Làng '5 không'

Mấy đời nay, nhiều người dân trong làng thuộc xã Diễn Ngọc, huyện Diễn Châu, Nghệ An sinh ra không có nhà vệ sinh, nhà tắm, nước sạch, bãi rác và khi chết cũng không có nghĩa địa để chôn cất.

Cả xã có 12 xóm với 2.700 hộ. Từ hàng trăm năm nay người dân ở 4 xóm là Tây Lộc, Đông Lộc, Nam Thịnh và Yên Thịnh hầu như không biết đến nhà vệ sinh và nhà tắm.

Vì không có nhà vệ sinh nên việc giải quyết chuyện "đầu ra" của gần 1.200 hộ dân ở 4 xóm này cũng thật độc đáo: tiểu tiện thì xả vào góc sân vườn, đại tiện ra sông. Lúc tờ mờ sáng thì dòng sông là "điểm hẹn" của các bà, các chị còn cánh đàn ông và lũ trẻ nhỏ thì tiện đâu bạ đấy.

Đoạn sông Đào chứa rác và là nơi đại tiện của người dân. Ảnh: Trường Long.

Bà Vũ Thị Vân, 52 tuổi, chưa bao giờ đi khỏi làng nên bà cũng chưa bao giờ được sử dụng nhà vệ sinh. Bà kể: "Chuyện đàn ông, đàn bà bắt gặp nhau ở chỗ ấy nhiều như cơm bữa, ban đầu chị nào cũng đỏ mặt, sau quen rồi".

Vì không có thói quen xây nhà vệ sinh nên khái niệm nhà tắm cũng chưa xuất hiện ở vùng quê này. Với nhiều người, nhà tắm là 3 bức vách được làm từ bao tải cũ và chỉ chăng lên cho có lệ.

Đoạn sông đào bao quanh làng cũng làm luôn chức năng chứa rác cho hàng nghìn hộ dân và hàng trăm tàu thuyền qua lại mỗi ngày. Vì xã không có bãi chứa rác nên mọi chất thải đều được người dân cho xuống sông. Thời kì đầu rác còn ít và bị cuốn trôi theo nước thủy triều nhưng hiện nay, nước triều cũng không ngăn nổi sự ô nhiễm của dòng sông.

Không nhà tắm, không nhà vệ sinh, người dân ở đây cũng không có nước sạch để sử dụng. Hiện nay cả xã mới chỉ có 5/12 xóm được sử dụng nước sạch, số còn lại phải sử dụng nguồn nước ô nhiễm từ các con lạch, con sông để sinh hoạt.

Những khu mộ nằm sát nhà dân. Ảnh: Trường Long.

Chuyện ăn ở, sinh hoạt đã vậy, đến khi chết người dân ở đây cũng không có nghĩa địa tập trung để chôn cất. Ở thành phố, nghĩa địa còn ở cách xa khu dân cư nhưng ở Diễn Ngọc, người dân tận dụng bất cứ nơi nào có thể để làm nơi chôn cất người chết. Thậm chí nhiều khu chôn cất chỉ nằm cách nhà dân chừng vài bước chân.

Chủ tịch xã Diễn Ngọc Đậu Xuân Thủy thừa nhận, cả xã chỉ có 300ha đất tự nhiên trong khi dân số lại quá nhiều, vì vậy mà xã vẫn chưa thể tìm ra quỹ đất để xây dựng bãi rác và nghĩa địa tập trung. Cũng vì thiếu đất và do tập quán từ lâu đời nên người dân ở đây chưa có ý thức xây nhà vệ sinh, nhà tắm...

Làng "5 không" nhiều lần từng là nơi bùng phát dịch sốt xuất huyết, dịch tả ở Diễn Châu, lần gần đây nhất xảy ra năm 2008.

Trường Long