Thứ năm, 10/7/2003 | 08:08 GMT+7
|
Thứ năm, 10/7/2003 | 08:08 GMT+7

Đổng Kiến Hoa trên đe dưới búa

Những cuộc biểu tình rầm rộ thời gian qua ở Hong Kong buộc trưởng đặc khu hành chính phải hoãn đưa ra dự luật chống lật đổ. Sự nhượng bộ khiến người ta đặt câu hỏi về vị thế của ông Đổng, ảnh hưởng của Bắc Kinh tới hòn đảo, và tác động ngược chiều từ đặc khu tới đại lục.

f

Ông Đổng Kiến Hoa.

Khi tô giới của Anh được trao trả cho Trung Quốc 6 năm trước đây, Bắc Kinh tuyên bố Hong Kong phải duy trì truyền thống tự do của mình theo hình thái hoạt động “một quốc gia hai chế độ”. Tuy thế, sự hoài nghi về đường lối đó ngày càng gia tăng, và lên tới đỉnh điểm khi ông Đổng Kiến Hoa tìm cách thông qua một dự luật mà theo người dân là mang tính áp đặt. Tuần trước, nửa triệu người kéo xuống đường bày tỏ sự không đồng tình. Hôm qua, hàng chục nghìn người tụ tập về cơ quan lập pháp Hong Kong, cùng nhau thắp nến và thức đêm để phản đối chính quyền. Các nhà hoạt động dân chủ cho rằng những biện pháp mới mà chính quyền đưa ra sẽ đe doạ tự do, vi phạm quyền của báo chí và các nhóm tôn giáo. Áp lực của người dân buộc ông Đổng phải suy tính lại (sửa đổi 3 điều), gây ra một cuộc khủng hoảng chính trị lớn nhất ở Hong Kong kể từ khi nó được trao trả cho Trung Quốc.

f

Biểu tình ở Hong Kong.

Điều quan trọng hơn bản thân dự luật, hay tương lai của ông Đổng, đó là nền dân chủ ở Hong Kong sẽ đi về đâu. Theo Luật Cơ bản, hiến pháp của Hong Kong, trưởng đặc khu hành chính và Hội đồng lập pháp cầm quyền sẽ được chọn lựa trong các cuộc bầu cử vào năm tương ứng 2007 và 2008. Cho tới nay, ông Đổng né tránh bất kỳ một cuộc thảo luận nào về quy chế dân chủ toàn diện. Tuy nhiên, các nhà dân chủ ở Hong Kong sẽ tiếp tục thúc ép chính quyền, sau khi buộc họ phải nhượng bộ thời gian qua. Điều này cũng khiến Bắc Kinh quan ngại.

Dù những điều luật cơ bản ít nhiều được sửa đổi, các nhà dân chủ dường như vẫn chưa hài lòng. Tuy vậy, ông Đổng tuyên bố sẽ tiếp tục thẳng tiến. Nhưng trưởng đặc khu đã khựng lại giữa đường sau khi James Tien, chủ tịch đảng Tự do, vốn thân cận với ông Đổng, từ chức. Không được sự hậu thuẫn của 8 thành viên đảng Tự do, khả năng dự luật được thông qua còn là một dấu hỏi lớn. Ông Đổng không còn sự lựa chọn nào khác nào khác là phải hoãn biểu quyết.

Lúc này, tương lai của cả dự luật và Đổng Kiến Hoa vẫn còn chưa rõ ràng. Dù không nói ra, nhưng theo các nhà phân tích, Bắc Kinh từ lâu đã mất niềm tin ở vị trưởng đặc khu hành chính, nhất là khi Hong Kong đang phải đối mặt với sự suy thoái kinh tế nhanh chóng. Thất nghiệp đứng ở mức rất cao (8,3%) và không có dấu hiệu giảm bớt, do Hong Kong dần mất lợi thế so sánh với các trung tâm tài chính ở đại lục như Thâm Quyến và Thượng Hải. Thâm hụt ngân sách cũng đang ở mức kỷ lục. Ông Đổng còn bị chỉ trích mạnh mẽ vì để cho SARS hoành hành trên hòn đảo, cướp đi sinh mệnh của khoảng 300 người. Ngoài ra, còn một loạt những vấn đề tế nhị khác, như việc ông không thể đương đầu với người đứng đầu cơ quan tài chính của đặc khu, dù ông này có nhiều dấu hiệu lạm quyền.

Tất cả những điều đó khiến Bắc Kinh thấy khó xử. Theo đường hướng hoạt động chung, Hong Kong có quyền tự quyết định tương lai. Nếu giả sử các nhà lãnh đạo Trung Quốc ép ông Đổng rời khỏi cương vị hiện thời, họ sẽ bị chỉ trích là thọc quá sâu vào công việc của hòn đảo.

g

Hình nộm của ông Đổng trên đường phố.

Cuộc khủng hoảng cũng sẽ có tác động nhất định bên ngoài lãnh thổ Hong Kong và đại lục. Bắc Kinh luôn coi Hong Kong như là một hình mẫu để chứng tỏ với Đài Loan rằng họ vẫn có thể duy trì tự do khi về với đất mẹ. Tuy thế, sự tranh cãi xoay quanh dự luật chống lật đổ có tác dụng ngược lại. Sau 10 năm ngủ yên, một dự luật ở Đài Loan, theo đó cho phép tổ chức các cuộc trưng cầu dân ý công khai (Bắc Kinh coi đó là tiền thân của việc bỏ phiếu đòi độc lập cho Đài Bắc), nay được sự ủng hộ rộng rãi của các đảng phái đối lập, những người trước đây cho rằng không cần thiết phải khiêu khích đại lục như vậy.

Khoảng trống quyền lực tại đặc khu được coi là mở và có ảnh hưởng nhất đại lục đang ngày càng rõ nét. Tuy thế, cuộc khủng hoảng hiện thời ở Hong Kong được coi là thử thách lớn thứ hai cho đội ngũ lãnh đạo trẻ và năng động Trung Quốc, sau dịch bệnh SARS.

Bá Thùy (theo The Economist, FEER)

 
Hành trình rời bỏ Trump của các CEO Mỹ
Phát ngôn gây tranh cãi của Trump về bạo lực ở Charlottesville thúc đẩy lãnh đạo các công ty hàng đầu Mỹ quyết định rời bỏ ông.