. Tỷ lệ sinh thấp cũng là một nguyên nhân quan trọng khiến cho dân số Cơ đốc giáo ở khu vực Trung Đông giảm. Chẳng hạn, vào những năm 20 và 30 của thế kỷ trước, hơn một nửa dân số Libăng là người Cơ đốc. Ngày nay, người Cơ đốc chiếm chưa đến 1/3 dân số nước này.

“Năm 1930, một cuộc điều tra dân số đã được tiến hành tại Libăng, và căn cứ vào kết quả điều tra đó, chính phủ đã lên kế hoạch để có một tỷ lệ người Cơ đốc, Hồi giáo Sunni, Hồi giáo Shiite nhất định trong dân số, và người Cơ đốc sẽ chiếm một tỷ lệ đáng kể. Người Hồi giáo Shiite - chủ yếu sống ở khu vực phía nam Libăng – tăng lên rất nhanh, đơn giản là vì họ có tỷ lệ sinh rất cao, trong khi đó tỷ lệ sinh của người Cơ đốc thì đang giảm dần”, Strickert nói.

Strickert cho biết dân số Cơ đốc giáo tại Iraq và những khu vực nằm dưới quyền kiểm soát của Palestine dường như cũng đang giảm đi. Hàng nghìn người Cơ đốc đã rời khỏi Iraq kể từ khi nổ ra cuộc chiến vùng Vịnh lần đầu. Một điều tra tại Israel vào năm 2006 cho thấy khoảng 12.000 người Cơ đốc đã rời bỏ những thành phố từng là nơi sinh sống chủ yếu của người Palestine theo đạo Cơ đốc, chẳng hạn như Bethlehem, Beit Sahour và Beit Jala, kể từ cuộc nổi dậy của người Palestine năm 2000. Một số người Palestine cho rằng cho các biện pháp an ninh của chính phủ Israel, chẳng hạn như xây dựng các bức tường và hàng rào an ninh giữa các vùng tại Jerusalem và khu Bờ Tây, là nguyên nhân gây nên tình trạng trên.

“Bethlehem bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi bức tường an ninh”, Philip Farah, một người Mỹ gốc Palestine từng rời bỏ quê hương sang Mỹ từ năm 1975, cho biết. “Bức tường đã đi qua nhiều tài sản của người dân. Nếu đất đai hoặc nhà cửa của ai đó bị chia cắt bởi bức tường, chủ của chúng sẽ mất phần tài sản nằm ở phía bên kia của nó”. Philip Farah cho biết bức tường an ninh cũng như các trạm kiểm soát của Israel đã gây khó khăn cho công việc làm ăn cũng như các hoạt động xã hội của người Cơ đốc tại khu Bờ Tây và Gaza. Nhiều người đã buộc phải ra đi.

Israel tuyên bố số lượng người Cơ đốc tại nước này không hề giảm, thậm chí còn tăng nhẹ. Tổng số người Cơ đốc hiện nay vào khoảng gần 120.000. “Tại Israel, dân số Cơ đốc tăng lên với tỷ lệ nhỏ, khoảng 1,4% hàng năm, tương đương với mức tăng dân số của người Do Thái”, Daphne Tsimhoni, giáo sư môn Lịch sử Trung Đông hiện đại tại Học viện Công nghệ Technion của Israel, cho biết.

Leon Hadar, một chuyên gia về Trung Đông, nhận định rằng quan điểm về người Cơ đốc tại Israel có thể sẽ thay đổi. "Có một bộ phận người nhập cư Nga tới Israel, khoảng 300.000 đến nửa triệu người, là người Cơ đốc. Và rất có thể là nếu cộng đồng đó trở nên hoà nhập vào xã hội Israel, thì dần dần Israel sẽ không còn là một nước thuần Do Thái nữa, mà sẽ mở cửa hơn nữa để tiếp nhận người Cơ đốc giáo”.

Một số nhà quan sát cho rằng người Cơ đốc giáo ở Trung Đông đã và đang được đối xử tốt hơn trong chế độ của một chính phủ thế tục. Jonathan Adelman, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Denver thuộc bang Colorado (Mỹ) nhận định rằng sự trỗi dậy của đạo Hồi chính thống đang là một mối nguy đối với người Cơ đốc.

“Khi người Cơ đốc nghe thấy người ta nói rằng Luật lệ của đạo Hồi cần phải được áp dụng, nghĩa là về cơ bản người Cơ đốc không được làm chứng tại toà án và bị coi là thấp kém hơn trong xã hội, họ rất lo lắng. Điều này quả là rất đáng sợ đối với bất kỳ cộng đồng thiểu số nào trên thế giới, chứ không riêng gì người Cơ đốc tại Trung Đông, đồng thời cũng khó hiểu và khó chấp nhận trong thế kỷ 21. Đó là lý do tại sao hàng triệu người Cơ đốc rời bỏ nơi họ được sinh ra và di cư tới những nơi khác trên thế giới, nơi họ không cảm thấy bị đe doạ”, ông nói.

Jonathan Adelman và nhiều nhà phân tích khác cho rằng thế giới cần chú ý tới sự di cư của người Cơ đốc giáo từ Trung Đông, vì rất nhiều người trong số những người ra đi thuộc tầng lớp trung lưu có học vấn tốt và có xu hướng ủng hộ các tư tưởng dân chủ phương Tây. Chính vì thế, tình trạng di cư của người Cơ đốc có thể là tổn thất về cả mặt vật chất và tinh thần đối với các xã hội Trung Đông.

Việt Linh (theo VOA)