Thứ bảy, 9/4/2011 | 11:18 GMT+7
Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+ |
Thứ bảy, 9/4/2011 | 11:18 GMT+7

Chuyện gì xảy ra khi chính phủ Mỹ ngừng hoạt động

Khi chính phủ Mỹ phải ngừng hoạt động do quốc hội không thông qua ngân sách, các cơ quan thiết yếu như an ninh vẫn làm việc bình thường, trong khi người các ngành khác "ngồi chơi xơi nước" sau đó vẫn được nhận lương.

Kể từ khi đảng Cộng hoà giành quyền kiểm soát Hạ viện sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2010, những lời đồn đoán về viễn cảnh chính phủ do phe Dân chủ kiểm soát sẽ rơi vào tình trạng tê liệt đã bắt đầu xuất hiện khắp các ngõ ngách quyền lực ở Washington.

Toà nhà quốc hội Mỹ. Ảnh: AFP

Toà nhà quốc hội Mỹ, nơi các nghị sĩ tranh cãi về ngân sách hoạt động cho chính phủ. Ảnh: AFP

Năm ngoái, sự chia rẽ sâu sắc với Hạ viện thuộc phe Cộng hoà và Thượng viện thuộc phe Dân chủ đã khiến quốc hội Mỹ không thể thông qua ngân sách mới cho năm 2011. Thay vào đó, cơ quan lập pháp nước này đồng ý với giải pháp tình thế là duy trì ngân sách cho chính phủ hoạt động ở mức cũ như năm 2010 cho giai đoạn từ 1/1 đến ngày 4/3/2011.

Khi hạn chót 4/3 đến gần, quốc hội Mỹ vẫn chưa có dấu hiệu sẽ thống nhất việc thông qua ngân sách hoạt động cho chính phủ năm 2011. Thậm chí hai đảng Dân chủ và Cộng hoà còn khác biệt hơn nữa về quan điểm. Đặc biệt sau khi các thành viên đảng Trà mới được bầu yêu cầu chủ tịch Hạ viện John Boehner cắt giảm hơn nữa mức ngân sách năm 2011 so với đề xuất cũ của ông.

Không thể đạt được sự thoả hiệp, quốc hội Mỹ phải thông qua hàng loạt giải pháp ngân sách tạm thời, trong đó đều nêu rõ hạn chót để chính phủ Mỹ phải ngừng hoạt động nếu các nhà lập pháp vẫn không thể tìm được tiếng nói chung. Hạn chót mới nhất là ngày 8/4 và nếu lưỡng viện quốc hội Mỹ vẫn không thể thông qua ngân sách năm 2011, thì các hoạt động của chính phủ sẽ tê liệt từ sau ngày này.

Trong khi đó, "kẻ thứ ba" trong quốc hội Mỹ là các thành viên đảng Trà muốn có hành động cứng rắn. Họ cho rằng việc chính phủ phải ngừng hoạt động là một cách để hướng chính sách theo cách họ muốn. Họ hy vọng việc chính phủ tê liệt sẽ buộc phe Dân chủ phải chấp nhận cắt giảm ngân sách, điều mà họ đang mong muốn.

Còn đối với phe Dân chủ, việc chính phủ do họ kiểm soát phải ngừng hoạt động lại không phải là kịch bản quá đen tối. Những năm tổng thống thuộc phe Dân chủ là Bill Clinton cầm quyền, chính phủ Mỹ từng lâm vào tình trạng tương tự khi phe Cộng hoà kiểm soát quốc hội. Kinh nghiệm này khiến phe Dân chủ không quá lo lắng để dễ dàng chấp nhận thoả hiệp với phe Cộng hoà trong cuộc thi gan hiện nay.

Phe Cộng hoà thì thường bị cáo buộc là tác nhân gây ra những ảnh hưởng tiêu cực khi chính phủ lâm vào tình trạng ngừng hoạt động và khi đó họ bị chỉ trích là ích kỷ và nhỏ nhen. Nhiều nhà bình luận cho rằng những lần phe Cộng hoà làm tê liệt chính phủ của Tổng thống Clinton trong các năm 1995 và 1996 đã giúp nhà lãnh này tái đắc cử một cách dễ dàng trong cuộc bầu cử năm 1996.

Do đó, một số đảng viên Dân chủ đang nuôi hy vọng việc các nghị sĩ đảng Cộng hoà kiên quyết làm căng hiện nay sẽ giúp lặp lại kịch bản của ông Clinton với đương kim tổng thống Barack Obama trong cuộc bầu cử lần tới.

Càng làm ngân sách thêm gánh nặng

Việc chính phủ Mỹ phải ngừng hoạt động trong một thời gian vì tranh cãi ngân sách không phải là hiếm khi xảy ra. Dù từ năm 1995 đến nay tình huống này chưa từng xuất hiện, dưới thời các tổng thống Jimmy Carter và Ronald Reagon, chính phủ Mỹ đã phải ngừng hoạt động tới 10 lần vì lý do tương tự.

Sự ngừng hoạt động này xảy ra do một đạo luật được phê chuẩn từ năm 1870, trong đó cấm chính phủ thực hiện các công việc thường nhật nếu ngân sách hoạt động vẫn chưa được quốc hội thông qua, trừ một số trường hợp khẩn cấp.

Sau đó đạo luật này được diễn giải với một số lĩnh vực được coi là ngoại lệ như an ninh quốc gia, kiểm soát không lưu, dịch vụ y tế, hỗ trợ thảm hoạ, nhà tù, vay mượn tín dụng, thuế, hải quan, xuất nhập cảnh và điện lực. Các chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iraq, Afghanistan và Libya hiện nay cũng sẽ không bị ảnh hưởng khi chính phủ ngừng hoạt động. Quốc hội và tổng thống Mỹ cũng sẽ vẫn làm việc bình thường vì ngân sách dành cho họ đã được hiến pháp quy định.

Cơ quan nghiên cứu của quốc hội Mỹ cho biết, trong thời gian chính phủ thời Clinton bị ngừng hoạt động kéo dài 26 ngày, một số tổ chức đã bị ảnh hưởng như Cơ quan quản lý công viên quốc gia phải đóng cửa 368 điểm, Trung tâm ngăn ngừa và kiểm soát bệnh dịch phải ngừng hoạt động giám sát và dịch vụ làm sạch chất thải chứa độc tố bị đình chỉ. 

Ngoài ra, hoạt động cấp xét visa và hộ chiếu cũng bị ảnh hưởng nặng. Hơn 30.000 đơn xin visa vào Mỹ bị ách lại mỗi ngày khi chính phủ tê liệt và 200.000 đơn xin cấp hộ chiếu phải xếp lại chờ giải quyết. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng phải xác định những dịch vụ nào ở các sứ quán nước ngoài là "thiết yếu" để duy trì hoạt động.

Đặc biệt, đạo luật năm 1870 cấm chính phủ tiếp nhận những trường hợp làm việc không công khi đang bị ngừng hoạt động. Theo đó, những nhân viên chính phủ nào vẫn cố tình làm việc không công cho cơ quan trong thời gian này có thể bị phạt 5.000 USD hoặc hai năm ngồi tù.

Như vậy, các nhân viên chính phủ thuộc những ngành chịu ảnh hưởng sẽ tạm ngừng công việc, nhưng sau đó khi ngân sách được thông qua và chính phủ trở lại hoạt động bình thường họ sẽ được trả lương cho dù không làm gì trong giai đoạn chính phủ tê liệt.

Thực tế trên dẫn đến một tình huống dở khóc dở cười là việc chính phủ ngừng hoạt động sẽ làm tiêu tốn rất nhiều tiền. Mọi hoạt động thu phí hay thu phạt trong thời gian này cũng không thể thực hiện được, do đó ngành du lịch sẽ bị thất thu vì phải đóng cửa các công viên quốc gia, trong khi các nhân viên sau này sẽ vẫn được trả lương dù không làm gì.

Phe Cộng hoà trong quốc hội Mỹ cho rằng chính phủ thuộc phe Dân chủ hiện nay hoạt động quá tốn kém và không hiệu quả nên họ chưa chịu thông qua ngân sách hoạt động cho năm 2011, đẩy chính phủ Mỹ trước nguy cơ phải ngừng hoạt động sau hạn chót ngày 8/4. Nhưng một số tính toán cho thấy những lần chính phủ lâm vào tình huống tương tự trong các năm 1995 và 1996 đã tiêu tốn ngân sách Mỹ hơn 1,25 tỷ USD.

Đình Nguyễn

Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên google+ Email cho bạn bè
 
Giới phân tích cho rằng vụ tấn công mạng vào hãng phim Mỹ được cho là do Triều Tiên thực hiện hé lộ về đội ngũ tin tặc nước này, vũ khí đáng gờm của Bình Nhưỡng mà thế giới có thể đã coi nhẹ.
Họ là những gián điệp được Mỹ và Cuba cài cắm trên đất đối thủ nhiều năm trước và được thả khi Washington và Havana tuyên bố tiến tới bình
Cảnh sát Malaysia hôm qua phát hiện một phụ nữ người Việt chết trong tình trạng khỏa thân tại phòng tắm của một khách sạn ở thủ đô Kuala Lumpur.