Sẽ giải phóng 4 triệu tấn lúa trong dân

Sáng nay, hội nghị trực tuyến về tiêu thụ lúa gạo ở đồng bằng sông Cửu Long đã đi đến thống nhất ngân hàng cho doanh nghiệp xuất khẩu gạo vay với mức thấp nhất, điều kiện vay dễ nhất (không cần có hợp đồng xuất khẩu) để thu mua 4 triệu tấn lúa tồn trong dân.
> Đẩy mạnh mua lúa, đảm bảo xuất khẩu 4,5 triệu tấn gạo

Theo báo cáo từ 13 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, từ nay đến cuối năm, sản lượng lúa hàng hóa cần tiêu thụ toàn vùng còn khoảng 4 triệu tấn. Trong đó An Giang nhiều nhất (1,4 triệu tấn), kế đó đến Kiên Giang (500.000), Đồng Tháp (400.000), Sóc Trăng (380.000), Hậu Giang (300.000), Vĩnh Long (270.000 tấn).

Năm nay, sản lượng lúa cả nước ước đạt 37,6 triệu tấn. Ảnh: Hoàng Hà.

Điều khiến nông dân lo lắng nhất là giá lúa hè thu vừa thu hoạch xuống thấp. Nếu như tháng 6, khi cơn sốt gạo thế giới lên đỉnh điểm, giá lúa được đẩy lên 6.000 đồng một kg thì nay ở hầu khắp đồng bằng sông Cửu Long, giá chỉ dao động 4.000-4.500 đồng một kg. Một số nơi ở Sóc Trăng, Tiền Giang, Vĩnh Long, giá lúa chỉ 3.000-3.500 đồng.

"Đợt sốt gạo vừa qua, có doanh nghiệp thu mua lời hàng trăm tỷ đồng, nhưng nông dân lãi chẳng là bao. Hiện nông dân không bán được lúa do doanh nghiệp không chịu mua. Doanh nghiệp lo ngại lãi suất ngân hàng cao quá, nếu mua gạo dự trữ để xuất khẩu thì sẽ lỗ", ông Vũ Trọng Nghĩa, Phó chủ tịch tỉnh Đồng Tháp, lý giải.

Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang, bà Phạm Kim Yên, chia sẻ: "Giá lúa thấp, nông dân đang chịu áp lực rất lớn về trả lãi vay mua vật tư, phân bón. Hiện họ phải trả lãi vay ít nhất 3% mỗi tháng". Bà Yên đề nghị, để đảm bảo nông dân có lời từ 40% trở lên như chỉ đạo của Thủ tướng, nhà nước nên công bố giá sàn thu mua lúa là 5.000 đồng một kg.

Ý kiến trên nhận được sự đồng tình của lãnh đạo nhiều tỉnh. Đại diện các tỉnh đồng loạt đề nghị Chính phủ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu gạo, như không đánh thuế xuất khẩu, cho vay ưu đãi để họ mạnh dạn mua lúa trong nông dân. Phó chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang, ông Trần Thành Lập, còn đề nghị nên có quỹ bình ổn lương thực nhằm giảm bớt khó khăn cho nông dân và doanh nghiệp.

Về phía doanh nghiệp, đại diện Tổng công ty lương thực miền Nam phân trần: "Thị trường hiện nay rất bất lợi vì sau khủng hoảng lương thực, các nước đồng loạt tích trữ gạo. Giờ nếu ta xuất khẩu thì bị ép giá, chỉ còn dưới 500 USD một tấn". Tổng giám đốc Tổng công ty lương thực miền Bắc Trần Bá Hoan, bổ sung: "Để mua lúa trong dân thì phải vay được tiền ngân hàng, nhưng ngân hàng ra điều kiện muốn vay phải có hợp đồng xuất khẩu, trong khi hiện nay chưa có hợp đồng mới".

Giải tỏa băn khoăn của các tỉnh và doanh nghiệp, Thống đốc Ngân hàng nhà nước Nguyễn Văn Giàu cho biết, đã chỉ đạo tất cả ngân hàng thương mại nhà nước đảm bảo đủ vốn cho nhu cầu thu mua lương thực, mức lãi suất cho vay sẽ thấp nhất (19,5% một năm). "Sáng thứ hai, tôi sẽ ký văn bản yêu cầu ngân hàng cho vay mua lúa mà không cần phải trình hợp đồng xuất khẩu gạo", ông Giàu cam kết.

Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát đề nghị lãnh đạo các tỉnh cần động viên bà con bình tĩnh, không nên hoảng loạn, gây bất lợi cho mình. "Nếu chưa khó khăn thực sự thì nên tích trữ, chưa vội bán lúa vào dịp này. Nếu thiếu vốn thì ngân hàng đã cam kết cho vay. Bởi dự báo nhu cầu gạo thế giới còn tiếp tục tăng cao, giá lương thực vì thế có thể lên", ông Phát nói.

Chỉ đạo hội nghị, Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải, bày tỏ sự thông cảm với những khó khăn của nông dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc đánh thuế một số lô hàng xuất khẩu gạo là cần thiết nhằm trích một phần lợi nhuận doanh nghiệp để quay trở lại đầu tư cho nông nghiệp. "Chính sách đưa ra là để hài hòa lợi ích các bên, bảo đảm phát triển bền vững", ông Hải giải thích.

Về đề nghị thiết lập giá sàn thu mua lúa, Phó thủ tướng cho biết trước kia Việt Nam đã áp dụng giá sàn, nhưng không hiệu quả, nông dân không được hưởng lợi. Hơn nữa, rất khó áp dụng chung một mức giá bởi chất lượng và giá lúa ở từng tỉnh là khác nhau. "Sắp tới, sẽ phải có cơ chế chia sẻ lợi nhuận giữa nông dân và doanh nghiệp khi có biến động giám, tránh tình trạng giá lúa cao, nông dân phá bỏ hợp đồng bao tiêu sản phẩm, hoặc khi giá thấp thì doanh nghiệp chạy", Phó thủ tướng chốt lại hội nghị.

Hồng Khánh