Cá nhân đi xuất khẩu lao động phải xin phép

Việc 77 lao động Việt Nam trở về từ Libăng đã buộc những nhà soạn thảo dự luật đưa người đi làm ở nước ngoài phải quy định chi tiết hơn về điều kiện xuất khẩu theo hợp đồng cá nhân. Theo đó, lao động phải đăng ký và được Sở Lao động Thương binh và Xã hội chấp nhận.

Hôm nay, thảo luận về Dự luật đưa người đi làm việc ở nước ngoài, quy định mới này đã gây ra cuộc tranh luận giữa các đại biểu Quốc hội chuyên trách. Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục, Thanh thiếu niên và Nhi đồng Trần Thị Tâm Đan cho rằng dự luật không nên "ôm" cả lao động xuất khẩu theo hợp đồng cá nhân, không nên đặt ra quy định phải xin phép, gây phiền hà cho dân. "Lao động sẽ tự chịu trách nhiệm và từ xưa đến nay, chưa có luật này, họ vẫn đi êm ấm", bà Đan nói.  

Lao động học ngoại ngữ trước khi xuất khẩu. Ảnh: H.K.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận cho rằng, nhà nước không nên can thiệp quá sâu vào những hợp đồng xuất khẩu của cá nhân với chủ sử dụng ở nước ngoài, chỉ nên khuyến cáo về mức lương, về chế độ và trường hợp phát sinh hậu quả thì hướng dẫn cách giải quyết. "Trong điều kiện hội nhập, lao động phải được toàn quyền định đoạt quốc gia làm việc. Nếu đưa ra quy định phải xin phép Sở thì cũng không khả thi vì Sở khó quản lý", ông Thuận nói.

Không đồng tình với quan điểm trên, nguyên Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Đình Lộc khẳng định nhà nước và công dân có quan hệ khăng khít, kể cả khi họ làm việc ở nước ngoài. Việc quy định lao động phải đăng ký và được sự chấp thuận của Sở Lao động Thương binh và Xã hội là hoàn toàn đúng. "Không thể để tình trạng như Libăng, ngay khi chiến sự nổ ra, lao động làm việc ở đâu, bao nhiêu người, cơ quan nhà nước cũng không biết", ông Lộc nói.

Hiện nay đã có quy định lao động xuất khẩu theo hợp đồng cá nhân phải đăng ký với cơ quan lao động địa phương trước khi đi và phải đăng ký công dân với đại sứ quán khi đến nơi làm việc. Nhưng thực tế lao động ở quốc gia nào, số lượng bao nhiêu thì đại sứ quán không nắm được. Nguyên nhân quan trọng, theo giải thích của ban soạn thảo là việc đăng ký hiện nay chỉ mang tính hình thức, không phải là điều kiện bắt buộc để xuất cảnh.

Đại sứ quán "cõng" cả việc tìm hiểu thị trường lao động

Dự luật lần này dành hẳn một chương quy định trách nhiệm của Đại sứ quán, lãnh sự quán Việt Nam ở nước ngoài. Theo đó, các cơ quan này phải nghiên cứu, tìm hiểu thị trường, chính sách và phương thức tiếp nhận lao động nước ngoài; hướng dẫn doanh nghiệp tiếp cận thị trường, ký kết hợp đồng hợp tác lao động; hỗ trợ cơ quan chuyên môn ở Việt Nam trong việc thẩm định điều kiện, tính khả thi của các hợp đồng lao động, tư cách pháp nhân của đối tác nước ngoài...

Bà Trần Thị Tâm Đan cho rằng, nếu đổ tất cả việc lên cơ quan đại diện ngoại giao ở nước ngoài là không ổn. Đại sứ quán phải tập trung vào công tác lãnh sự, bảo vệ công dân Việt Nam ở nước ngoài, trong đó gồm cả lao động. Còn việc tìm hiểu, tiếp cận thị trường là của doanh nghiệp. Đại biểu Ngô Anh Dũng hoàn toàn ủng hộ ý kiến của bà Tâm Đan. "Việc tìm hiểu, hướng dẫn doanh nghiệp tiếp cận thị trường lao động... là không đúng thẩm quyền của đại sứ quán và cơ quan này cũng không thể làm được. Trên thế giới, chẳng nước nào lại quy định như thế", ông Dũng nói.

Bác bỏ lập luận trên, đại biểu Nguyễn Đình Lộc thẳng thắn: "Đại sứ quán chưa làm được vì luật chưa giao việc cho cơ quan này. Chủ trương của nhà nước là phải thúc đẩy ngoại giao kinh tế, việc đại sứ quán xúc tiến hoạt động xuất khẩu lao động là đúng". Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn Yểu đồng tình với quan điểm này: "Khi đất nước hòa bình, Bộ Ngoại giao vừa có trách nhiệm ngoại giao chính trị, vừa phải ngoại giao kinh tế, xã hội".

Dự luật này sẽ tiếp tục được hoàn chỉnh, và dự kiến thông qua vào kỳ họp Quốc hội cuối năm.

Hồng Khánh