'Chưa thích hợp khi buộc đội mũ bảo hiểm từ năm 2008'

Ông Tadamich Hoshi. Ảnh: Đ.L.

Ông Tadamich Hoshi, chuyên gia giáo dục an toàn giao thông, Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (Jica), cho biết, người Nhật phải mất 8 năm để làm quen với việc đội mũ bảo hiểm. 
> Năm 2008 bắt buộc đội mũ bảo hiểm trên tất cả tuyến đường

- Ông nhận định thế nào về quy định đội mũ bảo hiểm trên tất cả tuyến đường ở VN từ đầu năm 2008?

- Tôi thấy đây là một việc rất tốt, tuy nhiên, thời điểm triển khai từ đầu năm 2008 là hơi sớm. VN nên áp dụng từ 2010 để kéo dài thời gian luyện cho người dân quen dần.

- Ông có thể chia sẻ kinh nghiệm thực hiện quy định đội mũ bảo hiểm ở Nhật?

- Ở Nhật Bản, để quy định này đi vào thực tế đã phải kéo dài tới 8 năm. Từ năm 1978, Chính phủ đưa ra dự thảo bắt buộc lái xe máy phải đội mũ bảo hiểm. Khi đó, cảnh sát có quyền dừng xe lại, yêu cầu người dân đội mũ song không phạt. 8 năm sau, Chính phủ mới ban hành luật chính thức. Lúc này, người dân có nghĩa vụ phối hợp với Chính phủ thực hiện.

Chúng tôi đã thực hiện theo 2 giai đoạn: Ban đầu buộc đội mũ bảo hiểm khi đi xe 125cc trở lên, xe dưới 125 cc không bắt buộc. Bước thứ hai là bắt buộc khi đi tất cả loại xe. Phạt 70 USD/lần không đội mũ và trừ điểm. Nếu bạn bị trừ đến mức điểm nào đó thì không được quyền lái xe. Đây là mức cao đối với thu nhập của dân cư Nhật, nhất là những người trẻ như sinh viên, học sinh.

Thời điểm đầu ra quy định, có 10-20% người đội mũ, sau dần tăng lên 70-80%. Theo điều tra năm 2005, có 100% người dân đi xe 125cc trở lên đội mũ bảo hiểm, còn người đi xe phân khối nhỏ chiếm 83%.

- Nhiều người dân cho rằng, đi xe tốc độ thấp trong nội thành sẽ không gây nguy hiểm, ông nghĩ sao?

- Ngày xưa ở Nhật, xe máy chiếm phần lớn. Chúng tôi đã từng có suy nghĩ như người Việt như phụ nữ tóc dài, trời nắng, đi tốc độ chậm nên không thích đội mũ bảo hiểm. Tuy nhiên, theo thống kê năm 2006, trong 6.300 người chết vì tai nạn ở Nhật, có 17% chết do chấn thương vùng đầu. Trong đó, ở Tokyo, tỷ lệ này là 33%. Tỷ lệ tai nạn tại nội thành rất cao, nên cần bắt buộc người dân đội mũ bảo hiểm. 

Đối với người đi xe máy vẫn xảy ra chết người do cách đội mũ bảo hiểm không đúng. Hiện nay Nhật đang tuyên truyền về cách đội mũ. VN có lẽ phải thực hiện ngay từ bây giờ.

- Việt Nam có số xe máy nhiều trong khi số cảnh sát giao thông quá ít, làm sao để quy định này đi vào thực tế?

- Biện pháp tốt nhất là người dân có ý thức đội mũ bảo hiểm. Ngoài ra, cơ quan chức năng cần đưa ra các số liệu nghiên cứu có tính thuyết phục. Hà Nội cần theo dõi tỷ lệ tai nạn trên 6 tuyến đường quốc lộ đi qua thành phố để so sánh với các tuyến khác về tỷ lệ người chết, tăng giảm thế nào. Người dân sẽ nhận thấy đội mũ bảo hiểm có ý nghĩa.

Trong thời gian tuyên truyền, người dân được cung cấp về tỷ lệ chết vì không đội mũ, thì người ta sẽ quan tâm đến bảo vệ tính mạng hơn. Tôi được biết, ở VN, đối với người nông thôn thì mua sắm mũ bảo hiểm hơi khó khăn. Tuy nhiên, tính mạng của họ không đáng giá hơn 100.000 đồng hay sao?

Kết quả thăm dò ý kiến độc giả trên VnExpress từ 26/6 đến 29/6.

- Thành phố Hà Nội đang áp dụng biện pháp tạm giữ phương tiện trong 3 ngày để tăng tính răn đe, ông nghĩ sao?

- Không nên giữ xe bởi chính quyền phải có chỗ bảo quản phương tiện này. Hơn nữa, giữ xe 3 ngày không có ý nghĩa gì, nếu giữ 1 năm thì tính răn đe có hiệu quả hơn. Theo tôi, bố trí cảnh sát trên 6 tuyến đường phải tốt để cưỡng chế người tham gia giao thông không đội mũ.

Đoàn Loan