Tục hóa vàng ngày mùng 3

Trong khi ở TP HCM, nhiều người dân chọn chùa là nơi làm lễ hóa vàng mùng 3, thì tại Hà Nội, không ít gia đình vẫn theo truyền thống cũ: làm cơm, đốt vàng mã gửi người thân khuất bóng lời cầu nguyện một năm mới nhiều may mắn.

Phật tử thắp hương cầu nguyện trước khi hóa vàng những sấp hàng mã. Ảnh: Vũ Lê.

Tờ mờ sáng, trong khi chợ Kim Biên, Bình Tây quận 5 vẫn còn đóng cửa im ỉm thì huyện ngoại thành như Bình Chánh lại nhóm chợ đông tới nỗi kẻ mua người bán tràn cả xuống lòng đường. Tương tự, những chợ xa khu trung tâm TP HCM như Gò Vấp, Tân Sơn Nhất, Tân Bình... cũng hoạt động trở lại, đặc biệt là các quầy chuyên bán mặt hàng tươi sống.

Các chợ bán đồ cúng nhộn nhịp từ tờ mờ sáng mùng 3. Đắt hàng nhất trong ngày này là những bó hương, hàng mã và chim phóng sinh...

Những ngôi chùa trong lớn trong thành phố như chùa Bà Ấn Độ (quận 1), chùa Vĩnh Nghiêm (quận Phú Nhuận), chùa Bà Tuệ Thành Hội Quán (quận 5) đều đông phật tử đến thắp hương và hóa vàng.

Một khách ngoại quốc "nhập gia tùy tục", thắp nén hương trầm ngày mùng 3 Tết. Ảnh: Vũ Lê.

Ghi nhận của VnExpress tại chùa Bà Tuệ Thành Hội Quán, không chỉ có người Việt gốc Hoa, mà ngay cả du khách nước ngoài cũng đến viếng và cầu nguyện và hóa vàng trong mùng 3 Tết.

Hàng bán chạy nhất là bó hương nhỏ loại 4.000 đồng, vòng hương trầm 30.000-45.000 đồng. Những tấm giấy hồng, giấy đỏ được viết mực Tàu hoặc in hoa văn, bán theo đơn đặt hàng, giá dao động từ vài nghìn đến vài chục nghìn đồng, được nhiều gia đình mua để hóa vàng ngay tại chùa.

Chị Lý, một phật tử của chùa Bà từ hơn 20 năm cho biết: "Sau khi cúng tiễn ông bà ngày mùng 3 Tết, gia đình tôi kéo nhau đến Tuệ Thành Hội Quán để hóa vàng cho tổ tiên người Hoa".

Thắp vòng hương trầm to để treo lên trần miếu kèm theo mảnh giấy hồng có viết lời cầu nguyện bằng mực Tàu xong, chị Ly chậm rãi ôm hàng mã đến một lò đốt có ống khói cao nghi ngút để hóa vàng.

Một du khách đến từ Australia lần đầu tiên đến viếng chùa Bà cũng "nhập gia tùy tục", mua vòng nhang trầm cùng lời nguyện ước thắp và treo lên cao.

Thả chim phóng sinh cầu nguyện cho linh hồn ông bà khuất mặt được siêu thoát và gia đạo bình an. Ảnh: Vũ Lê.

Mùng 3 Tết cũng là dịp nhiều người thả chim phóng sinh. Theo một chủ hàng bán chim phóng sinh tại chùa Bà Tuệ Thành Hội Quán, dù dịp Tết giá tăng 1.000 đồng mỗi con nhưng phật tử mua rất nhiều để làm phước đầu năm, cầu cho ông bà siêu thoát và gia đạo bình an. Chim có giá 4.000-5.000 đồng mỗi con. Mặt hàng này có đủ loại từ chim sắt bé xíu như bàn tay trẻ con nắm lại, đến chim sẻ, chim én to hơn đều có đủ.

Thả xong lồng chim phóng sinh, vị khách ngoại quốc chia sẻ với VnExpress: "Đến Việt Nam vào dịp Tết cổ truyền, tôi rất bất ngờ và thú vị khi biết người châu Á lại có lễ đón rước và đưa tiễn tổ tiên, ông bà long trọng như thế này".

Tại Hà Nội, như thường lệ hôm nay đại gia đình bà Tâm (quận Hai Bà Trưng) tụ họp, sum vầy bữa cơm trưa mùng 3 Tết trong lễ hóa vàng. Bà dậy từ sớm cùng con dâu chuẩn bị các món thật ngon để cúng dâng tổ tiên. Gia đình dù giàu, dù nghèo nhưng ai cũng cố gắng để lễ cúng có đủ các món ăn truyền thống như bánh chưng, hành muối, canh măng, gà luộc..

Cũng như gia đình bà Tâm, nhiều người ở Hà Nội cũng chọn mùng 3 để hóa vàng. Theo phong tục, ngày Tết, con cháu làm mâm cơm, hóa vàng mời ông bà, tổ tiên, những người thân khuất bóng phù hộ một năm an lành, nhiều may mắn.

Ngoài lý do này, đây cũng là dịp để cha mẹ, con cháu quây quần, chúc Tết. Theo nhà văn Băng Sơn, người chuyên viết về phong tục người Hà Nội, cảnh quây quần, sum vầy của các gia đình bên mâm cơm chính là một trong những nét đẹp nhất của truyền thống người Việt Nam. 

Việc chọn ngày làm lễ hóa vàng tùy thuộc vào mỗi gia đình, nhưng chủ yếu bắt đầu từ mùng 3 đến khoảng mùng 10 Tết nguyên đán. Theo dân gian, lễ có tên gọi hóa vàng bắt nguồn từ việc sau những bữa cơm cúng ngày Tết, con cháu mang các đồ vàng mã trên bàn thờ đi đốt. Đó thường là bộ quần áo, tiền vàng, kim ngân... Người Việt tin rằng, những thứ này sẽ được gửi tới cõi âm, để tổ tiên nhận được tấm lòng thành kính của con cháu.

Vũ Lê - Hoàng Khuê