Chỉ nên trưng dụng tài sản dân khi có chiến tranh

Tại phiên thảo luận Luật thể thức trưng mua, trưng dụng tài sản tại Quốc hội sáng nay, nhiều đại biểu cho rằng, để tránh xáo trộn tâm lý người dân, nhà nước chỉ nên trưng mua tài sản của dân trong trường hợp có chiến tranh, không cần đưa ra tình huống khẩn cấp như dự thảo.

Hầu hết đại biểu Quốc hội cho rằng, Luật trưng mua, trưng dụng tài sản rất cần thiết để tạo nguồn lực cho đất nước khi cần thiết vì mục đích quốc phòng an ninh.

Đề cập về điều kiện khi trưng mua tài sản, đại biểu Lê Văn Hưng nhận xét, Luật cần quy định rõ để mọi người biết tài sản của mình được trưng mua, trưng dụng hay không. Dự thảo luật chỉ đưa ra điều kiện trưng mua trong tình trạng khẩn cấp trong an ninh quốc phòng, trường hợp cần thiết, thật cần thiết... Như vậy là chưa rõ ràng.

Đồng tình với quan điểm trên, đại biểu Trần Văn Tấn, cho rằng, khi đất nước đặt trong tình trạng khẩn cấp, việc thuê mướn không thực hiện được thì chủ tài sản buộc phải đồng ý cho nhà nước trưng mua, trưng dụng tài sản. Tuy nhiên, Luật nên quy định cụ thể hơn các trường hợp được sử dụng để tránh bị lạm dụng. Khi thực hiện phải bằng văn bản, tránh bằng lời nói (như dự thảo Luật). Nếu trường hợp bắt buộc trưng dụng bằng lời nói thì phải có văn bản thông báo kèm theo.

Đại biểu Phan Văn Tường cũng cho rằng, cần hạn chế điều kiện trưng mua và mở rộng điều kiện trưng dụng. Nhà nước chỉ trưng mua tài sản của cá nhân và tổ chức trong tình trạng chiến tranh, mọi thứ coi là hàng hóa đều có thể được tiến hành. Cấp nào ra quyết định trưng mua thì cấp đó được ra quyết định cưỡng chế. Việc trưng dụng phải được giao quyền cho các cấp xã, huyện, tỉnh, bởi không thể chờ ý kiến cấp trên.

Không nên thỏa thuận giá trị tài sản

Đại biểu Lê Văn Hưng cho rằng, khi trưng mua tài sản, không nên đưa yếu tố thỏa thuận để định giá tài sản. "Người được trưng mua bao giờ cùng đòi hỏi giá cao nên không thể có quan hệ giao dịch dân sự, thuận mua vừa bán, tạo thắc mắc khiếu kiện trong người dân", ông Hưng nói.

Ông Phan Văn Tường cũng cho rằng, việc thỏa thuận giá cả cũng sẽ gây phiền hà. Ông lấy ví dụ, tỉnh Cao Bằng đang trưng dụng 1.000 phương tiện của dân mà chưa có thắc mắc gì, song khi Luật vào cuộc sống là sẽ nảy sinh khiếu kiện.

Đại biểu Nguyễn Văn Luật cho rằng, giá trị tài sản trưng mua, trưng dụng được xác định theo quy cách, xuất xứ, chứ không thể theo vàng hay tài sản tương đương. Ngoài ra, khi hai phía không thỏa thuận được giá trị tài sản thì thành lập hội đồng định giá, phải có đại diện cơ quan chức năng như tài chính, tài nguyên môi trường... Cũng tương tự, khi xác định mức hao mòn của tài sản, nếu không thỏa thuận được cũng nên có hội đồng định giá.

Lo ngại việc tranh chấp tài sản, đại biểu Nguyễn Duy Hữu, cho rằng, hiện nay chính quyền vẫn phải giải quyết tranh chấp tài sản được nhà nước trưng dụng, trưng mua từ các thế hệ trước. Do vậy, cần xem xét phạm vi trưng mua trong trường hợp thật cấp thiết như trong Luật hình sự, trách nhiệm của người có tài sản trưng mua được đề cao thì việc thực hiện sẽ dễ dàng hơn.

Đoàn Loan