'Dự án metro càng trì hoãn, giá trị đầu tư càng cao'

Giám đốc Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) tại Việt Nam, Ayumi Konishi sáng nay mặc dù cam kết sẽ sát cánh cùng Hà Nội và TP HCM triển khai dự án tàu điện ngầm, nhưng cảnh báo tình trạng chậm thực hiện sẽ không có lợi cho các bên.  

Giám đốc ADB Việt Nam Ayumi Konishi. Ảnh: P.A.

 - Dự án xây dựng metro tại TP HCM đã được ADB cam kết hỗ trợ kỹ thuật không hoàn lại 1,7 triệu USD, nhưng nhiều năm qua việc triển khai còn rất chậm. Quan điểm của ADB như thế nào?

- Đầu năm nay, ADB đã ký với Chính phủ Việt Nam khoản hỗ trợ kỹ thuật này để chuẩn bị cho 2 tuyến tàu điện ngầm tại TP HCM. Mục tiêu của dự án là cung cấp một hệ thống giao thông đô thị thuận tiện, thoải mái, an toàn, sạch sẽ và phù hợp nhằm cải thiện cuộc sống đô thị, giảm thiểu sự phụ thuộc vào phương tiện giao thông cá nhân.

Đến nay, chúng tôi vẫn thường xuyên nhắc TP HCM là dự án metro càng trì hoãn thì giá trị đầu tư càng tăng nhiều, việc thực hiện dự án càng khó khăn hơn. Metro không thể trì hoãn được nữa vì tốc độ phát triển của thành phố quá nhanh.  

Tuy nhiên ADB rất quan tâm đến các dự án bảo vệ môi trường, xây dựng hạ tầng tại TP HCM nên sẽ hợp tác với thành phố ở các dự án metro, cấp nước, xây dựng đường vành đai số 4... hoặc đáp ứng cho nhu cầu phát triển thành phố trong tương lai.

- Tại sao hồi tháng 4, ADB hủy khoản cho vay 100 triệu USD đối với dự án cải tạo môi trường rạch Hàng Bàng nằm trong chương trình vệ sinh môi trường TP HCM?

- Chúng tôi muốn nói lại chỗ này cho rõ, không phải ADB hủy mà dự án này đã hết hiệu lực thời hạn cho vay từ tháng 6 năm ngoái nên không thể tiếp tục thực hiện nữa. Từ năm 1996, ADB đã cam kết cho TP HCM vay 100 triệu USD để cải thiện rạch Hàng Bàng, trong đó có 70 triệu cho vay. Thế nhưng đến khi hết hiệu lực vay, chỉ có 39 triệu USD được giải ngân trong khi không có công trình nào được thực hiện.

Chúng tôi đã có nhiều cuộc thảo luận với TP HCM về tiến độ, hiệu quả thực hiện dự án này cũng như những thiết kế mới của thành phố. Tuy nhiên cuối cùng ADB đành quyết định thông báo dừng khoản vay vì TP HCM không đưa ra được những cải thiện mới cho dự án, trong khi chúng tôi không thể cho vay vô thời hạn được.

- Trong việc chậm trễ một dự án ODA có trách nhiệm giám sát của nhà tài trợ, ông nói gì về vấn đề này?

- Tôi cho rằng dự án rạch Hàng Bàng là một bài học lớn cho cả các cơ quan chức năng Việt Nam và cả ADB. Chúng tôi không đổ lỗi, nhưng kinh nghiệm mang lại là không được đánh giá thấp những khó khăn có thể phát sinh trong quá trình triển khai một dự án.

Tuy nhiên ADB sẽ không tái cho vay lại đối với dự án Hàng Bàng, vì khó có thể làm sống lại một dự án đã có thiết kế quá cũ kỹ.

- Ông đánh giá thế nào về hiệu quả phân cấp quản lý vốn ODA ở các chính quyền địa phương?

- Tôi có thể ví dụ như thế này. Ta đi ngoài đường thấy có rất nhiều cột điện. Mỗi cột đều có nhiều dây chăng ngang dọc khắp nơi. Đi ngầm dưới lòng đất còn có những đường, ống dẫn khác nhau nữa, có khi không thấy hay hình dung được. Nếu ta muốn di dời cột điện đi nơi khác sẽ phải làm rất nhiều việc khác nhau mà không thể dễ dàng.

Đó là hình dung rất rõ ràng về hệ thống quản lý của các cơ quan hành chính Việt Nam hiện nay. Có rất nhiều vấn đề, thủ tục, tầng nấc... làm chậm tiến độ một dự án. Do đó, cần phải cải cách thủ tục hành chính, nâng cấp năng lực quản lý của chính quyền cấp 2, 3 Việt Nam khi phân cấp giám sát đầu tư vốn ODA về địa phương.  

Chúng tôi khá lạc quan về triển vọng tăng trưởng kinh tế cũng như nhu cầu về vốn để phát triển của Việt Nam trong tương lai. Tổng cộng từ năm 1993 đến nay, ADB rót cho Việt Nam 4,3 tỷ USD. Mức dư nợ cho vay hàng năm của ADB dự tính sẽ đạt hơn 1 tỷ USD cho năm 2007, so với mức 308,2 triệu USD của năm 2006. Điều này cho thấy chúng tôi đánh giá cao sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam sắp tới và cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam.

Phan Anh