Thị trường lao động Qatar vừa mở đã lo mất

Có khả năng tiếp nhận không hạn chế lao động nước ngoài, mức lương khá, Qatar đang là điểm đến hấp dẫn của khoảng 40 doanh nghiệp xuất khẩu lao động VN. Tuy nhiên, việc tuyển dụng ồ ạt, không qua đào tạo, kỷ luật thấp, đang khiến lao động VN bị mất điểm trong con mắt các nhà tuyển dụng nước ngoài. 

Việt Nam bắt đầu đưa lao động sang Qatar, từ cuối năm 2005. Đến nay có khoảng hơn 7.000 người đang làm việc.

Qatar có diện tích gần 11.500 km2, dân số hơn nửa triệu người, thu nhập đầu người 68.000 USD/năm (nguồn thu chủ yếu từ dầu mỏ và dịch vụ), đất nước đang trên đà phát triển mạnh. Mỹ và các nước đồng minh đang đổ tiền đầu tư xây hàng loạt công trình xây dựng tại quốc gia này, khiến nhu cầu về nhân lực quốc tế rất lớn.

Lao động Việt Nam làm việc tại Qatar. Ảnh: Airserco

Trở về Việt Nam sau chuyến thăm Qatar vào cuối tháng 1, Cục phó Quản lý lao động ngoài nước Nguyễn Ngọc Quỳnh thông báo, phía chủ sử dụng lao động Qatar đã đề xuất với Bộ Lao động nước này cho phép tiếp nhận tới 27.000 lao động Việt Nam, chủ yếu là công nhân xây dựng và kỹ thuật điện nước. Luật pháp Qatar bảo hộ lao động ngoài nước, không đánh thuế thu nhập. Lương tháng cơ bản (chưa bao gồm giờ làm thêm) là 250 USD đối với người có nghề.

Cái khó của thị trường này là khí hậu khắc nghiệt. Nhiệt độ mùa nóng có thể lên tới 48 độ C. Tuy nhiên, ông Nguyễn Xuân Vui, Giám đốc Trung tâm xuất khẩu lao động và thương mại (Airserco), người tiên phong đưa lao động sang Qatar, trấn an: "Luật pháp Qatar nghiêm cấm tuyệt đối lao động làm việc từ 12h trưa đến 16h chiều, dời thời gian làm việc vào buổi tối. Mùa nóng cũng chỉ kéo dài 3 tháng (7, 8, 9), còn lại nhiệt độ dao động 13-23 độ C".

Ông Vui cho biết thêm, so với các thị trường như Đài Loan hay Nhật Bản, chi phí đưa lao động thấp hơn hẳn, khoảng 25-30 triệu đồng.

Dấu hiệu mất thị trường

Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước, hiện có khoảng 40 doanh nghiệp tham gia thị trường Qatar. Tuy nhiên, do chạy theo lợi nhuận, một số công ty đã tuyển ồ ạt, không chú ý đến đào tạo nghề, giáo dục ý thức kỷ luật cho lao động nên một số khá lớn (con số hàng trăm) đã phải về nước trước thời hạn. "Có dấu hiệu cạnh tranh không lành mạnh, vô hình tước mất quyền lợi của lao động. Đơn cử, trước đây, phía chủ phải lo cả tiền ăn cho lao động, nhưng nay thì họ cắt", bà Phan Thị Thu Ba, Phó giám đốc Công ty hợp tác lao động ngoài nước (Lod) phản ánh.

Bà Ba nhận định: "Thị trường bắt đầu lộn xộn, một số lao động sang đó ăn cắp, đánh nhau". Ông Nguyễn Xuân Vui thì phản ánh, lao động Việt Nam uống rượu, quan hệ trai gái trong khi Qatar là đất nước đạo Hồi, rất khắt khe với điều này. "Chủ sử dụng Qatar không quan tâm bằng cấp, họ cần lao động có nghề thực sự. Một số doanh nghiệp đưa lao động phổ thông sang, không đáp ứng công việc nên bị hạ bậc lương và quay ra phản ứng", ông Vui nói thêm.

Một lý do nữa, theo nhiều doanh nghiệp, hiện nay Việt Nam chưa có đại diện tại Qatar, hầu hết doanh nghiệp (trừ Airseco) không có văn phòng tại quốc gia này, nên đến khi phát sinh các vụ việc, không có người giải quyết kịp thời.

Từ những dấu hiệu trên, cả ông Nguyễn Xuân Vui và bà Phan Thị Thu Ba đều lo ngại mất thị trường Qatar. Bà Ba nói: "Từng thời kỳ, Qatar sẽ chấm điểm lao động các nước, xét trên tất cả phương diện tay nghề, tác phong làm việc, ý thức kỷ luật. Nếu lao động nước nào đạt điểm thấp thì Qatar có thể đóng cửa thị trường".

Hiện Lod vẫn trong giai đoạn thăm dò thị trường này. Để tăng thu nhập cho lao động, hạn chế tối đa rủi ro, doanh nghiệp này chỉ kén những đơn hàng mà chủ sử dụng là người Nhật, Hàn Quốc.

Hồng Khánh