Văn bản pháp luật rối rắm, người dân khó thi hành

Chỉ riêng Luật giao thông đường bộ đã có trên 100 văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan trung ương hướng dẫn thi hành, Luật đất đai có hơn 120 văn bản, còn xuống dưới địa phương phải có tới "một rừng".

Ông Lê Quang Bình, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh đưa dẫn chứng như vậy trong buổi thảo luận sáng nay của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc chỉnh lý dự luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Nhiều ủy viên cũng cho rằng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện nay quá nhiều, lại chồng chéo, gây khó khăn cho người thực thi. 

"Sự rối rắm xuất phát từ việc Quốc hội ban hành luật khung, sau đó lại giao cho Chính phủ hướng dẫn", ông Bình chỉ rõ.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên cho biết, hiện nay hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước có trên 20 loại, do nhiều chủ thể ban hành. "Quá nhiều văn bản nên người dân rất khổ sở trong việc thực thi, bởi không biết làm theo văn bản nào. Các địa phương đã hỏi chúng tôi rất nhiều lần về việc này", ông Liên thông tin.

Theo ông Liên, Chính phủ mong muốn Quốc hội quy định rõ cái nào thuộc văn bản quy phạm pháp luật thì đưa vào một hệ thống, cái nào thuộc văn bản điều hành hằng ngày thì có thể đơn giản hóa thủ tục ban hành. "Cái này vừa lợi cho dân, vừa lợi cho người ban hành và cả người chấp hành", ông Liên nhận xét. 

Từ thực tế trên, Chính phủ đã trình Quốc hội sửa đổi dự luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Phương án được Thường trực Ủy ban pháp luật đồng ý là trước mắt thực hiện đơn giản hóa các loại văn bản do Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành. Còn văn bản do Quốc hội, Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước, Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành vẫn giữ nguyên.

Cụ thể, chỉ có nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng và thông tư của Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ trưởng, thủ tưởng cơ quan ngang bộ được quy định là văn bản quy phạm pháp luật. Các hình thức quyết định của Chính phủ, chỉ thị của Thủ tướng, quyết định, chỉ thị của các bộ và cơ quan ngang bộ không còn được coi là văn bản pháp luật.

Rất nhất trí với việc đơn giản hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tuy nhiên, Trưởng ban Dân nguyện Trần Thế Vượng lại đặt vấn đề nếu dự luật được Quốc hội thông qua thì phải xử lý thế nào với hàng nghìn quyết định của Chính phủ, chỉ thị của Thủ tướng và quyết định, chỉ thị của các bộ được ban hành trước khi luật có hiệu lực?

"Nếu vẫn chấp nhận đó là văn bản quy phạm pháp luật thì sẽ tạo ra sự rắc rối, gây khó khăn cho người chấp hành bởi khó xác định thời điểm nào văn bản được ban hành", ông Vượng nói. Ông cũng chỉ ra sự bất hợp lý khi chỉ đơn giản hóa hệ thống văn bản pháp luật của Chính phủ, Tòa án, Viện kiểm sát, trong khi của Quốc hội thì không.

"Nhà nước pháp quyền phải thống nhất từ trên xuống dưới, không thể nửa vời", Trưởng ban Dân nguyện khẳng định.

Hồng Khánh