Thứ hai, 12/8/2013 | 09:11 GMT+7
|
Thứ hai, 12/8/2013 | 09:11 GMT+7

Nguyên lý hoạt động hệ thống phanh ABS trên môtô

Hệ thống chống bó cứng phanh ABS với cơ chế bám-nhả liên tục khiến môtô không bị mất lực bám ngang gây hiện tượng vẫy đuôi cá khi phanh đột ngột.

ABS là viết tắt của Anti-Lock Braking System, hệ thống chống bó cứng phanh. ABS được phát minh bởi Gabriel Voisin vào cuối những năm 1920 để giải quyết một số vấn đề ở hệ thống phanh của máy bay nhưng lại được áp dụng rộng rãi đầu tiên trong ngành công nghiệp ôtô. Phải mất khoảng 50 năm kể từ khi ABS được phát minh đến khi sử dụng trên hệ thống phanh hiện đại.

Chiếc môtô đầu tiên sử dụng ABS là BMW K100 đời 1988. Trải qua một quãng thời gian khá dài, rất nhiều công nghệ mới được nâng cấp và áp dụng tích hợp vào ABS nhưng nhìn chung nguyên tắc hoạt động cơ bản vẫn như thời sơ khai. Cho đến nay, đây vẫn là công nghệ phanh tiên tiến, an toàn nhất lắp trên môtô.

Nguyên tắc hoạt động

how-motorcycle-abs-works-64330-7-1376270
Nhờ có ABS, xe không bị trượt bánh khi phanh gấp.

Sự cần thiết của ABS thể hiện rõ nhất khi xe khó phanh, đường trơn ướt hoặc những tình huống phanh bất ngờ. Khi phanh gấp gây ra hiện tượng khóa bánh xe, tức là má phanh dính chặt vào đĩa phanh không cho bánh xe quay, làm mất độ bám  dẫn đến tai nạn.

Vai trò của ABS là phát hiện ra tình huống phanh xấu trước ngay khi nó thực sự xảy ra căn cứ vào lực bóp phanh cũng như tốc độ quay của bánh. Khi ABS kích hoạt, hệ thống duy trì độ trượt của bánh với mặt đường trong giới hạn cho phép.

Vấn đề lớn nhất gặp phải khi trượt bánh là mất khả năng kiểm soát chỉ trong một phần nhỏ của một giây. Liệu bạn có thể vừa giữ xe thằng bằng, vừa phục hồi lực kéo của máy, đồng thời bánh xe vẫn đang trượt dài? Câu trả lời là có nhưng chỉ với những tay đua, drift môtô chuyên nghiệp trải qua rất nhiều tai nạn trong quá trình luyện tập. Với những tay lái "thường thường" thì điều đó là không thể.

Chính vì thế, ABS sẽ hỗ trợ bằng cách bóp-nhả liên tục, hạn chế lực tác động vào đĩa phanh khi người lái bóp hoặc đạp phanh quá nhanh, lực quá lớn và giữ bánh xe vẫn quay. Sau khi tình huống nguy hiểm đã tránh được, hệ thống sẽ tái áp dụng lực phanh lớn nhất để xe dừng nhanh hoặc cho tới khi phát hiện mối nguy khóa bánh mới.

Làm cách nào ABS biết được bánh xe sắp bị khóa?

Nếu như trước đây hệ thống cấu tạo hoàn toàn cơ khí cho mức độ chính xác không cao, độ trễ lớn thì ngày này, công nghệ điện tử giúp ABS nhận biết chính xác trong một tích tắc nhỏ. Về cơ bản, ABS có bốn bộ phận chính là cảm biến, bộ điều khiển, bơm thủy lực và các van điều chỉnh lực phanh.

Cảm biến: hệ thống cảm biến điện tử giúp ABS trả lời chính xác những hiện tượng phát hiện khi có lực phanh, tốc độ quay, khả năng cân bằng, độ trượt không nằm trong giới hạn an toàn thông thường.

how-motorcycle-abs-works-64330-2-1376270
Cảm biến trên đĩa trước.

Thành phần chính trong bộ cảm biến là loại cảm biến tốc độ. Xe máy trang bị ABS rất dễ nhận ra bởi cấu tạo đặc biệt của đĩa phanh, đó là một đĩa nhỏ có các khe hở nằm sát vào trục quay của bánh xe có thể phát hiện bằng quan sát thông thường. Các khe hở này gọi là vòng xung (pulser ring) làm nhiệm vụ đo lường cho cảm biến tốc độ. Trong cùng một mốc thời gian, các cảm biến càng đọc được nhiều lần tín hiệu tốc độ cùng với nhau thì độ chính xác càng cao.

Tốc độ được đo lường liên tục cung cấp thông tin cho bộ điều khiển ECU. Trong khi một số xe chỉ có ABS một bánh thì số còn lại có ABS cả hai bánh, tức khi đó bộ điều khiển nhận được tín hiệu từ cả hai bánh và so sánh xem có sai lệch hay không.

Điểm đáng chú ý là tốc độ được đo ở trục bánh không hoàn toàn là tốc độ di chuyển thực tế của xe. Chính vì thế khi bánh xe bị trượt hay khóa, tức có sự sai khác giữa tốc độ xe và tốc độ quay của bánh, ABS sẽ nhận biết và phản ứng kích hoạt hay không. Cùng cảm biến tốc độ còn có các cảm biến hồi chuyển và lay tái xác định góc nghiêng khi vào cua.

Bộ điều khiển (ECU): Electronic Control Unit là bộ điền khiển điện tử, là bộ não của ABS. Nhiện vụ của ECU là tiếp nhận, phân tích, so sánh các thông tin mà cảm biến gửi về. Trong trường hợp nhận thấy xe rơi vào trạng thái không an toàn, ECU sẽ ra lệnh cho các bộ phận khác kích hoạt.

how-motorcycle-abs-works-64330-4-1376270
 

ECU tiếp nhận thông tin và có khả năng "ghi nhớ" tốt. Dựa trên một hệ những thông số nhận được từ một lần ABS kích hoạt, ECU sẽ ghi nhớ cho những lần sau, khi nắm được tình huống tương tự.

Bơm thủy lực và các van điều chỉnh: Bơm thủy lực ở đây cũng như trên bất cứ một hệ thống phanh đĩa nào khác với một piston và xi-lanh, tác dụng điều chỉnh lực đẩy lượng dầu tác động lên má phanh. Khi lực bóp phanh là quá lớn so với mức an toàn sẽ cần đến sự trợ giúp của van điều chỉnh.

Một nhóm các van sẽ được di chuyển tới các vị trí cần thiết mà ở đó có thể ngăn cản bớt lực tác động vào má phanh. Khi khả năng trượt bánh không còn, các van sẽ di chuyển đến vị trí khác giúp phục hồi lực tác động mạnh nhất giúp xe dừng nhanh. Quá trình này chỉ trong một phần nhỏ của một giây và được lặp đi lặp lại cho tới khi xe đạt trạng thái cân bằng ổn định nhất.

ABS liệu có nguy hiểm?

Vẫn còn nhiều tranh cãi xoay quanh việc ABS có làm mất đi niềm phấn khích, cảm giác thật khi lái xe hay không. Nhưng hầu hết những tay lái chuyên nghiệp đều trả lời là "không". Bởi lẽ ABS chỉ kích hoạt khi lực phanh quá bất thường có thể gây nguy hại cho xe và chủ nhân, và đó chỉ là một sự kiện nhỏ trong toàn bộ cuộc hành trình, có khi không xảy ra nếu không rơi vào điều kiện xấu.

Khi lái xe qua những đoạn đường có nhiều cát sỏi, ABS có thể tham gia gây ra một vài rắc rối nhỏ bởi ECU sai lầm trong cách phân tích những thông tin về tốc độ, góc nghiêng...và kích hoạt khi xe chưa thực sự ở vào trạng thái nguy hiểm. Đối với những xe off-road khi cần di chuyển qua những cung đường có bề mặt thay đổi liên tục thì chỉ có hệ thống ABS mới nhất là có thể áp dụng chính xác trong các trường hợp. BMW R1200GS Adventure hay KTM 1190 Adventure là những chiếc xe áp dụng loại ABS này.

how-motorcycle-abs-works-64330-5-1376270
Hệ thống ABS trên BMW S1000RR.

Tuy hệ thống chống bó cứng phanh hỗ trợ người lái rất nhiều nhưng không phải là tuyệt đối. Vì thế việc nhiều tay lái non kinh nghiệm quá tin tưởng vào ABS và phó mặc an toàn cho công nghệ này là một sai lầm lớn. Quan trọng nhất vẫn là rèn luyện kỹ năng cho bản thân để xử lý các tình huống bất ngờ xảy đến trên đường.

Hiện nay, ngoài môtô phân khối lớn thì các dòng xe phổ thông cao cấp cũng đã được trang bị ABS như Honda SH 150 Italy. Tại châu Âu, các xe sản xuất và bán ra từ 2016 có dung tích xi-lanh trên 125 phân khối bắt buộc phải có hệ thống chống bó cứng phanh ABS.

Đức Huy

 
 
Cùng tầm tiền nên mua Gentra 2010 hay Morning 2015?
Daewoo Gentra số tự động, đi hơn 100.000 km giá 255 triệu còn Kia Morning đi hơn 50.000 km số sàn giá 270 triệu (Ngọc Linh).
  • Vậy theo tôi thì nên đi xe đạp vì khoảng cách 10km đạp xe đạp còn nhanh hơn đi taxi đó, thêm nữa là khi về quê hoặc đi du lịch, đi đâu xa thì bắt xe khách rẻ hơn là đi taxi. Các hãng ô tô ở VN nên nghiên cứu rút dần xe, chỉ tập trung vào sản ...  
    Bảo Bình - 12:40 26/06/2017
  • Quang điểm cá nhân mình thấy suy nghĩ của tác giả rất... bình dân và không có mục đích sống thì phải. Thay vì nghĩ những lý do để sở hữu và trãi nghiệm những thứ tuyệt vời hơn bằng những ý tưởng phát triển bản thân thì tác giả có vẻ an phận với cuộc sống hiện tại và ...  
    Hari - 12:41 26/06/2017
  • Người ta nói là "đừng cố mua" chứ có phải đừng mua đâu. Nghĩa là ai có điều kiện thì cứ mua. Chưa đủ đk thì đừng cố! Mọi người chưa gì đã cho ghạch đá rồi!
    Thế Tài - 12:41 26/06/2017
  • MUỐN MUA 1 CÁI MÀ NGHE BẠN BL CHẮC BỎ Ý ĐỊNH ....HA HA ...
    Phong Vo - 12:42 26/06/2017
  • Bạn nói rất đúng, những lúc trời mưa rất khó kêu xe vì khách đi nhiều, đặc biệt là nếu nhà nằm ở ngoại thành
    Mustachio - 12:42 26/06/2017
  • Lý lẽ của 1 người ko có tiền. Bạn bỏ ra 200 mua 1 cái xe matis. Thì mỗi ngày đi taxi 10km đến cơ quan, về với lòng vòng nữa khoảng 25km hết 300k. 1 tháng 9 củ, 1 năm 108 của tiền taxi. Chưa kể việc gấp.
    huy hàn - 12:43 26/06/2017
  • Đồng ý với bạn, thêm lý do nữa là những xe công cộng như taxi thường rất dơ
    Mustachio - 12:45 26/06/2017
  • tôi cũng đồng quan điểm với tác giả bài viết. người dân Việt nam ở những thành phố lớn. nên hạng chế mua xe oto nếu nhu cầu sử dụng ít cuối tuần mới cầm đi thì không nên mua. nếu hộ gia đình từng cá nhân đi nhiều nên mua oto phục vụ cho việc kinh doanh làm ăn ...  
    Vi Nguyen - 12:45 26/06/2017
  • Bạn dùng từ ngữ có hơi nặng nhưng rất giống suy nghĩ của tôi, thank .
    Vios Nguyễn - 12:47 26/06/2017
  • Mua xe là để trải nghiệm và hưởng thụ. Còn đi taxi lại là chuyện khác.
    Không tên - 12:47 26/06/2017
  • Lo lắng về chất lượng xe ôtô nhập khẩu và lắp ráp trong nước là điều bình thường của khách hàng bỏ tiền để mua xe và sự an toàn.Nhưng bạn cũng đừng quá băng khoăn như vậy.Xe lắp ráp trong nước nhưng với thương hiệu nổi tiếng toàn cầu, đều có tiêu chuẩn chất lượng toàn cầu.Một thí dụ ...  
    Van Nguyen - 16:32 26/06/2017
  • Cô ấy đâu có đâm cột điện đâu, tại cái cột điện nó không chịu tránh thôi mà.
    Minh Hieu Le - 15:26 26/06/2017
  • Thêm nữa: Nội thất cứ như đồi tá chế, tải trọng chỉ 625kg người ta 990kg.
    Bang - 15:04 26/06/2017
  • 14L/100km hỗn hợp. Cao tốc tầm 12.
    Nam - 22:20 25/06/2017
  • Rợn người, mầu với chả mè.
    Tran Son - 22:05 25/06/2017
  • Ở Việt nam chúng tôi dùng xe 9000 ngày không nghỉ , mọi tiêu chí để đánh giá chính xác hơn D.J . Power . Và tất nhiên sau 9000 ngày không còn bóng dáng một xe của Hàn nào lăn bánh ổn định . Genesis cũng phải trải qua từng ấy thời gian thử thách để tồn tại hay ...  
    drgle0860 - 06:53 26/06/2017
  • Tonny: Thánh phán
    Dư Nguyễn Thanh Tâm - 11:35 26/06/2017
  • Túi khí bền nữa
    Nguyễn văn thông - 10:25 26/06/2017
  • tôi cũng chạy Honda City nhưng ko giống bác Đoàn Quân Nguyên này tối ngày bênh vực City đi chê Vios trong khi cả 2 xe đều là xe cỏ như nhau. Bác quên mất là tầm người đi xe cỏ thì họ ít tiền nên họ chỉ cần 1 chiếc xe có máy lạnh mát mẻ và chỗ ngồi ...  
    Tuan Anh - 10:51 26/06/2017
  • Derbi GPR125 : quá tuyệt vời về sức mạnh và quá đẹp
    NDQ - 10:55 26/06/2017
  • bạn ra cửa hàng hỏi xem xe mới giá bao nhiêu roi quay lại mua xe đó vẫn chưa muộn.
    Tung Nguyen - 10:47 26/06/2017
  • nissan navara hoặc ranger. đáp ứng mọi tiêu chí+ dáng đẹp
    Đào Duy Thiệu - 14:55 25/06/2017
  • Tất cả các tiêu chí trên đều hướng đến Vios. Còn các tiêu chí tiện nghi, thiết kế và an toàn thì hướng đến các xe còn lại.
    Tùng Trần - 15:17 25/06/2017
  • CAO TỐC CỦA TQ BIỂN BÁO GIỐNG STYLE CỦA TA THẾ NHỈ???
    Tran Dat - 15:16 25/06/2017
  • Qua Mỹ "ăn" đi ! Nó về Việt Nam ăn không nổi đâu !
    Nguyễn Ngọc Thanh - 14:20 25/06/2017
  • Trúng Vietlot ước mơ sẽ thành hiện thực!
    Nguyễn Ngọc Thanh - 14:22 25/06/2017
  • Người mua vios limo mới quan tâm đến mức tiêu hao năng lượng thôi
    vanphunga - 13:22 25/06/2017
  • Ùm tốn
    Bin Dép Kẹp - 14:33 25/06/2017
  • Ở Hà nội cứ 1km đường nội thành thì ta sẽ bắt gặp hàng nghìn chiếc xe innova,các toà nhà văn phòng/khách sạn loại xe đỗ nhiều nhất là innova.sau khi innova 2016 ra đời số lượng xe innova tham gia giao Thông ngày càng tăng cao cả thành thị lẫn nông thôn. Xe mà ta gặp nhiều nhất trên ...  
    vivavinhnguyen77 - 14:01 25/06/2017
  • nếu là tôi thì tôi không cần phải 8 người đàn ông bu lại nhích đích chiếc xe,cứ vô nhà kiếm cái búa tạ đập cái tường rào ra là ra được thôi ý mà,8 người bu vô vừa tốn sức mà còn sợ va quẹt vô tường trầy xe đi sơn lại bằng tiền xây bức tường,cứ đập bức ...  
    linhtubo - 13:37 24/06/2017
  • làm scandal cho youtube của mình mà câu like
    Phong Daoson - 13:57 24/06/2017
  • Rút kinh nghiệm lần sau
    Quang Nguyen - 13:55 24/06/2017
  • Người Mỹ sướng thật
    Quang Nguyen - 13:52 24/06/2017
  • Thực ra chiếc ô tô đã phát hiện ra em bé và chủ động giảm tốc độ rồi, chứ không thì ko biết chuyện gì xảy ra nữa. Nhưng vẫn rất hoan nghênh tinh thần trách nhiệm của anh cảnh sát.
    Jerry Bui - 12:56 24/06/2017