Thứ sáu, 5/11/2004 | 08:02 GMT+7
Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+ |
Thứ sáu, 5/11/2004 | 08:02 GMT+7

Cuộc khủng hoảng con tin Iran 1979 qua ảnh

Ngày 4/11/1979, các sinh viên tham gia cách mạng Iran tấn công Đại sứ quán Mỹ tại Tehran, bắt giữ hàng chục nhân viên ngoại giao Mỹ làm con tin. Hàng nghìn người phản đối tập trung bên ngoài khu nhà, đáp ứng lời kêu gọi của giáo chủ Khomeini tấn công các lợi ích của Mỹ và Israel.
iran1-1348640951_480x0.jpg iran2-1348640951_480x0.jpg iran3-1348640951_480x0.jpg

Trong số 90 người ở trong khu nhà, 6 người Mỹ trốn sang các sứ quán khác. Những người không mang quốc tịch Mỹ được phóng thích. Tuy nhiên, 66 người tiếp tục bị giam giữ.

Các sinh viên dẫn những con tin bị bịt mắt tới trước ống kính máy ảnh để làm nhục "Quỷ ma vương" - hình ảnh của Washington trong mắt nhiều nhà lãnh đạo cách mạng Iran. Công chúng Mỹ choáng váng và mất tinh thần trước những hình ảnh này.

Trong khi đó, Iran yêu cầu Washington trục xuất cựu vương Shah, người đang ở Mỹ để điều trị ung thư sau khi bị lật đổ.

Giải thoát con tin trở thành ưu tiên của chính quyền Jimmy Carter (phải). Tuy nhiên, Washington không thể có biện pháp nào ngoài trừng phạt kinh tế đối với Iran.

Ông Carter cam kết giữ mạng sống của các con tin và tiến hành những hoạt động ngoại giao rầm rộ. Thất bại trong vụ này là một nhân tố làm ông thất cử trước Ronald Reagan năm 1980.

iran4-1348640951_480x0.jpg iran5-1348640951_480x0.jpg iran6-1348640951_480x0.jpg

Tia hy vọng loé lên 2 tuần sau đó. Giáo chủ Khomeini ra lệnh phóng thích 13 con tin phụ nữ và da màu, hầu hết là các nhân viên văn phòng (trong đó có Kathy Gross, ngồi giữa) và nhân viên an ninh trông coi sứ quán. Phó lãnh sự Richard Queen được thả vào tháng 7/1980 sau khi bị xơ cứng động mạch.

Tuy nhiên, 52 người còn lại bị tước tự do trong 444 ngày.

Không bên nào có ý định thoả hiệp hơn nữa. Tháng 2/1980, Iran ra một loạt yêu cầu để phóng thích các con tin. Washington phải trao trả Shah để xét xử ở Tehran và phải xin lỗi vì những hành động của mình.

Tổng thống Carter bác bỏ các yêu cầu. Cuộc khủng hoảng tồi tệ hơn.

Chiến dịch quân sự nhằm giải cứu con tin với mật mã Vuốt Đại bàng kết thúc thất bại vào tháng 4/1980. T

Theo kế hoạch, máy bay bí mật hạ cánh trên sa mạc để đặc nhiệm xâm nhập vào Tehran và phóng thích 52 con tin. Tuy nhiên, nhóm giải cứu phải từ bỏ kế hoạch vì 2 trực thăng bị phá huỷ do bão cát và không tới được điểm tập kết. Tồi tệ hơn, một máy bay nữa đâm vào máy bay vận tải.

iran7-1348640951_480x0.jpg iran8-1348640951_480x0.jpg iran9-1348640951_480x0.jpg

8 sĩ quan Mỹ mất mạng vì pháo phòng không của Iran. Các thi thể cháy đen bị kéo trên các đường phố Tehran. Một số tài liệu mật về chiến dịch trong đống đổ nát cũng được trưng bày cho các hãng truyền thông quốc tế.

Để ngăn chặn nỗ lực giải cứu của Mỹ, các sinh viên cách mạng Iran phân tán con tin khắp Iran.

Đêm Giáng sinh năm 1980, con tin Barry Rosan được phép đọc thông điệp gửi tới gia đình trên truyền hình Iran.

Những năm sau đó, tên ông vẫn được đặt trong các dòng tít lớn vì ông gặp một trong các thủ lĩnh sinh viên trong cuộc cách mạng Abbas Abdi. Rosan hối thúc những người vi phạm nhân quyền của công dân Mỹ xin lỗi và thừa nhận vụ bắt con tin là phi lý. Tuy nhiên, Abdi khẳng định đó là một cuộc phản đối không có bạo lực và chính đáng.

Sau nhiều tháng đàm phán với sự giúp đỡ của các nhà trung gian Algeria và Shah qua đời, nỗ lực ngoại giao của Mỹ cũng thu được kết quả. Ngày Ronald Reagan nhậm chức 20/1/1980, các con tin được trả tự do. Một ngày sau, họ tới căn cứ không lực Mỹ tại Tây Đức. Tuỳ viên quân sự David Roader hò reo sung sướng khi tới đất Đức. 

Đổi lại, Mỹ đồng ý bãi bỏ lệnh đóng băng tài sản Iran trị giá 8 tỷ USD và miễn tố những người bắt con tin.

iran10-1348640952_480x0.jpg iran11-1348640952_480x0.jpg iran12-1348640952_480x0.jpg

Từ Đức, các cựu con tin Mỹ được đưa về Washington. Tại đây, họ được đón chào như những người hùng trên Đại lộ Pennsylvania và được Tổng thống Ronald Reagan đón tiếp tại Nhà Trắng.

Cuộc khủng hoảng được giải quyết là cú thúc với Reagan ngay từ đầu nhiệm kỳ tổng thống.
Tổng thống Ronald Reagan (phải) lắng nghe cựu con tin - nhà ngoại giao cao cấp Bruce Laingen.

Cuộc khủng hoảng kết thúc, nhưng một số câu hỏi đến giờ vẫn chưa được trả lời rõ ràng. Giới phê bình nhận định, đội ngũ tranh cử của Reagan đã tìm cách trì hoãn cuộc phóng thích con tin cho tới sau cuộc bầu cử 1980 để loại bỏ khả năng ông Carter tiếp tục nắm quyền.

Hôm qua, tại khu vực sứ quán Mỹ trước đây, lễ kỷ niệm vụ bắt con tin đã diễn ra. Trong đó, người tham gia la hét những khẩu hiệu chống Mỹ, chống Israel, đốt cờ và hình nộm.

Tuy nhiên, với những ngày còn lại trong năm, đây là một bảo tàng cách mạng, mở cửa đón khách từ năm 2001. Bên ngoài cánh cửa là mô hình làm bằng đồng với một mặt là hình Tượng Nữ thần Tự do ở New York, còn mặt kia là hình các con tin.

(Theo BBC, AP)

Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên google+ Email cho bạn bè
 
Vị trí người quyền lực số hai Triều Tiên có thể đã chuyển từ Chủ nhiệm Tổng cục trưởng Chính trị quân đội Hwang Pyong-so sang ông Choe Ryong-hae, trợ