Ngành giáo dục báo cáo dối trá về chất lượng công tác

Bội thực học sinh giỏi tại nhiều trường tiểu học. Ảnh: P.V.

Ngày 22/8, lãnh đạo các Sở GD&ĐT trên toàn quốc đã họp bàn mổ xẻ căn bệnh thành tích và những bất cập trong công tác thi đua khen thưởng. Theo Bộ GD&ĐT, biểu hiện rõ nhất của bệnh thành tích trong giáo dục là báo cáo không trung thực với Đảng và nhà nước về chất lượng thật của ngành.

Với quan điểm nhìn thẳng vào sự thật, Bộ GD&ĐT đã thừa nhận, tình trạng chạy đua thành tích, làm sai lệch các giá trị thực chất của danh hiệu thi đua ngày càng gia tăng. Một số cán bộ giáo dục đã suy thoái đạo đức, biến chất, bị ma lực của đồng tiền dẫn đến bán rẻ lương tâm nhà giáo.

"Chúng tôi mắc bệnh thành tích có phần từ Bộ"

"Có nhiều kỳ thi tưởng là nghiêm túc nhưng chính ra đã được thỏa hiệp và mọi người đang nói dối lẫn nhau. Nhiều khi công tác đánh giá thi đua khen thưởng không được nghiêm túc và thiếu dân chủ", ông Lương Tất Thùy, Phó chủ tịch Công đoàn giáo dục Việt Nam, phát biểu.

Ông Thuỳ cho rằng, tuy số lượng giáo viên vi phạm đạo đức nghề nghiệp không nhiều, nhưng đã làm xấu đi hình ảnh đội ngũ giáo viên. Căn bệnh trầm kha của ngành đã được bắt mạch và rất cần những thang thuốc hữu hiệu để chấn chỉnh ngay, không cho nó di căn khắp cơ thể.

Với giọng gay gắt, ông Lê Xuân Đồng, Giám đốc Sở GD&ĐT Thanh Hóa, thẳng thắn: "Chúng tôi mắc bệnh thành tích là có phần của Bộ. Chỉ tiêu phấn đấu, thi đua do Bộ đưa ra, và để đạt được những chỉ tiêu đó, chúng tôi phải mắc bệnh thành tích", ông Đồng bức xúc.

Người đứng đầu ngành giáo dục Thanh Hóa cho rằng, trong năm học này không thể trị khỏi bệnh ngay bởi vẫn còn những tác nhân, cản trở lớn.

Theo ông Lê Văn Ngoan, Giám đốc Sở GD&ĐT Long An, nguồn vật chất cụ thể mà danh hiệu thi đua mang lại cho tập thể và cá nhân giáo viên không đáng kể. Đơn cử, phần thưởng kèm theo danh hiệu tập thể tiên tiến xuất sắc của tỉnh hiện là 500.000 đồng, nếu chia theo "đầu" giáo viên thì không bao nhiêu. Tuy nhiên, không ít giáo viên cam phận hành động để có thành tích ảo.

Ông Ngoan cho rằng, thi đua không xuất phát từ người hưởng ứng mà áp đặt từ trên xuống. Còn giáo viên, những người hưởng ứng, bản chất không gian dối song không dám phản ứng, muốn được nhìn nhận, khẳng định và cuối cùng là muốn thể hiện mình, dẫn đến tạo thành tích không thực chất.

"Muốn phát huy mặt tốt của thi đua, giảm thành tích ảo thì những tỷ lệ, chỉ tiêu học sinh, các môn, lớp, trường học đưa ra phải do tập thể nhà trường bàn bạc, đề xuất lên các cấp địa phương và ngành cấp trên, chứ không phải những cấp này đưa xuống", ông Ngoan nói.

Xem xét bỏ danh hiệu giáo viên dạy giỏi toàn quốc

Ông Nguyễn Văn Bé, Phó giám đốc Sở GD&ĐT Bến Tre, cho rằng, các tiêu chí và phương pháp để công nhận giáo viên dạy giỏi đang rất rối. "Theo tôi, nên bỏ giáo viên dạy giỏi toàn quốc, duy trì giáo viên dạy giỏi cấp trường là được. Không khéo giáo viên dạy giỏi ngày càng nhiều nhưng chất lượng không hẳn đã tương ứng", ông Bé nói.

Ông Bé cũng nhìn nhận, thành tích thực chất là cần thiết cho việc phát triển giáo dục. Bộ cần xem xét để đồng thời với việc phát động cuộc vận động "Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong học đường", phải có giải pháp đề cao hơn trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên.

Theo ông Nguyễn Anh Ninh, Phó giám đốc Sở GD&ĐT Lào Cai, tại một số xã vùng cao, trên 50% học sinh học quá tuổi. Nếu cứ tuần tự để các em học mỗi năm một lớp, 4 năm tốt nghiệp THCS thì lúc đó các em bước vào độ tuổi lao động chính trong gia đình. Bởi vậy, trên thực tế, nhiều học sinh không thể học hết 4 năm.

"Để phổ cập giáo dục, buộc phải rút ngắn chương trình học của các em xuống còn 2 năm. Điều đó khiến cho chất lượng giáo dục chưa đạt được những yêu cầu ngành đề ra. Tuy nhiên, vẫn tốt hơn là để các em quay lại con đường thất học", ông Ninh nói.

Theo ông Ninh, tiêu chí nhà giáo ưu tú, nhà giáo nhân dân chỉ phong tặng cho người dạy. Nhưng ở vùng cao, tiêu chí 10 năm trực tiếp giảng dạy là không phù hợp. "Một giáo viên vùng cao, sau 5-7 năm dạy học thường được lên làm lãnh đạo và đã làm lãnh đạo thì không còn giảng dạy. Sau khoảng thời gian đó mà không được lên làm lãnh đạo thì chắc là dạy quá tồi", ông Ninh bức xúc.

Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân khẳng định, việc đổi mới công tác thi đua là đưa ra các chỉ tiêu thực tế hơn do các đơn vị đề xuất lên. Đó là cơ sở để Bộ hoạch định kế hoạch phù hợp với các vùng, miền.

Theo ông Nhân, sản phẩm giáo dục tốt hay dở không phải đo được ngay mà có thể sau vài ba năm và lâu hơn nữa. Bộ sẽ xem xét để có biện pháp chế tài hiệu quả trong việc tiến hành cuộc vận động "Nói không với tiêu cực thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục". Tuần tới, đại diện Bộ GD&ĐT và 6 ban, ngành liên quan sẽ ký kết phối hợp thực hiện cuộc vận động. Hằng năm, Bộ sẽ báo cáo kết quả lên Thủ tướng và công việc này sẽ làm tới 2010.

Tiến Dũng - Lương Nga