Khoảng 750 người chết, mất tích do thiên tai mỗi năm

Giá trị thiệt hại về tài sản ước tính 1,5% GDP. Những số liệu này được đưa ra tại hội thảo cảnh báo sớm các hiện tượng khí tượng thủy văn nguy hiểm, tổ chức sáng nay tại Hà Nội.

Theo Cục Khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu, Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa và chịu tác động trực tiếp của ổ bão châu Á - Thái Bình Dương, một trong năm ổ bão lớn trên thế giới, nên thường xuyên phải đối mặt với nhiều loại thiên tai. Việt Nam cũng nằm trong số 10 quốc gia hàng đầu về tần suất bị thiên tai trên thế giới, phổ biến là bão, lũ, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán.

Thiệt hại do thiên tai vì thế rất lớn. Theo Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão trung ương, riêng bão Ketsana (bão số 9) vừa qua đã khiến miền Trung và Tây Nguyên mất 174 sinh mạng, thiệt hại vật chất ước tính 14.000 tỷ đồng. Dự báo, biến đổi khí hậu sẽ làm thay đổi các hiện tượng khí tượng như mưa, bão, hạn hạn, làm tăng tính dị thường và tính cực đoan, nên thiệt hại do chúng gây ra sẽ gia tăng.

Sau bão Ketsana, hàng nghìn người dân ở Quảng Nam, Đà Nẵng, Quảng Ngãi bị mất nhà. Ảnh: Báo Quảng Nam.

Đứng trước nguy cơ trên, nếu cảnh báo sớm các hiện tượng thời tiết nguy hiểm, cùng việc chuẩn bị đối phó tốt, thiệt hại sẽ giảm đi đáng kể. Tuy nhiên, Giám đốc Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn trung ương Bùi Minh Tăng thừa nhận đây là bài toán khó, nhất là trong điều kiện mật độ trạm quan trắc mặt đất còn thưa, công nghệ quan trắc và truyền tin chủ yếu thủ công, thiếu dự báo viên có kinh nghiệm...

Hiện độ chính xác trong các bản tin dự báo không cao. "Như dự báo quỹ đạo bão trong 24 giờ sai số trung bình 150 km, trong 48 giờ là 250 km, trong 72 giờ là 350 km. Ngay như mưa, hiện chưa thể dự báo chính xác có hay không có mưa, định lượng mưa cho mỗi điểm (khu vực nhỏ cỡ một tỉnh hay thành phố), mà chỉ dự báo định tính (mưa nhỏ, mưa vừa, mưa to, rất to)", ông Tăng dẫn giải.

Minh chứng cho việc dự báo mưa là rất khó, Giám đốc Tăng ví dụ đợt mưa ngày 6-8/11/2008, chỉ sau vài ngày Hà Nội trải qua trận mưa lụt kỷ lục trong 40 năm: "Dự báo phải dựa trên mô hình. Sản phẩm mô hình thời điểm đó cho kết quả mưa ở Hà Nội 92 mm, nhưng thực tế chỉ 17 mm".

Ông Tăng cũng cho biết, hiện lốc xoáy không dự báo được mà chỉ cảnh báo khả năng xuất hiện trong trường hợp thời tiết bất ổn định. Vì lốc xoáy quy mô nhỏ, lại chỉ trong vài phút và không thể phát hiện được trên ảnh mây vệ tinh cũng như rada. Chỉ có không khí lạnh là hiện tượng khí tượng có thể dự báo chính xác nhất, dự báo sớm trước 3 ngày, nhưng vẫn sai số về thời gian khoảng nửa ngày.

Để tăng độ tin cậy của các bản tin dự báo thời tiết, thời gian tới, ngành sẽ tăng cường mật độ trạm khí tượng thủy văn, tự động hóa quan trắc, đo đạc, truyền nhận thông tin, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu thử nghiệm và tiến tới triển khai dự báo cực ngắn (thời hạn từ vài chục phút tới dưới 12 giờ).

Hồng Khánh