Giám sát của Quốc hội tốn kém, nhưng hiệu quả thấp

Các đoàn giám sát của Quốc hội xuống địa phương rất tốn kém, nhưng chủ yếu là đi khảo sát, tìm hiểu thông tin, không đưa ra kết luận cụ thể, không chỉ rõ sai phạm và người phải chịu trách nhiệm. Đó là đánh giá của nhiều đại biểu Quốc hội trong phiên thảo luận tổ chiều 29/10.

Minh chứng cho nhận xét hiệu quả giám sát còn thấp, đại biểu Lê Hùng nói: "Báo cáo Chính phủ chỉ rõ, phát hiện tham nhũng, lãng phí chủ yếu do lực lượng thanh tra, điều tra. Vai trò giám sát của các cơ quan khác rất mờ nhạt". Ông Hùng còn dẫn chứng có trường hợp đoàn giám sát của Quốc hội rời khỏi địa phương và không phát hiện được gì, trong khi thanh tra, công an vào cuộc lại tìm ra sai phạm.

"Các báo cáo giám sát của chúng ta rất giống nhau, đều chung chung, sau đó bị lãng quên ngay, không làm thay đổi đột biến gì đối với cơ quan chịu sự giám sát", đại biểu Nguyễn Hữu Hùng lên tiếng. Ông Hùng kiến nghị kết luận giám sát phải rõ ràng, đúng địa chỉ, chỉ rõ trách nhiệm và đặc biệt phải theo dõi việc thực hiện các kiến nghị, tránh để rơi vào quên lãng.

Cho rằng hoạt động giám sát rất tốn kém, đại biểu Nguyễn Thị Khá và Hồ Trọng Ngũ kiến nghị Quốc hội phải theo đến cùng vấn đề, phải chỉ rõ sai chỗ này chỗ kia. "Tôi đã theo rất nhiều đoàn giám sát và rất không đồng tình với việc trưởng đoàn nào xuống địa phương cũng nói chúng tôi xuống không nhằm tìm ra khuyết điểm. Như vậy là không đúng, nhiệm vụ của đoàn giám sát Quốc hội là phải tìm ra cái sai và kiến nghị sửa", ông Ngũ bức xúc.

Đại biểu Hồ Trọng Ngũ: "Giám sát phải chĩ rõ sai chỗ này, chỗ kia, không thể cứ chung chung". Ảnh: Hồng Khánh.

Lý giải hiệu quả giám sát còn thấp, Phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Ngô Đức Mạnh cho rằng các đoàn giám sát thiếu thông tin. Đáng ra đi xuống địa phương là để xem họ thực đúng hay sai, nhưng hiện nay chỉ là khảo sát, tìm hiểu từ đầu. Đoàn giám sát lại không có công cụ, bộ máy hỗ trợ, không có khả năng kiểm chứng, đối chiếu thông tin, mà hiện phụ thuộc hoàn toàn vào cơ quan bị giám sát.

"Thời gian giám sát chỉ 2-3 ngày, lại không có công cụ hỗ trợ thì làm sao kết luận một sự việc là đúng hay sai", ông Mạnh kết luận. Đại biểu này kiến nghị kết luận của đoàn giám sát không chỉ nêu sai phạm mà phải chỉ rõ những lỗ hổng của pháp luật để từ đó kiến nghị sửa đổi. "Vệ sinh an toàn thực phẩm hiện có quá nhiều đầu mối quản lý, vậy kết luận cuối cùng là phải điều chỉnh luật thế nào. Đấy mới là tầm của Quốc hội", ông ví dụ.

Thảo luận nội dung giám sát trong năm 2010, nhiều đại biểu đồng tình với hai chuyên đề dự kiến của Thường vụ Quốc hội. Một là thực hiện chính sách, pháp luật về thành lập trường, đầu tư và bảo đảm chất lượng đào tạo đối với các hệ giáo dục cao đẳng, đại học, sau đại học. Hai là thực hiện cải cách thủ tục hành chính trong một số lĩnh vực liên quan trực tiếp đến công dân và doanh nghiệp theo chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010.

Tuy nhiên, nhiều đại biểu cho rằng, kỳ họp lần này Quốc hội sẽ thông qua dự luật giáo dục sửa đổi, vì vậy cần có thời gian để Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai nội dung sửa đổi, trong đó có vấn đề thành lập ĐH. Ý kiến khác lại cho rằng đây chưa phải là vấn đề cấp bách nhất, kể cả cải cách thủ tục hành chính cũng vậy. Hiện ta chưa có luật về vấn đề này nên rất khó giám sát, cần có thời gian chuẩn bị.

Nhiều đại biểu đề nghị hai vấn đề mà người dân, cử tri cả nước bức xúc hiện nay, đó là giải quyết khiếu nại tố cáo và thực hiện Luật đất đai. “100% tổ tiếp dân đều kiến nghị sửa Luật đất đai”, đại biểu Dương Hiền nói. Ông Hiền cũng cho rằng, cần giám sát việc giải quyết khiếu nại tố cáo, nhất những nơi có nguy cơ thành điểm nóng, những thế lực lợi dụng dân chủ để kích động người khiếu kiện.

Trước những ý kiến trái chiều, đại biểu Hồ Trọng Ngũ đề nghị Quốc hội cần lựa chọn nhiều vấn đề được cử tri và đại biểu quan tâm, sau đó lấy phiếu điều tra.

Ngày mai, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự luật khám chữa bệnh và dự luật giáo dục sửa đổi.

Hồng Khánh