Sài Gòn sống chung với sạt lở

Mùa mưa vừa bắt đầu nhưng đã có 3 vụ sạt lở bờ sông nhấn chìm nhà dân ở TP HCM. Khu Đường sông cảnh báo thời tiết năm nay phức tạp nên nguy cơ lở bờ lớn hơn trước, song không khởi công bất cứ dự án phòng chống mới nào.
> 5 căn nhà bị 'nuốt' xuống sông

Đợt sạt lở hôm 26/5 cuốn trôi 5 căn nhà khu vực sông Rạch Dơi tại xã Nhơn Đức huyện Nhà Bè khiến hàng chục người dân nháo nhào trong đêm khuya, được xem là lời cảnh báo mới của "thủy thần". Mạng sống lẫn tài sản của người dân sống ven kênh rạch có thể bị cướp đi bất kể ngày đêm khi thành phố bước vào cao điểm mùa mưa bão.

"Thủy thần" nuốt chửng 5 căn nhà khuya hôm 26/5. Ảnh: An Nhơn

Năm nào cũng vậy, cứ đến khoảng tháng 6 hằng năm, người dân sống sát kênh rạch tại TP HCM lại đứng ngồi không yên. Nhưng theo các chuyên gia phòng chống lụt bão, năm nay sạt lở sẽ trở nên khó lường vì các yếu tố: thời tiết thay đổi đột ngột, thủy triều lên xuống thất thường…

Báo cáo của Khu đường sông TP HCM nêu rõ điều này. Từ đầu năm, trên địa bàn thành phố đã xảy ra 3 vụ sạt lở, tăng 1 vụ so với cùng kỳ năm ngoái, con số này vào năm 2007 là 0. “Sạt lở năm nay đến sớm hơn mọi năm và diễn biến phức tạp vì thủy triều lên cao xuống thấp bất thường cộng với mưa mỗi ngày một tăng lưu lượng, là những điều khó dự đoán”, ông Phan Công Bằng, Phó giám đốc Khu đường sông cho biết.

Theo thống kê của Khu đường sông, toàn thành phố hiện có 36 điểm với hơn 20 km có nguy cơ sạt lở cao. “Đó chưa phải là tất cả, không có nghĩa là không có sạt lở ngoài 36 vị trí cảnh báo, nhất là khi tốc độ đô thị hóa tăng cao dẫn đến co hẹp dòng chảy của sông, kênh rạch”, ông Bằng nói.

Những tháng tới sẽ là tháng cao điểm của hiểm họa sạt lở bờ sông và triều cường nhưng ngoài 2 dự án chống sạt lở đang thi công cầm chừng, Khu đường sông khẳng định sẽ không có bất kỳ công trình nào được khởi công trong năm nay.

“Hiện có 6 công trình đang chuẩn bị thực hiện và 12 công trình đang chuẩn bị đầu tư trong năm 2009 nhưng do thiếu vốn nên buộc phải ngưng lại. Hai dự án đang thi công là khu vực cầu Long Kiểng và cầu rạch Tôm còn thiếu tổng cộng 13 tỷ nên việc hoàn thành gặp rất nhiều khó khăn”, Phó giám đốc phụ trách các dự án chống sạt lở của Khu đường sông lý giải.

Nhưng kể cả khi 18 công trình được làm và hoàn thành cũng chỉ có 7km trong tổng số hơn 20km an toàn, những khu vực còn lại thì tài sản tính mạng của người dân là do "thủy thần" quyết định. Và khi không có kè bảo vệ, hàng trăm hộ dân ven kênh rạch Sài Gòn đang đứng trước sự đe dọa của thủy thần nhưng cách duy nhất theo các cơ quan chức năng là… cắm biển cảnh báo cũng như tuyên truyền người dân.

Tính toán của các nhà thầu, cứ 1 mét kè tốn đến từ 40 đến 100 triệu đồng, 1 km cần từ 40 đến 100 tỷ đồng. Khó khăn là không có một đơn vị nào chịu đầu tư làm bờ kè chống sạt lở vì không thể kinh doanh thu hồi vốn. Mặt khác do khủng hoảng kinh tế nên cả năm nay Khu đường sông mới được thành phố cấp 16 tỷ đồng mà chỉ riêng 2 dự án đang thi công còn nợ đến 13 tỷ đồng.

Khi không có tiền, không có công trình phòng chống và chỉ dựa vào biển cảnh báo, ngay cả cơ quan chức năng cũng chỉ biết chấp tay cầu nguyện. “Rất may từ đầu năm đến nay chưa có thiệt hại về người khi sạt lở, tôi cũng chỉ dám hy vọng sẽ không có điều này xảy ra. Nhưng từ nay đến cuối năm là thời điểm cực kỳ ngguy hiểm vì vào mùa mưa bão, các đơn vị cần phối hợp với chính quyền địa phương vận động nhân dân di dời đến những nơi an toàn hơn”, đại diện Khu đường sông cảnh báo.

Kiên Cường