Giải quyết việc né tránh báo chí bằng cơ chế người phát ngôn

Thứ trưởng Đỗ Quý Doãn. Ảnh: Việt Anh

Trao đổi với VnExpress, Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin Đỗ Quý Doãn khẳng định, Quy chế về người phát ngôn vừa trình Chính phủ sẽ giải quyết tình trạng né tránh báo chí, ngại đối thoại, của một số bộ ngành. Quy chế cũng quy định, người phát ngôn có trách nhiệm trả lời công luận những chủ trương mới, vấn đề xã hội quan tâm.

- Tại sao đến thời điểm này, chúng ta lại đặt ra vấn đề xây dựng cơ chế người phát ngôn của các bộ, ngành, thưa ông?

- Thời gian qua, nhiều bộ, ngành đã có người phát ngôn, nhưng một số nơi làm chưa tốt, một số người phát ngôn né tránh khi phải chịu trách nhiệm trước thông tin, ngại đối thoại. Do đó, Chính phủ yêu cầu Bộ Văn hóa Thông tin phải nhanh chóng xây dựng quy chế người phát ngôn và vấn đề cung cấp thông tin cho báo chí. Mục đích của quy chế là để tạo ra nguồn thông tin chính thống từ các cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức và các đơn vị.

Khi báo chí có thông tin chính thống, họ không phải tìm các nguồn bên ngoài và đảm bảo độ tin cậy của thông tin. Đồng thời, khi có quy chế, trách nhiệm của cơ quan cung cấp thông tin cũng cao hơn. Ở nhiều nước, trong những cuộc họp báo, người phát ngôn của các bộ, ngành cũng được tham gia để có vấn đề báo chí quan tâm, họ có thể cung cấp thông tin liên quan.

- Trong dự thảo quy chế trình Chính phủ, những vấn đề nào theo ông là đáng chú ý nhất?

- Luật Báo chí đã đề cập đến vấn đề cung cấp thông tin cho báo chí nhưng cung cấp thông tin như thế nào, khi không cung cấp thông tin thì có chế tài gì... thì luật chưa có quy định cụ thể. Ngoài quy định quyền và trách nhiệm của người phát ngôn, quy chế sẽ quy định quyền và trách nhiệm của cơ quan báo chí trong việc xử lý thông tin do người phát ngôn và những cơ quan chức năng cung cấp.

Về cơ bản, đối với các bộ ngành, một lãnh đạo Bộ được phân công làm người phát ngôn - điều đó đúng với trách nhiệm và có thể tập hợp thông tin thuận lợi hơn. Ở nước ta, các cơ quan vẫn chưa duy trì chế độ cung cấp thông tin thường xuyên và định kỳ cho báo chí. Khi quy chế được ban hành sẽ tạo nề nếp, thuận lợi cơ bản cho việc cung cấp thông tin.

- Cụ thể, người phát ngôn có trách nhiệm phải trả lời báo chí những vấn đề gì?

- Trong những thời điểm nhất định, người phát ngôn phải có trách nhiệm trả lời những chủ trương mới, những vấn đề xã hội quan tâm. Ví dụ, với giao thông, trong thời điểm này dư luận hết sức quan tâm đến tai nạn giao thông. Bộ Giao thông Vận tải hay Ủy ban An toàn giao thông quốc gia phải có trách nhiệm cung cấp thông tin về: biện pháp đẩy lùi tai nạn, ùn tắc giao thông.... Về dịch cúm gia cầm, Bộ Nông nghiệp phải thường xuyên cung cấp thông tin về diễn biến dịch, dập dịch, biện pháp, chủ trương của Chính phủ.

- Những lĩnh vực báo chí quan tâm rất rộng lớn, trong khi người phát ngôn thường chỉ phụ trách một số lĩnh vực cụ thể. Ông nghĩ gì trước lo ngại là các câu trả lời của người phát ngôn sẽ "chung chung, thiếu cụ thể"?

- Các bộ, ngành khi lựa chọn người phát ngôn phải kèm theo chế tài để họ hoạt động hiệu quả. Tất nhiên, người phát ngôn không thể am hiểu tất cả lĩnh vực, các đơn vị liên quan phải có trách nhiệm cung cấp thông tin cho người phát ngôn. Về mặt thông tin, người phát ngôn là đầu mối tổng hợp thông tin của bộ, ngành đó trước lúc công bố cho báo chí.

- Có ý kiến cho rằng, quy chế người phát ngôn liệu sẽ tạo cơ sở cho các đơn vị chức năng như Vụ, Cục né tránh trả lời báo chí , đổ dồn trách nhiệm cho người phát ngôn. Ý kiến của Thứ trưởng thế nào?

- Báo chí hoạt động theo quy định của luật và các nghị định hướng dẫn. Cơ chế phát ngôn là để xác định những vấn đề cần phải có ý kiến chính thức. Tôi xin khẳng định, quy chế nhằm mục đích tăng thêm kênh thông tin chính thống, giúp báo chí đưa tin chính xác đến người dân. Ví dụ vấn đề tăng giá điện, người phát ngôn của Bộ Công nghiệp cung cấp đầy đủ thông tin về lộ trình, mục đích yêu cầu cũng như lộ trình tăng giá để định hướng dư luận.

Ngoài thông tin từ người phát ngôn, báo chí vẫn có thể tiếp cận các nguồn tin khác để phục vụ cho hoạt động nghiệp vụ, theo quy định của Luật Báo chí.

Việt Anh thực hiện