Lao động Việt Nam có nguy cơ thua trên sân nhà

"Dự báo 8-10 năm nữa, lao động các nước, cụ thể là Thái Lan, sẽ đổ sang Việt Nam làm việc, nếu chúng ta không khẩn trương đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng", Bộ trưởng Lao động Thương binh và Xã hội Nguyễn Thị Hằng nhận định, sáng 10/5.

Trước nguy cơ mất sân nhà, tại Hà Nội, Bộ Lao động và đại diện 64 tỉnh thành đã cùng tìm giải pháp thúc đẩy lĩnh vực dạy nghề, tạo việc làm cho lao động giai đoạn 2007-2010.

Bức tranh việc làm với nhiều gam màu xám

Bộ trưởng Nguyễn Thị Hằng cho rằng, khi đã gia nhập WTO, nhu cầu về lao động, nhất là người có trình độ kỹ thuật ở các khu công nghiệp, khu chế xuất là rất lớn. Ngay năm nay, Việt Nam dự kiến thu hút 12 tỷ USD đầu tư nước ngoài, Chính phủ dự kiến dành 40-45% GDP cho tái đầu tư phát triển.

Thế nhưng, trong 45 triệu lao động Việt Nam, tỷ lệ qua đào tạo nghề chỉ đạt 20%, còn lại là lao động phổ thông. "Lao động đến thời vụ hay sau kỳ nghỉ Tết thì tự động bỏ việc, xuất khẩu thì bỏ trốn, uống rượu, đánh nhau dẫn đến một số thị trường thu nhập cao như Anh đã đóng cửa", Thứ trưởng Bộ Lao động Lê Bạch Hồng nói.

Lao động học nghề tại ĐH Công nghiệp Hà Nội. Ảnh: H.K.

Theo các đại biểu, muốn cân bằng cung - cầu lao động thì phải dạy nghề, nhưng nguồn lực dành cho công tác này quá thấp. Giám đốc Sở Lao động Nghệ An phản ánh tỉnh này có 3,1 triệu dân, trong đó có 1,5 triệu lao động. Nhưng mỗi năm nhà nước chỉ cấp cho 2 tỷ đồng để dạy nghề nên "không thấm vào đâu". Chính Bộ trưởng Nguyễn Thị Hằng thừa nhận công tác dạy nghề tồn tại nhiều yếu kém. Cơ cấu, ngành nghề đào tạo chưa sát với thị trường; chương trình, thiết bị phục vụ dạy nghề vừa thiếu, vừa lạc hậu.

Một bất cập khác là đến nay Việt Nam vẫn chưa có hệ thống thông tin thị trường lao động, thiếu dự báo vĩ mô, dẫn đến trường đào tạo một đằng, doanh nghiệp tuyển một nẻo, các vùng kinh tế trọng điểm thiếu lao động, trong khi vùng nông thôn thì dư thừa. Giám đốc Sở Lao động Nghệ An bày tỏ: "Tôi bị phê bình là không dự báo được cung cầu lao động để định hướng dạy nghề, nhưng một mình Sở không thể làm được. Dự án chỉ báo cáo với Sở Kế hoạch Đầu tư chứ nói gì với Sở đâu mà biết nhu cầu lao động thế nào".

Dành 1 tỷ USD cho lao động vay học nghề

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng một trong những thách thức lớn nhất của đất nước khi gia nhập WTO là chất lượng nguồn nhân lực còn quá thấp, làm giảm khả năng cạnh tranh của Việt Nam trên nhiều lĩnh vực. Đòn bẩy để thúc đẩy đất nước phát triển phải là yếu tố con người, phải nâng cao chất lượng dạy nghề.

“Kỳ họp tới của Chính phủ, Bộ Lao động phối hợp với các bộ ngành phải trình được Đề án về đào tạo nghề với mục tiêu là đến năm 2010 có 50% lao động đã qua đào tạo; huy động toàn bộ xã hội vào công tác dạy nghề vào", Thủ tướng nói.

Người đứng đầu Chính phủ cũng đã gợi mở 5 biện pháp để đẩy mạnh công tác dạy nghề, trong đó chú ý phát triển nhanh hệ thống đào tạo nghề, kể cả công lập và ngoài công lập; xây dựng mối liên kết doanh nghiệp và cơ sở dạy nghề; hỗ trợ cho người đi học nghề thông qua 2 cách, hoặc doanh nghiệp đóng tiền trước cho lao động, sau đó ra trường lao động đi làm trả dần, hoặc nhà nước cho lao động vay vốn.

Thủ tướng cam kết Chính phủ sẽ dành ra khoảng 1 tỷ USD cho lao động vay học nghề với lãi suất thấp, phấn đấu đến năm 2010 có 500.000 doanh nghiệp nhằm tạo ra nhiều việc làm. Ông cho rằng xuất khẩu lao động chỉ trong giai đoạn trước mắt, không bao giờ là giải pháp lâu dài để tạo việc làm bền vững cho lao động.

Hồng Khánh