Đón Tết trong 60 ngày đêm khói lửa

Sau ngày toàn quốc kháng chiến, người dân thủ đô đi sơ tán, chỉ còn lại trung đoàn thủ đô. Xuân Đinh Hợi 1947, dù bên cạnh là giặc Pháp, thiếu thốn trăm bề, nhưng những nữ quân nhân vẫn tổ chức một cái Tết vui vẻ, ấm cúng.
>Những nữ cảm tử quân giữ thành Hà Nội

Trong căn hộ nhỏ trên phố Lý Nam Đế, nữ cảm tử quân Nguyễn Thị Bích Thảo năm xưa nay đã gần 90 tuổi. Nét đẹp của người phụ nữ Hà thành không vì thế mà phai mòn. Nước da trắng, giọng nói nhẹ nhàng và phong thái điềm tĩnh, bà hào hứng kể lại cái Tết đầu tiên của trung đoàn thủ đô trong 60 ngày đêm khói lửa, khi cả dân tộc bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp, bắt đầu từ 19/12/1946.

Ngày ấy, bà tham gia hội phụ nữ cứu quốc, làm nữ cứu thương. Nhân dân đều di chuyển ra ngoại thành, riêng trung đoàn thủ đô quyết tâm ở lại chiến đấu với giặc Pháp. Tết Đinh Hợi 1947, chiến sĩ trung đoàn thủ đô ăn Tết ngay giữa Hà Nội, bên cạnh là kẻ thù đang rình rập và sẵn sàng xả súng.

"Nam giới thì thi đua giết giặc lập công, còn nữ quân nhân chúng tôi vừa lo phục vụ chiến đấu vừa chuẩn bị Tết", bà Bích Thảo nói và cho hay không chỉ chuẩn bị Tết cho tự vệ, bộ đội chiến đấu mà các nữ quân nhân còn phải chuẩn bị bữa tiệc mời đại biểu nước ngoài như Anh, Mỹ, Ấn Độ, Trung Quốc và các đại biểu Hoa Kiều đến dự vào ngày mùng 1.

Nhân dân Hà Nội tặng hoa chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô. Ảnh tư liệu.

Các đại biểu hầu hết công tác ở lãnh sự quán, phóng viên báo chí. Để thể hiện lòng hiếu khách, khẳng định được quyết tâm của nhân dân Việt Nam giữ vững độc lập, chủ quyền, các chị em thi nhau tìm nguyên liệu làm mứt, bánh, kẹo. Một món đặc biệt được mọi người dồn nhiều công sức nhất là "bánh quốc kỳ".

Công việc chuẩn bị Tết được phân công cẩn thận. Hai chị em Ngọc Liên, Ngọc Như làm kẹo lạc, Bích Hạnh, Bích Thảo làm bánh quốc kỳ. Ngày 28 Tết, chị Hoàng Lan phụ trách trạm y tế ở chùa cầu Đông (Hàng Đường) rủ em Thuyết liên lạc đi lên một nhà dân ở phố Hàng Giấy để hái gấc. Ngôi nhà này đối diện với khách sạn Hoa Nam nơi giặc Pháp đóng.

"Khi hai chị em trèo lên hái gấc, vừa cho vào giỏ, tụt xuống gốc thì bị giặc phát hiện. Chúng xả đạn xối xả. May mắn hai chị em chạy thoát", bà Thảo kể.

Để làm bánh quốc kỳ, bà Thảo đã lên phố Hàng Thiếc đặt khuôn bánh, bề dày 3 cm, dài 60 cm, ngang 40 cm. Nguyên liệu để làm bánh là nếp cái hoa vàng, đậu xanh, dừa, đường trắng, vani. Gạo nếp được nhuộm gấc màu đỏ tươi làm nền cờ, một phần nhuộm hạt rành rành màu vàng tươi làm ngôi sao vàng năm cánh.

Các khâu chế biến và làm chín hoàn thành thì được đổ vào khuôn nén chặt, rắc vừng đã rang vàng lên mặt bánh. Chiếc bàn ăn trải khăn trắng, đặt bánh ở giữa khiến chiếc bánh nhìn từ xa như lá cờ thật, rất đẹp. Bánh khi ăn thì cắt nhỏ, rất thơm ngon mùi dừa và vani.

Đêm 30 Tết, bộ đội của trung đoàn thủ đô được nhận thịt lợn, bánh chưng, giò nạc, gà, mứt, rau quả tươi, một cành đào Nhật Tân, một cây quất sai quả và một bó hoa của đồng bào ngoại thành gửi vào. "Dù đón xuân bên cạnh địch nhưng chúng tôi cảm thấy rất ấm áp và thắm tình quân dân, càng thôi thúc quyết tâm đánh giặc để bảo vệ thủ đô", bà Thảo xúc động nói.

Mùng 1 Tết năm ấy, trời se lạnh, mưa bụi lất phất. Mọi người còn ở lại Hà Nội vẫn vui vẻ đi lại chúc Tết, thăm hỏi tin tức người thân và chia nhau những món quà ở hậu phương gửi vào.

Nữ cảm tử quân Bích Thảo năm xưa nay đã gần 90 nhưng vẫn nhớ như in cái Tết đầu tiên sau ngày toàn quốc kháng chiến. Ảnh: Hoàng Thùy.

Buổi chiều, không khí trở nên tất bật vì chuẩn bị đón khách, có khoảng 25 người. Bữa tiệc được tổ chức tại khách sạn Anh Hoa nằm giữa hai mặt phố Ngõ Gạch (Hàng Chiếu) có lối thông ra phố Hàng Đường. Nơi đây có vườn cây cảnh và hòn non bộ khá đẹp.

Những bộ đội khéo tay được giao trang trí nội thất phòng khách. Bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh được lồng kính treo ở nơi trang trọng. Góc phòng là cành đào to chúm chím nụ được trồng trong chậu cảnh bằng sứ. Đối diện chậu đào là cây quýt trĩu quả và sum suê cành lá.

Bàn tiệc được kê giữa phòng hình chữ U, trải khăn trắng. Phòng bật ánh đèn măng sông sáng xanh làm cho bàn tiệc thêm hấp dẫn. Chiếc "bánh quốc kỳ" được đặt ở chính giữa bàn rất nổi bật. Trên bàn có đầy đủ rượu, thịt, bánh chưng, rau quả tươi, các món yến, vây cá, bóng cá thu, bào ngư được nấu theo kiểu Tàu.

"Ngoài hoa tươi chúng tôi còn lấy quả đu đủ xanh tỉa các loại hoa, đem nhuộm phẩm màu rồi vẩy nước hoa thơm để bày trên bàn tiệc", bà Bích Thảo cho hay.

Bữa tiệc khiến các đại biểu nước ngoài rất ngạc nhiên. Họ trầm trồ ngợi khen bởi đất nước đang khó khăn, phải chiến đấu với giặc Pháp, nhưng những người dân sống trong lòng thủ đô vẫn kiên cường và lạc quan. Họ cũng thán phục sự khéo léo, đảm đang của những cô gái Việt Nam.

"Đó là cái Tết mà chúng tôi không bao giờ quên. Sau này, tôi đã dạy lại con cháu cách làm bánh quốc kỳ và nhắc nhở dù trong hoàn cảnh nào vẫn đặt tinh thần dân tộc lên trên hết", bà Thảo tâm sự.

Hoàng Thùy