'PNTR không phải là món quà ngoại giao'

Ông Michael W.Marine, đại sứ Mỹ tại Việt Nam và chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TP HCM. Ảnh: A.V.

Ngày 20/9 tại TP HCM, đại sứ Mỹ ở VN Michael W.Marine đã đối thoại với hàng trăm phóng viên, cựu chiến binh, giới tri thức trong buổi gặp mặt do đoàn ngoại giao Mỹ và Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TP HCM tổ chức. Đây là ghi nhận cuộc trò chuyện giữa ngài đại sứ và đại biểu VN. 

- Theo ông, đâu là vấn đề quan trọng nhất của mối quan hệ giữa hai quốc gia Việt Nam - Mỹ?

- Nếu bạn hỏi tôi câu này cách đây 10 năm, tôi sẽ trả lời: Đó là thương mại và kinh tế. Nhưng hiện nay, quan hệ giữa hai nước là tổng thể của các vấn đề. Điều quan trọng nhất là người dân hai nước cần phải hiểu nhau nhiều hơn nữa.

- Đâu là lợi ích lớn nhất mà Mỹ nhận được từ mối quan hệ song phương Việt - Mỹ? 

- Chúng tôi xem Việt Nam là một quốc gia tương đối lớn và là một thị trường quan trọng của hàng hóa và dịch vụ Mỹ.

- Nếu nói Mỹ ủng hộ Việt Nam gia nhập WTO và thúc đẩy mối quan hệ song phương giữa hai nước thì liệu trước khi Tổng thống George Bush đến Việt Nam, Mỹ có đẩy nhanh việc trao PNTR cho Việt Nam?

- Tổng thống không thể sử dụng PNTR như một món quà. Đây là việc của Thượng nghị viện và cơ quan lập pháp Mỹ. Hiện nay, Thượng nghị viện đang xem xét và chưa rõ thời gian nào công bố vì các thành viên Thượng nghị viện bận chuẩn bị cho đợt bầu cử sắp tới. Rất có thể, vấn đề này sẽ được thông qua vào tháng 11, khoảng 1 tuần trước khi tổng thống Mỹ George Bush bay sang Việt Nam. Tôi khẳng định không có lý do nào để Thượng nghị viện Mỹ từ chối trao PNTR cho Việt Nam và trao PNTR cho Việt Nam càng sớm càng tốt.

- Xin ông cho biết số liệu Mỹ công bố rằng hiện nay có khoảng 1, 3 triệu người Việt Nam sinh sống trên đất nước Mỹ có chính xác không?

- Cứ 10 năm một lần, cơ quan điều tra dân số của chúng tôi nghiên cứu và đưa ra số liệu này. Con số 1,3 triệu đến 1,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống tại các bang California, Texas, Washington DC... của Mỹ là chính xác. Đây là những cộng đồng rất năng động trên đất Mỹ.  

- Ông nhận xét gì về hoạt động giao lưu văn hóa - nghệ thuật giữa hai nước?

- Hai nước vẫn đang trên đường tìm hiểu nhau. Nền văn hóa - nghệ thuật phong phú, đa dạng của Việt Nam vẫn chưa được biết nhiều ở Mỹ.

- Trước đây Mỹ ủng hộ Việt Nam tự do hóa kinh tế, dân chủ hóa xã hội và thường lấy Thái Lan làm mẫu. Nhưng hiện nay, Thái Lan đang vấp phải nhiều vấn đề. Vậy theo ông, Việt Nam nên phát triển theo hướng nào để thúc đẩy cải cách kinh tế? 

- Việt Nam có những kế hoạch và đường lối phát triển riêng. Về mặt chính trị, Đảng cộng sản Việt Nam và chính phủ Việt Nam sẽ quyết định. Còn về mặt kinh tế, tôi nghĩ Việt Nam không thể trì hoãn việc cải cách mà phải đi hết tốc lực để cạnh tranh với các khu vực, thu hút nguồn đầu tư nước ngoài. Tôi nghĩ đó là hướng đi đúng.

- Ông đánh giá gì về mối quan hệ quân sự giữa hai nước?

- Về mặt quân sự, tôi tin chúng ta đã bắt đầu xây dựng được mối quan hệ tin cẩn đôi bên. Hai bên đã có những hợp tác tích cực để giải quyết hậu quả chiến tranh.

- Vào những năm 90, khi Mỹ bãi bỏ lệnh cấm vận với Việt Nam, nhiều dự đoán cho rằng sẽ có làn sóng lớn các công ty Mỹ đầu tư vào Việt Nam. Nhưng điều đó đã không xảy ra. Sau khi Việt Nam gia nhập WTO, liệu sẽ có một làn sóng như vậy?

- Hiện tại, các công ty Mỹ đã đầu tư vốn rất lớn vào Việt Nam, ước tính là 2,6 tỷ USD. Trong 5 năm sắp tới, con số ấy sẽ tăng rất nhiều lần. Rất nhiều công ty có kế hoạch cụ thể, rõ ràng để đầu tư vào Việt Nam với quy mô lớn. Rào cản lớn nhất từ phía Việt Nam là đất nước các bạn còn thiếu một nền pháp trị có khả năng giải quyết các tranh chấp về kinh tế và một cơ sở pháp lý vững chắc mang lại tin tưởng, giảm bớt lo ngại rủi ro cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Anh Vân ghi